🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Thương cả người mình ghét — tập thế nào

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Có một người, chỉ cần nghe tên thôi là trong bụng mình đã khó chịu.

Có thể là đồng nghiệp đã nói xấu mình sau lưng. Có thể là người thân đã làm mình tổn thương một lần, mà mình nhớ tới tận bây giờ. Có thể là người hàng xóm, sáng nào cũng để xe chắn ngang cửa nhà mình.

Mình biết giận hoài thì mệt. Mình cũng biết ôm hận trong lòng thì chính mình là người khổ nhất. Nhưng bảo thương người đó thì... thương sao nổi?

Câu hỏi này, người xưa cũng từng hỏi. Và câu trả lời nằm ngay trong một câu kệ rất ngắn của kinh Pháp Cú: Với hận diệt hận thù, đời này không có được. Không hận diệt hận thù, là định luật ngàn thu.

Nghĩa là gì? Nghĩa là lấy hận thù để đáp lại hận thù thì không bao giờ hết hận thù. Chỉ có không hận thù mới dập tắt được hận thù. Đây không phải là một lời khuyên cho đẹp. Đây là một quy luật, giống như lửa chỉ tắt khi không còn củi châm vào nữa.

Nhưng nói thì dễ, làm thì khó. Thương người mình ghét, tập thế nào?

Trước hết, đừng bắt mình phải thương ngay. Thương không phải là một cái công tắc, bật một cái là sáng. Thương là một thứ phải tập, từng chút một, giống như tập đi vậy.

Bước đầu tiên là dừng lại. Khi cơn giận nổi lên, đừng trả đũa ngay. Đừng nhắn tin chửi lại, đừng nói một câu cho hả giận. Chỉ cần dừng lại một hơi thở. Cơn giận giống như sóng, nó lên cao rồi nó cũng xuống. Mình trả đũa ngay lúc sóng đang cao thì chỉ làm sóng lớn thêm.

Bước thứ hai là thử nhìn người kia bằng một con mắt khác. Người làm mình tổn thương, phần nhiều cũng là người đang khổ. Người hay nói xấu người khác thường là người thiếu tự tin. Người nóng nảy thường là người đang mệt mỏi, đang bị dồn nén ở đâu đó. Hiểu được như vậy không có nghĩa là mình tha thứ ngay cho hành động sai của họ. Hiểu chỉ có nghĩa là mình thấy họ cũng là một con người, cũng có nỗi khổ của riêng họ, chứ không phải một con quái vật chỉ biết làm hại mình.

Bước thứ ba là tập thương theo thứ tự. Trong kinh Trung A Hàm có câu dạy rằng: để tâm không hận thù, thương yêu cả chúng sanh, tràn đầy khắp mọi phương. Nhưng không ai bắt đầu từ cả chúng sanh được. Mình bắt đầu từ người dễ thương nhất: cha mẹ, con cái, người bạn thân. Mình chúc cho họ được an vui. Rồi mình mở rộng ra người dưng, người qua đường. Rồi cuối cùng mới tới người mình ghét.

Tập như vậy mỗi ngày một chút. Sáng ra, mình ngồi yên một phút, nghĩ tới người đó và nói thầm trong lòng: mong cho người ấy bớt khổ, mong cho người ấy bình an. Lúc đầu nói ra nghe giả tạo lắm. Miệng nói mà lòng chưa tin. Không sao cả. Cứ nói. Hạt giống nào cũng cần thời gian mới nảy mầm.

Có người sẽ hỏi: thương người ta rồi, vậy mình có phải để cho người ta bắt nạt tiếp không? Không. Thương không có nghĩa là chịu đựng vô điều kiện. Thương không có nghĩa là mình phải làm bạn lại với người đã hại mình, hay phải tin họ lần nữa. Thương chỉ có nghĩa là trong lòng mình không còn lửa hận nữa. Mình vẫn có thể giữ khoảng cách, vẫn có thể nói không, vẫn có thể tự bảo vệ mình. Chỉ khác là mình làm những việc đó với một cái tâm bình tĩnh, chứ không phải với một cái tâm đầy hận thù.

Đây là điểm rất quan trọng. Nhiều người nhầm thương với nhu nhược. Không phải vậy. Người thương được cả người mình ghét là người mạnh, không phải người yếu. Vì ghét thì dễ, ai cũng ghét được. Thương mới khó.

Và điều kỳ diệu là, khi mình tập thương như vậy, người đầu tiên được nhẹ nhõm chính là mình. Bao nhiêu năm ôm hận, mình tưởng mình đang trừng phạt người kia, hóa ra mình đang tự trừng phạt mình. Buông được hận thù xuống, vai mình nhẹ hẳn. Ngủ cũng ngon hơn. Gặp lại người đó, tim mình không còn đập thình thịch nữa.

Kinh Pháp Cú còn có một câu kệ khác, rất đẹp: Vui thay, chúng ta sống, không hận, giữa hận thù. Giữa những người thù hận, ta sống, không hận thù.

Sống không hận thù không có nghĩa là đời mình từ đó không còn ai ghét mình. Người ta vẫn có thể ghét mình. Nhưng mình không còn ghét lại nữa. Và thế là vòng hận thù dừng lại ở mình. Nó không đi xa hơn được nữa.

Hôm nay, nếu trong lòng bạn còn một cái tên làm bạn khó chịu mỗi khi nhớ tới, hãy thử tập một điều nhỏ. Đừng bắt mình thương họ ngay. Chỉ cần tối nay, trước khi ngủ, nói thầm một câu: mong cho người ấy bớt khổ.

Một câu thôi. Rồi ngày mai, lại một câu nữa. Cứ như vậy, từng ngày một. Đến một lúc nào đó, bạn sẽ nhận ra cái tên ấy không còn làm tim mình thắt lại nữa. Và lúc đó, bạn sẽ hiểu câu kệ kia nói gì: không hận diệt hận thù, là định luật ngàn thu.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 5 (dhp_ev01.htm)
• Kinh Pháp Cú — kệ 197 (dhp_ev15.htm)
• Kinh Trung A Hàm — kinh 139 (trungaham139.htm)
• Đạo Phật và nền trật tự đạo đức mới — Thích Minh Châu (phap034.htm)
Bài liên quanLòng tốt cũng cần giới hạn khôn ngoanBố thí bằng nụ cười và lời nóiHồi hướng công đức là gì, làm thế nào