🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Bố thí bằng nụ cười và lời nói

Từ bi – bố thí · 9 phút đọc

Sáng nay bạn đi làm, gặp bác giữ xe. Bác cười, chào bạn một tiếng. Chỉ vậy thôi, mà cả buổi sáng của bạn bỗng nhẹ nhàng hẳn.

Chiều về, bạn ghé mua một ly trà đá của cô bán hàng rong. Cô cười, hỏi thăm bạn vài câu. Bạn trả tiền, cô cảm ơn rối rít. Cả hai đều vui, dù số tiền chỉ có vài nghìn đồng.

Có bao giờ bạn nghĩ, những nụ cười và lời nói như vậy cũng là một cách bố thí không?

Trong cuốn Muôn Kiếp Nhân Sinh, tác giả kể lại hai tuần làm việc ở một nơi phục vụ cộng đồng. Ông học được bốn điều: cho đi, nói lời nhã nhặn, lan tỏa lòng thân ái và cùng làm việc trong tinh thần phụng sự. Rồi ông viết: hay nói như ngôn ngữ của Phật giáo là bố thí, ái ngữ, lợi hành và đồng sự.

Bốn chữ này gọi là tứ nhiếp pháp, tức là bốn cách để thu phục lòng người, để gắn kết con người với nhau. Đứng đầu là bố thí, cho đi. Đứng thứ hai là ái ngữ, nói lời dễ thương. Điều đó có nghĩa là, trong đạo Phật, lời nói đẹp không phải là chuyện phụ. Lời nói đẹp đứng ngay sau việc cho đi, và nó cũng là một hình thức cho đi.

Vậy bố thí bằng nụ cười và lời nói nghĩa là gì? Nghĩa là mình không cần phải giàu mới cho được. Mình không cần phải có nhiều tiền mới làm được việc tốt. Cái mình cho có thể là một nụ cười, một lời chào, một câu hỏi thăm, một lời động viên đúng lúc.

Trong cuốn Trách Vụ Phật Tử Tại Gia, Hòa thượng Thích Thanh Từ có viết một câu rất thấm: tuy giúp của ít mà thông cảm nỗi khổ đau của họ, còn hơn là giúp nhiều mà lạnh lạt vô tình. Nghĩa là giá trị của sự giúp đỡ không nằm ở số tiền nhiều hay ít. Nó nằm ở cái tâm thông cảm đi kèm. Một món quà lớn đưa bằng thái độ lạnh lùng, người nhận cầm mà lòng không ấm. Một sự giúp đỡ nhỏ đưa bằng sự chân thành, người nhận nhớ mãi.

Nụ cười và lời nói cũng vậy. Một nụ cười thật lòng có thể làm dịu một người đang căng thẳng. Một câu nói nhẹ nhàng có thể cứu một ngày tồi tệ của ai đó. Bạn không biết đâu, có khi người đối diện bạn đang trải qua một ngày rất tệ. Một lời chào ấm áp của bạn có thể là điều tốt đẹp duy nhất họ nhận được trong ngày hôm đó.

Trong Phật giáo, bố thí có ba cách: tài thí, pháp thí và vô úy thí. Tài thí là cho tiền của, vật chất. Pháp thí là cho lời hay, lẽ phải, sự hiểu biết. Vô úy thí là cho sự không sợ hãi, sự an ủi, làm cho người khác bớt lo lắng, bớt sợ hãi. Cuốn Phật Học Tinh Hoa của cụ Nguyễn Duy Cần giải thích rất rõ ba cách này. Trong đó, vô úy thí được ví như hành động của các bậc anh hùng hiệp sĩ thời xưa, thi ân bất cầu báo, làm ơn không cần đền đáp.

Lời nói của mình, nếu nói đúng lúc, đúng cách, chính là một dạng vô úy thí. Một người đang lo lắng, nghe được một câu an ủi chân thành thì bớt sợ. Một người đang buồn, nghe được một câu động viên thì thấy mình không cô đơn. Một người đang tự ti, nghe được một lời khen đúng lúc thì có thêm can đảm. Bạn không cho họ đồng nào, nhưng bạn đã cho họ một thứ quý hơn tiền: sự bình an trong lòng.

Nhưng nói lời dễ thương không có nghĩa là nịnh hót. Ái ngữ không phải là nói cho người ta vui tai, nói những điều mình không tin. Ái ngữ là nói lời chân thật, nhưng bằng giọng điệu nhẹ nhàng, đúng lúc, đúng chỗ. Nói thật mà nói như tát nước vào mặt người ta thì không phải ái ngữ. Nói dối để lấy lòng người ta thì cũng không phải ái ngữ. Ái ngữ là sự thật được gói trong sự tử tế.

Trong cuốn Đạo Bụt Nguyên Chất của Thiền sư Thích Nhất Hạnh, có đoạn viết rằng khi đã có tuệ giác và tình thương, ta sẽ áp dụng các pháp môn ái ngữ và lắng nghe để giúp cho kẻ kia điều chỉnh những tri giác sai lầm trong họ, để họ hết bị tổn thương, để họ lấy ra được con dao nhọn trong tâm của họ. Nghĩa là lời nói đẹp không chỉ làm người ta vui, mà còn có thể giúp người ta chữa lành. Một người bị tổn thương, nếu có ai đó lắng nghe họ bằng cả tấm lòng, nói với họ bằng lời nhẹ nhàng, thì vết thương trong lòng họ bắt đầu lành lại.

Vậy trong đời sống hằng ngày, mình thực tập bố thí bằng nụ cười và lời nói như thế nào? Rất đơn giản, không cần nghi lễ gì cả.

Sáng ra, gặp người nhà, cười với họ một cái, chào họ một tiếng. Ra đường, gặp người giữ xe, người bán hàng, chào họ bằng tên nếu mình biết, cảm ơn họ khi họ giúp mình. Ở chỗ làm, gặp đồng nghiệp, hỏi thăm họ một câu thật lòng, khen họ một điều mình thật sự thấy tốt. Tối về, nói với người thân một câu nhẹ nhàng thay vì một câu cằn nhằn.

Những việc này nhỏ lắm. Nhỏ đến mức nhiều người cho rằng nó không đáng kể. Nhưng thử nghĩ xem, một ngày của bạn có bao nhiêu lần tiếp xúc với người khác? Mỗi lần tiếp xúc là một cơ hội để cho đi một nụ cười, một lời nói đẹp. Cộng lại cả ngày, bạn đã bố thí không biết bao nhiêu lần, mà không tốn một đồng nào.

Có người sẽ nói: tôi không có gì để cho, tôi nghèo lắm. Nhưng nụ cười thì ai cũng có. Lời nói thì ai cũng có. Chỉ cần mình chịu mở lòng ra một chút, mình đã có thứ để cho rồi. Và điều đẹp nhất là, càng cho đi nụ cười và lời nói đẹp, mình càng nhận lại được nhiều hơn. Người ta cười lại với mình. Người ta nói với mình những lời dễ thương. Cuộc sống quanh mình tự nhiên ấm áp hẳn lên.

Bố thí không phải lúc nào cũng là cho tiền. Có khi, thứ người ta cần nhất chỉ là một nụ cười và một lời nói tử tế. Hôm nay, bạn hãy thử cho đi một nụ cười thật lòng với người đầu tiên bạn gặp. Biết đâu, đó lại là món quà quý nhất mà người ấy nhận được trong ngày.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Muôn Kiếp Nhân Sinh — trang 253 (muon-kiep-nhan-sinh.pdf)
• Trách Vụ Phật Tử Tại Gia — Thích Thanh Từ, phần D Tham gia việc Từ Thiện (phap032.htm)
• Phật Học Tinh Hoa — Nguyễn Duy Cần, trang 231 (Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần))
• Đạo Bụt Nguyên Chất — Thích Nhất Hạnh, trang 105 (đạo-bụt-nguyên-chất-thích-nhất-hạnh)
Bài liên quanHồi hướng công đức là gì, làm thế nàoLàm từ thiện âm thầm hay công khai?Giúp đúng người, đúng lúc