🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Thương người lầm lỗi: từ bi với người đã sai

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Thằng cháu mười lăm tuổi lấy trộm hai trăm nghìn trong ví của bà. Bà phát hiện, không la mắng, chỉ lặng lẽ hỏi nó có lấy không. Nó cúi đầu, gật. Cả nhà ồn lên. Người thì đòi đánh, người thì đòi mách bố nó. Bà chỉ nói một câu: thôi, bà biết rồi, lần sau đừng làm vậy nữa. Rồi bà lấy tiền lẻ đưa cho nó ăn sáng như mọi ngày.

Nhiều người trong nhà không đồng ý với bà. Họ nói, tha như vậy nó sẽ hư, sẽ quen tay. Phải phạt nặng thì nó mới nhớ. Nghe cũng có lý. Nhưng bà nghĩ khác. Bà nghĩ, đứa trẻ lấy trộm tiền không phải vì nó xấu. Mà vì nó đang thiếu một thứ gì đó mà nó không nói ra được.

Sách Kê Kinh, lời dạy của Tả Quân Lê Văn Duyệt, có một câu ngắn mà sâu. Thương người lầm lỗi phải trao tâm truyền. Thương người đã sai, thì phải trao cho họ cái tâm, phải truyền cho họ lẽ phải bằng tấm lòng. Không phải bằng roi vọt, không phải bằng lời mắng chửi. Mà bằng tâm.

Câu này khó. Vì khi người ta làm sai với mình, phản ứng đầu tiên của mình là giận. Giận là đúng, giận là tự nhiên. Người ta lấy trộm tiền của mình, mình không giận mới lạ. Nhưng giận rồi làm gì? Đánh cho một trận, mắng cho một trận, rồi sao nữa? Người ta có hiểu ra không, hay chỉ sợ mà thôi? Sợ thì không làm nữa trước mặt mình, nhưng lén lút thì vẫn làm.

Thương người lầm lỗi không có nghĩa là bỏ qua lỗi lầm. Bà trong câu chuyện không nói là nó không sai. Bà chỉ chọn cách xử lý khác. Bà hỏi nó có lấy không, để nó có cơ hội nói thật. Nó nói thật, là nó đã bắt đầu sửa. Bà không la, để nó không phải nói dối thêm một lần nữa. Bà vẫn đưa tiền ăn sáng, để nó biết rằng một lỗi lầm không làm mất đi tình thương của bà.

Đó là trao tâm truyền. Trao cái tâm của mình cho người ta, để người ta thấy rằng mình vẫn được thương. Và truyền lẽ phải bằng cách sống, chứ không bằng lời dạy khô khan. Đứa trẻ nhớ mãi cái buổi sáng bà không đánh nó. Lớn lên, nó kể lại, chính buổi sáng đó làm nó không bao giờ lấy trộm nữa. Không phải vì sợ đòn. Mà vì nó không nỡ làm buồn lòng người đã thương nó như vậy.

Người lầm lỗi có nhiều loại. Có người sai vì thiếu hiểu biết. Có người sai vì hoàn cảnh đẩy đưa. Có người sai vì một phút nông nổi. Có người sai vì thói quen xấu từ lâu. Mỗi loại cần một cách thương khác nhau. Nhưng tất cả đều cần một điều giống nhau: có người tin rằng họ có thể sửa được.

Nhiều người khi phạm lỗi, điều họ sợ nhất không phải là bị phạt. Mà là bị coi như không còn cứu được nữa. Bị gia đình coi là đồ bỏ đi. Bị xóm làng coi là kẻ xấu. Khi bị dán nhãn như vậy, họ không còn động lực để sửa. Đằng nào cũng bị coi là xấu, thì xấu luôn cho xong. Thương người lầm lỗi là gỡ cái nhãn đó xuống, trả lại cho họ cơ hội làm người tốt.

Dĩ nhiên, thương không có nghĩa là dung túng. Người làm sai vẫn phải chịu trách nhiệm cho việc mình làm. Lấy trộm thì phải trả lại. Làm hỏng thì phải đền bù. Nói dối thì phải xin lỗi. Trách nhiệm là một phần của việc sửa sai. Nhưng chịu trách nhiệm trong sự thương yêu thì khác với chịu trách nhiệm trong sự khinh bỉ. Một bên giúp người ta đứng dậy, một bên đạp người ta xuống thêm.

Có một nguyên tắc nhỏ để phân biệt thương và dung túng. Dung túng là giả vờ như không có chuyện gì xảy ra. Thương là nhìn thẳng vào lỗi, gọi đúng tên nó, rồi cùng người ta tìm cách sửa. Bà trong câu chuyện đã nhìn thẳng: bà biết nó lấy, bà hỏi, nó nhận. Rồi bà tha, nhưng không quên. Bà vẫn để mắt tới nó nhiều hơn sau đó. Đó là thương có trí tuệ.

Trong đời, ai cũng có lúc lầm lỗi. Mình cũng từng nói dối, từng làm sai, từng làm đau người khác. Lúc đó, mình mong người ta xử với mình thế nào? Mình mong người ta cho mình một cơ hội, đúng không? Mình mong người ta nhìn mình bằng mắt thương, chứ không phải bằng mắt khinh. Vậy thì khi người khác lầm lỗi, hãy cho họ điều mà mình từng mong nhận được.

Thương người lầm lỗi bắt đầu từ việc nhớ rằng mình cũng từng sai. Nhớ được điều đó, giọng mình tự nhiên nhẹ lại. Tay mình tự nhiên chậm lại. Và người đối diện tự nhiên cảm thấy an toàn hơn để nói thật, để sửa sai.

Hôm nay, nếu có ai đó làm sai với bạn, hãy thử dừng lại một chút trước khi phán xét. Hỏi xem họ vì sao làm vậy. Lắng nghe câu trả lời của họ. Rồi mới quyết định nên làm gì. Có thể bạn vẫn phải phạt, vẫn phải rạch ròi. Nhưng phạt bằng lòng thương thì người ta nhớ bài học, không nhớ nỗi hận. Thương người lầm lỗi, trao tâm truyền, chính là như vậy. Không phải tha thứ mù quáng. Mà là tin rằng sau lỗi lầm, người ta vẫn có thể trở thành người tốt hơn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kê-Kinh - Tả Quan Lê Văn Duyệt — trang 3
Bài liên quanCho đi mà không kể côngVui với cái lành của người khácNhà nào tích thiện, nhà ấy có phúc