🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Họa phúc không có cửa, do mình tự mời

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Anh Hùng làm ăn thua lỗ, nợ nần chồng chất. Ngồi cà phê với bạn, anh thở dài: “Số tôi nó vậy, trời không thương.” Bạn anh nghe vậy chỉ cười, không cãi. Về nhà, anh nghĩ lại: mấy năm nay mình làm ăn kiểu gì? Ham lời nhanh, vay nóng để ôm hàng, tin lời người lạ, không nghe ai khuyên. Thua lỗ đến không phải từ trên trời rơi xuống. Nó đến từ từng quyết định mình đã ký, từng lần mình gạt lời can ngăn sang một bên. Trời không ghét anh, anh tự mở cửa cho họa vào.

Sách Thái Thượng Cảm Ứng Thiên mở đầu bằng một câu nổi tiếng, được nhiều sách khác trích lại: “Họa phúc không cửa ngõ, do người tự chiêu lai.” Họa và phúc không có cửa riêng. Chúng không tự tìm đến ai. Chính con người tự mời chúng vào nhà bằng cách sống, cách nghĩ, cách làm của mình mỗi ngày. Câu này nghe nhẹ, mà ngẫm kỹ thì nặng như núi.

Sách Dịch Kinh Đại Toàn Tập khi giảng quẻ Khôn cũng nhắc lại câu ấy: “Trong Thái Thượng Cảm ứng thiên có câu: Hoạ phúc vô môn duy nhân tự chiêu (Họa phúc không cửa ngõ, do người tự chiêu lai).” Người xưa nhắc đi nhắc lại một câu, tức là câu ấy quan trọng. Quẻ Khôn dạy về đức dày, về thuận theo, về chịu đựng và nuôi dưỡng. Người sống dày, sống thuận thì phúc tự đến. Người sống mỏng, sống ngược thì họa tự tìm tới. Không cần ai phạt, không cần ai thưởng.

Nói vậy không phải để đổ lỗi cho người gặp nạn. Có những tai họa từ trên trời rơi xuống, không ai tránh được: bệnh tật, thiên tai, mất mát đột ngột. Những thứ ấy không phải do mình mời. Nhưng phần lớn những rắc rối trong đời thường thì khác. Vợ chồng lục đục, phần nhiều từ những câu nói nặng lặp đi lặp lại. Con cái hư, phần nhiều từ những lần cha mẹ buông xuôi. Nợ nần, phần nhiều từ những lần tiêu quá tay. Nhìn thẳng vào phần của mình, không đổ hết cho số, đó là bước đầu tiên để mời phúc vào nhà.

Người xưa viết Cảm Ứng Thiên không phải để dọa người, mà để nhắc người. Sách liệt kê rất nhiều việc thiện nên làm và việc ác nên tránh, chi tiết đến mức tưởng như vụn vặt: không phá tổ chim, không giết vật mang thai, không nói lời độc, không khoe khoang. Đọc kỹ mới thấy ý sâu: phúc hay họa không nằm ở việc lớn, mà nằm ở những việc nhỏ mình làm khi không ai nhìn. Người ta hay giữ ý khi có người xem, mà buông thả khi chỉ có một mình. Sách nhắc rằng: không ai xem vẫn có trời đất xem, có lương tâm xem.

Có một cách hiểu sai về Cảm Ứng Thiên: tưởng rằng làm việc thiện là để mua phúc, như bỏ tiền mua vé số. Làm một việc tốt, chờ một việc may. Không thấy may thì nản, rồi bỏ. Nhưng phúc không phải là vé số. Phúc giống như sức khỏe: ăn uống lành mạnh hôm nay, chưa khỏe ngay ngày mai, nhưng mười năm sau sẽ thấy khác người. Việc thiện cũng vậy. Làm đều, làm lâu, tự nhiên đời mình đổi khác, mà mình không biết đổi từ lúc nào.

Ngược lại, họa cũng không đến trong một ngày. Người nghiện rượu không nghiện từ ly đầu tiên. Người tham nhũng không tham từ lần đầu tiên. Mỗi lần làm việc xấu mà không bị phát hiện, lòng lại dạn thêm một chút. Đến khi họa ập đến, người ta mới giật mình: sao nhanh thế? Thật ra không nhanh. Họa đã gõ cửa nhiều lần, mình cứ mở ra mà không hay. Cảm Ứng Thiên nhắc người ta tỉnh táo từ lần gõ cửa đầu tiên.

Muốn mời phúc vào nhà, không cần làm gì to tát. Bắt đầu bằng việc dọn cửa nhà mình cho sạch: lời nói sạch, việc làm sạch, ý nghĩ sạch. Nói lời sạch là nói thật, nói nhẹ, nói có ích. Việc làm sạch là làm đúng, làm ngay, không lừa ai. Ý nghĩ sạch là nghĩ tốt cho người, không ganh ghét, không mưu hại. Ba thứ sạch ấy là ba cánh cửa. Phúc thấy cửa sạch thì tự vào, họa thấy cửa sạch thì tự tránh.

Anh Hùng sau buổi cà phê hôm ấy đã ngồi viết ra giấy tất cả những quyết định sai của mình trong ba năm qua. Viết xong, anh thấy nhẹ người. Không phải vì nợ đã hết, mà vì anh đã thấy rõ cửa nào mình đã mở cho họa. Từ đó, anh làm lại từ đầu, chậm mà chắc. Bạn bè hỏi sao anh đổi tính, anh chỉ nói: “Họa phúc không có cửa, do mình tự mời. Trước đây tôi mời nhầm khách. Giờ tôi mời lại.”

Đời người, ai cũng muốn phúc, sợ họa. Nhưng phúc và họa không ở đâu xa, chúng ở ngay trong cách mình sống mỗi ngày. Mỗi việc làm là một lời mời. Mình mời ai vào nhà, người ấy sẽ vào. Hiểu được điều đó, người ta sẽ thôi than số, thôi trách trời, mà bắt đầu sửa mình. Và sửa mình, suy cho cùng, là cách mời phúc chắc chắn nhất.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thái Thượng Cảm Ứng Thiên (tụng) — tr.1
• Dịch Kinh Đại Toàn Tập (tập 2, Thượng Kinh) — tr.78
Bài liên quanLúc có, nghĩ đến lúc khôngTừ bi bắt đầu từ một câu xin lỗiCúng dường chỗ ăn chỗ ở: cho đi từ những gì mình đang có