🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Người đang nợ nần chồng chất: thương mà không xát thêm muối

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Có những người ban ngày vẫn cười nói bình thường, tối về ngồi một mình tính nợ. Nợ ngân hàng, nợ người thân, nợ chỗ vay nóng. Lương về chưa kịp ấm tay đã chia ra trả hết. Có người vay chỗ này trả chỗ kia, xoay vòng mãi không hết. Nợ nần không chỉ là chuyện tiền bạc. Nó là gánh nặng đè lên giấc ngủ, lên bữa cơm, lên cả lòng tự trọng của một con người.

Người đang nợ thường giấu. Họ giấu vì xấu hổ. Họ sợ người ta biết mình nợ thì coi thường, sợ người ta hỏi vay bao giờ trả, sợ người ta kể chuyện mình cho người khác nghe. Giấu riết thành quen, đến lúc không giấu được nữa thì vỡ nợ. Vỡ nợ rồi mới biết, giá như có người chịu nghe mình nói sớm hơn, giá như có người chịu giúp mình tính toán sớm hơn, có lẽ đã không đến nỗi này.

Thương người đang nợ, trước hết là đừng xát thêm muối vào vết thương của họ. Đừng nói: đã nghèo còn vay, đã không có tiền còn đua đòi, ai bảo ngày xưa tiêu hoang. Những câu ấy không giúp họ trả được đồng nào. Nó chỉ làm họ thêm xấu hổ, thêm muốn trốn. Người đang nợ không cần ai dạy đời. Họ cần một người bình tĩnh ngồi cùng, giúp họ nhìn rõ mình nợ bao nhiêu, nợ ai, lãi bao nhiêu, và trả theo thứ tự nào trước.

Trong sách xưa có dạy: tùy lúc gặp duyên lành cứu giúp người, hay tùy hỷ công đức mà hành thiện. Cứu giúp người gặp duyên lành nghĩa là gặp đâu giúp đó, không đợi dịp lớn. Với người đang nợ, giúp có thể là một việc rất nhỏ: giúp họ lập một bảng chi tiêu, giúp họ gọi điện thương lượng với chủ nợ xin trả chậm, giúp họ tìm một việc làm thêm. Không phải ai cũng giúp được bằng tiền. Nhưng giúp bằng cách tính toán, bằng lời khuyên đúng lúc, cũng là cứu giúp.

Người cho vay cũng có phần trong chuyện này. Cho vay là giúp người, nhưng đòi nợ bằng cách làm nhục người ta thì không còn là giúp nữa. Đến nhà chửi bới, đăng lên mạng, gọi điện đe dọa người thân, những cách ấy có thể lấy lại được tiền, nhưng để lại oán hận. Lấy đức báo oán, oán ấy tiêu tan. Lấy sự tử tế mà xử lý nợ nần, dù chậm, vẫn giữ được tình người. Người nợ mà được đối xử tử tế thì họ sẽ cố trả. Người nợ mà bị dồn đến đường cùng thì họ chỉ còn cách trốn.

Với người thân trong nhà, đừng biến nợ nần thành cái cớ để khinh nhau. Anh em ruột vì nợ mà từ nhau không phải là chuyện hiếm. Cha mẹ cho con vay rồi nhắc đi nhắc lại mỗi ngày, con vừa trả nợ vừa mang mặc cảm. Vợ chồng vì nợ mà cãi nhau, đổ lỗi cho nhau. Nợ thì đã khổ, nhà mà còn mất hòa khí thì càng khổ. Thương nhau lúc nợ nần là cùng nhau gánh, cùng nhau tính, đừng đổ lỗi cho nhau. Nợ trả dần sẽ hết. Tình mà mất thì khó lấy lại.

Người đang nợ cũng cần tự thương mình. Nhiều người vì xấu hổ mà vay nóng lãi cao để trả nợ cũ, càng vay càng lún. Nhiều người vì sĩ diện mà không dám nói thật với gia đình, đến lúc vỡ ra thì cả nhà cùng khổ. Tự thương mình là dám nói thật, dám nhờ giúp đỡ, dám sống tiết kiệm một thời gian để trả nợ. Sống tiết kiệm không xấu hổ. Xấu hổ là vay thêm để giữ sĩ diện. Một người dám nói: tôi đang nợ, tôi cần giúp đỡ, là một người can đảm.

Cộng đồng cũng có thể giúp người nợ nần bằng cách không kỳ thị. Đừng nhìn người ta bằng ánh mắt khác khi biết họ nợ. Đừng kể chuyện nợ nần của người ta cho cả xóm nghe. Đừng lợi dụng lúc người ta túng quẫn để ép giá, để mua rẻ đồ đạc của họ. Những việc ấy tưởng là khôn ngoan, nhưng thực ra là thiếu từ bi. Người đang khó mà còn bị ép thì chỉ càng khó hơn.

Có một điều nên nhớ: nợ nần không phải là thước đo giá trị con người. Người nợ hôm nay có thể là người đứng vững ngày mai. Nhiều người làm ăn thất bại, nợ nần chồng chất, rồi trả dần, rồi làm lại được. Điều quyết định không phải là họ nợ bao nhiêu. Mà là quanh họ có ai chịu ở bên lúc họ khó nhất hay không. Một người được thương lúc nợ nần thì có sức mà đứng dậy. Một người bị khinh lúc nợ nần thì dễ gục hẳn.

Nếu quanh mình có một người đang nợ nần, đừng hỏi họ nợ bao nhiêu. Hãy hỏi: có cần tôi giúp tính toán không, có cần tôi đi cùng để nói chuyện với chủ nợ không. Nếu cho vay được thì cho vay trong khả năng, có giấy tờ rõ ràng, đừng cho vay quá sức rồi sau này oán nhau. Nếu không cho vay được thì giúp bằng cách khác. Thương mà không xát thêm muối, đó là từ bi trong chuyện tiền bạc. Và đó cũng là cách giữ cho lòng mình không trở nên cay nghiệt.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Liễu Phàm Tứ Huấn — trang 34 (tùy lúc gặp duyên lành cứu giúp người, hay tùy hỷ công đức mà hành thiện)
• Cái Dũng Của Thánh Nhân (Nguyễn Duy Cần) — trang 70 (lấy đức báo oán, oán ấy tiêu tan)
Bài liên quanThương đứa trẻ hay bị bắt nạt: từ bi bắt đầu từ người lớn chịu nhìn thấyNgười lái xe ôm đêm khuya: từ bi trên những chuyến xe vắngThương người thầy cũ đã già: một lần ghé thăm cũng là từ bi