🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Cho đi khi chưa giàu: bố thí bắt đầu từ lòng, không từ túi tiền

Từ bi – bố thí · 6 phút đọc

Nhiều người nghĩ bố thí là việc của người giàu. Có tiền dư mới cho. Có nhà to mới giúp. Còn mình, lương tháng vừa đủ sống, cho ai được gì? Nhưng trong Kinh Pháp Cú, đức Phật dạy một câu khiến người nghèo cũng phải suy nghĩ lại:

Keo kiệt không sanh thiên, kẻ ngu ghét bố thí, người trí thích bố thí, đời sau được hưởng lạc.

Câu kệ này không nói người giàu mới bố thí. Nó nói người trí thích bố thí. Trí ở đây không phải là bằng cấp, mà là cái thấy: thấy rằng giữ khư khư không làm mình giàu thêm, mà cho đi cũng không làm mình nghèo đi. Người keo kiệt ôm chặt lấy của cải như ôm một cục đá, tưởng là chắc, hóa ra nặng. Người trí mở tay ra, nhẹ nhàng.

Hãy nhìn quanh đời thường. Một bà cụ bán rau ngoài chợ, sáng nào cũng dúi thêm cho khách một mớ hành, không tính tiền. Một anh xe ôm thấy người già lúng túng qua đường, dừng xe dắt qua, không lấy tiền. Một cô công nhân lương tháng bảy triệu, vẫn trích ra hai trăm ngàn gửi về cho đứa em học xa. Những người ấy có giàu không? Không. Nhưng họ cho. Và họ cho một cách rất tự nhiên, như thể đó là việc phải làm.

Kinh Pháp Cú còn có một câu kệ khác, ngắn gọn mà thấm:

Nói thật, không phẫn nộ, của ít thí người xin, nhờ ba việc lành này, người đến gần thiên giới.

Chú ý chữ của ít. Kinh không đòi của nhiều. Của ít mà thí, vẫn là thí. Một chén cơm cho người đói. Một ly nước cho người khát. Một buổi chiều rảnh giúp bà cụ neo đơn dọn nhà. Những thứ ấy, ai cũng có. Vấn đề không phải là ta có bao nhiêu, mà là ta có chịu mở tay ra hay không.

Có người bảo: tôi còn nghèo, để khi nào khá hơn tôi sẽ cho. Nhưng hãy nghĩ kỹ: nếu bây giờ có ít mà ta không cho, thì sau này có nhiều, ta có cho không? Thói quen giữ chặt không tự nhiên biến mất khi ta giàu lên. Ngược lại, nó còn lớn theo tiền bạc. Người quen giữ một đồng sẽ giữ mười đồng, giữ trăm đồng, giữ cả gia tài. Còn người quen cho một đồng sẽ cho mười đồng, cho trăm đồng, cho đến khi không còn gì để cho nữa mà lòng vẫn vui.

Bố thí cũng không chỉ là tiền. Có ba thứ để cho, mà người xưa vẫn nhắc: tài thí, pháp thí, vô úy thí. Tài thí là cho tiền của, vật chất. Pháp thí là cho lời hay, lẽ phải, chỉ cho người ta con đường đúng. Vô úy thí là cho sự không sợ hãi: an ủi người đang hoảng loạn, đứng bên người đang cô đơn, để họ biết mình không một mình. Một câu nói đúng lúc có khi quý hơn một triệu đồng. Một buổi ngồi nghe người khác khóc có khi quý hơn một bữa ăn.

Nhiều người sợ cho đi vì sợ bị lợi dụng. Cho rồi họ không biết ơn thì sao? Cho rồi họ quen thói ỷ lại thì sao? Lo ấy không phải là không có lý. Nhưng Phật dạy bố thí là tập buông, không phải tập tính toán. Mình cho vì người ta cần, không phải vì người ta xứng đáng. Việc của mình là cho với tâm trong sạch. Còn họ dùng ra sao, đó là việc của họ. Nếu cứ đợi người xứng đáng mới cho, thì cả đời ta chẳng cho được ai.

Thực ra, người cho mới là người được nhiều nhất. Người nhận được một bữa cơm, no một buổi. Người cho được một niềm vui, ấm cả ngày. Khoa học ngày nay cũng nói như vậy: khi ta giúp người khác, não tiết ra chất làm ta hạnh phúc. Nhưng người xưa không cần khoa học cũng biết: cho đi là cách nhanh nhất để thấy mình còn có ích. Người nghèo mà còn cho được, thì không còn thấy mình nghèo nữa.

Vậy nên, đừng đợi giàu mới cho. Hãy bắt đầu từ cái ít mình đang có. Hôm nay, cho một nụ cười với người bán hàng. Cho một lời cảm ơn với người dọn vệ sinh. Cho một bữa ăn với người lang thang. Của ít, nhưng lòng không ít. Như câu kệ đã dạy: người trí thích bố thí. Không phải vì họ giàu. Mà vì họ hiểu: bàn tay nắm chặt thì không giữ được gì lâu, bàn tay mở ra mới nhận được nhiều hơn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú, kệ 177 — Kinh Tiểu Bộ - tập 1 (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 38
• Kinh Pháp Cú, kệ 224 — Kinh Tiểu Bộ - tập 1 (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 45
Bài liên quanHận thù chỉ diệt bằng không hậnKhi sợ hãi dâng lên, hãy nhớ đến lòng từ biLời nói cũng có thể làm đau: nói sao cho nhẹ lòng người