🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Hận thù chỉ diệt bằng không hận

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Ai trong đời cũng từng bị người khác làm đau. Một lời nói xấu sau lưng. Một lần bị phản bội. Một cái nhìn khinh bỉ. Lúc ấy, trong lòng ta nổi lên một ý nghĩ rất tự nhiên: phải trả đũa. Phải cho họ biết tay. Phải làm họ đau như mình đã đau. Ta tưởng đó là công bằng. Nhưng Kinh Pháp Cú dạy một điều hoàn toàn ngược lại:

Với hận diệt hận thù, đời này không có được. Không hận diệt hận thù, là định luật ngàn thu.

Nghe lần đầu, câu này có vẻ yếu đuối. Người ta đánh mình, mình không đánh lại, thì chẳng phải là thua sao? Nhưng hãy nghĩ kỹ. Hận thù giống như lửa. Lấy lửa dập lửa thì chỉ có cháy to hơn. Người ta mắng mình, mình mắng lại, họ mắng to hơn, mình mắng to hơn nữa. Cuối cùng cả hai cùng cháy rụi, mà chẳng ai thắng. Cái gọi là trả đũa, thực ra là tự đốt mình thêm một lần nữa.

Có một câu chuyện đời thường ai cũng thấy. Hai anh em ruột tranh nhau mảnh đất của cha mẹ để lại. Người anh nói người em tham. Người em nói người anh gian. Họ đưa nhau ra tòa, thuê luật sư, tốn tiền, tốn sức, mất mấy năm trời. Cuối cùng, tòa xử xong, đất chia xong, nhưng tình anh em thì mất hẳn. Từ đó giỗ cha, mỗi người một mâm, không nhìn mặt nhau. Họ thắng vụ kiện, nhưng thua cả đời. Hận thù không diệt được hận thù. Nó chỉ diệt được tình thân.

Đức Phật không dạy ta phải yêu kẻ thù ngay lập tức. Ngài chỉ dạy một điều rất thực tế: đừng lấy hận để trả hận. Vì hận là thứ độc. Người ôm hận là người uống thuốc độc mà mong người khác chết. Ta giận ai, ta mất ngủ. Ta ghét ai, ta ăn không ngon. Người kia có khi đã quên mất chuyện cũ, đang sống vui vẻ, còn ta thì ngày đêm ôm cục lửa trong ngực. Ai khổ hơn ai?

Kinh Pháp Cú có mấy câu kệ đi ngay trước câu trên, nói rõ cái vòng luẩn quẩn này:

Nó mắng tôi, đánh tôi, nó thắng tôi, cướp tôi. Ai ôm hiềm hận ấy, hận thù không thể nguôi. Nó mắng tôi, đánh tôi, nó thắng tôi, cướp tôi. Không ôm hiềm hận ấy, hận thù được tự nguôi.

Chú ý chữ ôm. Hận thù không tự ở lại trong lòng ta. Chính ta ôm nó. Như người ôm một hòn than nóng, càng ôm chặt càng bỏng tay. Buông ra thì hết bỏng. Đơn giản vậy thôi, nhưng làm được thì không dễ. Vì ta cứ nghĩ buông ra là thua, là hèn, là để kẻ xấu lộng hành. Nhưng buông hận không có nghĩa là chấp nhận cái xấu. Buông hận có nghĩa là ta không để cái xấu của người khác biến mình thành người xấu.

Có người hỏi: vậy kẻ làm ác thì ai trị? Xin thưa, luật nhân quả trị. Pháp luật trị. Cộng đồng trị. Việc của ta không phải là làm quan tòa cho cả thiên hạ. Việc của ta là giữ cho lòng mình sạch. Người làm ác rồi sẽ gặp quả của họ, sớm hay muộn. Còn ta, nếu cũng làm ác để trả thù, thì ta đã tự gieo quả ác cho chính mình. Hai kẻ ác gặp nhau, ai cũng tưởng mình đang làm điều đúng.

Vậy làm sao để không hận? Không phải bằng cách ép mình phải thương người đã hại mình. Hãy bắt đầu bằng cách thương chính mình. Khi cơn giận nổi lên, hãy dừng lại một nhịp. Hít một hơi thật sâu. Tự hỏi: ta giận như vậy, ai đang khổ? Câu trả lời bao giờ cũng là: chính ta. Rồi hãy nghĩ đến người kia bằng con mắt khác: có thể họ cũng đang khổ, cũng đang bị tham lam, sân hận điều khiển, cũng là nạn nhân của chính tâm mình. Hiểu được như vậy, hận tự nhiên nhẹ đi một nửa.

Từ bi với người ghét mình không phải là nhu nhược. Đó là sức mạnh lớn nhất. Người mạnh là người bị mắng mà không mắng lại. Người mạnh là người bị hại mà không tìm cách hại lại. Vì họ hiểu định luật ngàn thu mà đức Phật đã dạy: chỉ có không hận mới diệt được hận. Nước mới dập được lửa. Lửa không bao giờ dập được lửa.

Hôm nay, nếu trong lòng bạn còn một cái tên làm bạn khó chịu mỗi khi nhớ đến, hãy thử làm một việc nhỏ: đừng mong người ấy gặp chuyện xui. Cũng đừng ép mình phải chúc họ hạnh phúc. Chỉ cần buông câu nói trong đầu: nó mắng tôi, nó hại tôi. Buông câu ấy xuống, lòng bạn sẽ nhẹ đi một chút. Nhẹ một chút hôm nay, nhẹ thêm một chút ngày mai. Rồi một ngày, bạn sẽ thấy mình đã đi qua được ngọn lửa mà không bị cháy. Đó chính là chiến thắng thật sự.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú, kệ 3-5 — Kinh Tiểu Bộ - tập 1 (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 13
Bài liên quanKhi sợ hãi dâng lên, hãy nhớ đến lòng từ biLời nói cũng có thể làm đau: nói sao cho nhẹ lòng ngườiTha thứ là tự cứu mình: đừng ôm câu 'nó mắng tôi'