🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Người thầy ở bản xa: thương bằng cách nhớ tới họ

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Có những người thầy, không ai biết tên. Họ ở trên những bản xa, nơi đường đi khó, mùa mưa lầy lội, mùa đông lạnh cắt da. Trường chỉ có vài lớp học, vách đất, mái tôn. Học trò đi bộ mấy cây số đường núi mới tới lớp. Có em mang theo củ khoai làm bữa trưa. Có em không có áo ấm. Người thầy ở đó, ngày ngày dạy chữ, dạy hát, dạy các em biết đọc, biết viết. Lương thấp, xa nhà, thiếu thốn đủ thứ. Vậy mà họ ở lại, năm này qua năm khác. Hôm nay, chúng ta nói về người thầy ở bản xa. Và cách thương họ, khi mình ở tận thành phố.

Kinh Pháp Cú có một câu kệ rất hay: Pháp thí, thắng mọi thí. Pháp vị, thắng mọi vị. Pháp hỷ, thắng mọi hỷ. Ái diệt, thắng mọi khổ. Nghĩa là, cho pháp, cho sự hiểu biết, là món cho quý nhất. Cho tiền, người ta tiêu hết. Cho gạo, người ta ăn hết. Cho chữ, cho hiểu biết, người ta mang theo cả đời. Người thầy ở bản xa, mỗi ngày cho các em một con chữ. Mỗi con chữ là một cánh cửa mở ra. Biết đọc, các em mới đọc được đơn thuốc. Biết viết, các em mới viết được lá đơn. Biết tính, các em mới không bị lừa khi bán hàng. Một con chữ, đôi khi đổi được cả một đời người.

Nhưng người thầy cho đi nhiều như vậy, họ nhận lại được gì? Ít lắm. Một ngôi trường nhỏ, một căn phòng tập thể, một bữa cơm đạm bạc. Có thầy đi dạy xa nhà, cả tháng mới về thăm vợ con một lần. Có cô giáo trẻ, lên bản dạy, ốm đau không có thuốc, đêm khóc nhớ nhà mà sáng vẫn đứng lớp. Người ta hỏi: sao không về xuôi cho sướng? Họ cười: về rồi, ai dạy các em? Câu trả lời đơn giản như vậy. Nhưng đằng sau nó là cả một đời hy sinh.

Thương người thầy ở bản xa, không cần phải lên tận bản mới thương được. Chỉ cần bốn điều nhỏ, làm từ xa cũng được.

Thứ nhất, nhớ tới họ. Nhớ không phải là nghĩ thoáng qua rồi quên. Nhớ là: khi mình mua quần áo cho con mình, nhớ có những đứa trẻ trên bản không có áo ấm. Khi mình mua sách cho con mình, nhớ có những lớp học trên bản thiếu sách. Nhớ tới, là bước đầu của thương. Không nhớ, thì không bao giờ giúp.

Thứ hai, gửi một món quà đúng lúc. Không cần nhiều tiền. Một thùng sách cũ, vài chục cây bút, một ít áo ấm, một ít thuốc cảm. Những thứ ấy, ở thành phố mình thừa. Trên bản, người ta thiếu. Gửi qua những đoàn từ thiện uy tín, qua nhà trường, qua chính quyền địa phương. Gửi đúng chỗ, đúng người, thì món quà nhỏ cũng thành lớn. Đừng gửi cho có. Hãy hỏi thầy cô trên đó cần gì, rồi gửi đúng thứ ấy.

Thứ ba, dạy con mình biết ơn thầy cô. Nhiều đứa trẻ thành phố, được học trường đẹp, thầy giỏi, mà không biết ơn. Chúng xem việc học là đương nhiên. Hãy kể cho chúng nghe về người thầy ở bản xa. Kể rằng, có những bạn nhỏ đi bộ mấy cây số để đến lớp. Có những thầy cô bỏ nhà lên núi để dạy chữ. Nghe xong, đứa trẻ sẽ biết quý cái mình đang có. Biết ơn, là bài học đầu tiên của lòng từ bi.

Thứ tư, đừng quên người thầy sau khi mình đã học xong. Nhiều người thành đạt, quên mất người thầy cũ. Nhưng người thầy ở bản xa, họ không mong học trò thành đạt rồi quay lại trả ơn. Họ chỉ mong, có một ngày, có người nhớ tới họ, hỏi thăm họ một câu: thầy khỏe không? Một câu hỏi thăm, với người ở xa, quý như một món quà. Nếu có dịp, hãy lên thăm. Không lên được, hãy gửi một lời hỏi thăm. Nhớ tới, là đã thương rồi.

Hòa thượng Thích Thanh Từ dạy: Từ là ban vui, Bi là cứu khổ. Ban vui cứu khổ cho người gọi là từ bi. Với người thầy ở bản xa, ban vui là làm cho họ vui vì không bị lãng quên. Cứu khổ là làm cho họ bớt thiếu thốn, bớt cô đơn. Một thùng sách, một ít áo ấm, một lời hỏi thăm, đều là ban vui cứu khổ. Không cần phải giàu mới làm được. Chỉ cần mình chịu nhớ tới họ.

Ngài còn dạy: sự vui khổ của người xem như vui khổ của chính mình, chia vui sớt khổ cho nhau đấy là lòng từ bi. Thầy cô trên bản khổ vì thiếu thốn, vì xa nhà, vì cô đơn. Mình ở thành phố, đủ đầy, mà không chia sẻ một chút, thì cái đủ đầy ấy cũng trở nên vô nghĩa. Chia sẻ không làm mình nghèo đi. Chia sẻ làm cho cái đủ đầy của mình có ý nghĩa hơn.

Ngày nay, nếu mình đang sống đủ đầy, xin hãy nhớ tới người thầy ở bản xa. Nhớ tới những đứa trẻ đi bộ đường núi đến lớp. Nhớ tới những lớp học vách đất, mái tôn. Rồi làm một việc nhỏ: gửi vài cuốn sách, vài cây bút, vài chiếc áo ấm. Hoặc chỉ đơn giản là kể cho con mình nghe về họ. Vì pháp thí thắng mọi thí. Cho đi sự hiểu biết, là cho đi thứ quý nhất. Và nhớ tới người cho đi sự hiểu biết, là cách thương đẹp nhất.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 354 ("Pháp thí, thắng mọi thí! Pháp vị, thắng mọi vị! Pháp hỷ, thắng mọi hỷ! Ái diệt, thắng mọi khổ!")
• Bước đầu Học Phật, bài 10: Từ bi (HT Thích Thanh Từ) — "Từ là ban vui, Bi là cứu khổ"; "sự vui khổ của người xem như vui khổ của chính mình"
Bài liên quanNgười đàn ông không dám khóc: từ bi bắt đầu từ việc cho phép mình yếu đuốiTừ bi diệt hận thù, là định luật ngàn thuBốn cách thương của người học Phật: từ, bi, hỷ, xả