🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Bốn chất liệu làm nên một tình thương bền

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Hồi nhỏ, tôi có một nhóm bạn thân chơi với nhau từ lúc học cấp hai. Chúng tôi không giàu có gì, đi học bằng xe đạp, ăn cơm với muối vừng, vậy mà vui. Lớn lên, mỗi người một nơi, nhóm bạn ấy tan dần. Có người đi làm xa, có người lấy vợ lấy chồng, có người vì một chuyện hiểu lầm nhỏ mà không nhìn mặt nhau nữa. Nhiều năm sau gặp lại, tôi tự hỏi, tình bạn ngày xưa bền vì cái gì? Không phải vì tiền, vì chúng tôi chẳng ai có tiền. Không phải vì lợi, vì chẳng ai lợi dụng được ai. Nó bền vì chúng tôi thật sự thương nhau. Mà cái thương ấy, nếu nhìn kỹ, được làm bằng bốn thứ. Thiếu một thứ, tình cảm sẽ lệch đi.

Trong cuốn Đạo Bụt Nguyên Chất, Thiền sư Thích Nhất Hạnh nói về tình anh chị em trong một đoàn thể. Tình anh chị em được làm bằng bốn chất liệu: từ, bi, hỷ và xả. Bốn chất liệu ấy cũng làm nên mọi tình thương bền vững trong đời, từ tình bạn, tình vợ chồng, đến tình thân trong gia đình. Từ là thương, là mong cho người kia được vui, được an. Bi là thương nỗi khổ của họ, mong cho họ bớt khổ. Hỷ là vui được với niềm vui của họ, không ghen tị. Xả là buông, không dính mắc, không đòi hỏi người ta phải thương mình theo cách mình muốn. Bốn thứ ấy phải đi cùng nhau. Có từ mà không có xả, thương sẽ thành trói buộc. Có bi mà không có hỷ, thương sẽ thành nặng nề, lúc nào cũng thấy khổ, không thấy vui.

Từ là gì trong đời thường? Là buổi sáng vợ chồng chào nhau một câu nhẹ nhàng. Là khi con đi học về, cha mẹ hỏi một câu, hôm nay con có vui không, thay vì hỏi, hôm nay con được mấy điểm. Là khi bạn mình gặp chuyện vui, mình nói một câu chúc mừng thật lòng. Từ không cần tiền bạc, không cần việc lớn. Từ chỉ cần một tấm lòng muốn cho người kia được an vui. Người có từ trong lòng thì lời nói cũng nhẹ, ánh mắt cũng ấm. Người khác ở gần họ thấy dễ thở. Đó là món quà đầu tiên của tình thương.

Bi là khi người kia khổ, mình không quay đi. Bạn mình mất việc, mình không giảng đạo lý về tiết kiệm. Mình chỉ ngồi nghe họ nói, và nói một câu, có tôi ở đây. Cha mẹ mình ốm, mình không than phiền vì phải chăm sóc. Mình chăm sóc vì thấy cha mẹ đang khổ, và mình muốn cha mẹ bớt khổ. Bi khác với thương hại. Thương hại là đứng trên cao nhìn xuống. Bi là ngồi xuống ngang hàng với người đang khổ, và nói, tôi thấy nỗi khổ của bạn, tôi ở đây với bạn. Bi không cần giải quyết được vấn đề. Chỉ cần người khổ biết rằng họ không một mình, nỗi khổ đã nhẹ đi một nửa.

Hỷ là chất liệu mà nhiều người quên nhất. Vui với niềm vui của người khác, nghe thì dễ, làm thì khó. Bạn mình thăng chức, mình chúc mừng, nhưng trong lòng lại thoáng một chút chạnh lòng. Sao họ được mà mình không được? Em mình mua nhà mới, mình vui, nhưng cũng thoáng nghĩ, bao giờ mình mới có? Cái thoáng chạnh lòng ấy là hạt giống ghen tị. Hỷ là tập để niềm vui của người khác trở thành niềm vui của mình. Khi bạn vui mà mình vui thật, tình bạn ấy sẽ bền. Khi vợ chồng vui được với thành công của nhau, gia đình ấy sẽ ấm. Hỷ làm cho tình thương không chỉ có nước mắt mà còn có tiếng cười.

Xả là chất liệu khó nhất. Xả là buông. Thương mà không đòi người ta phải thương lại đúng như ý mình. Con mình lớn lên, chọn nghề mà mình không thích, mình vẫn thương con, vẫn chúc con vui với nghề con chọn. Vợ mình có sở thích riêng, có bạn bè riêng, mình không ghen tuông, không kiểm soát. Bạn mình có lúc bận, không trả lời tin nhắn, mình không giận dỗi, không nghĩ rằng họ coi thường mình. Xả không phải là thờ ơ. Xả là thương mà vẫn để người kia được tự do. Như người làm vườn, tưới cây nhưng không kéo cây lên để nó mau lớn. Cây lớn theo nhịp của cây. Người cũng vậy, thương nhau mà vẫn để nhau được là chính mình.

Bốn chất liệu từ, bi, hỷ, xả làm nên một tình thương bền. Thiếu từ, tình thương khô khan. Thiếu bi, tình thương hời hợt, chỉ vui mà không chia được khổ. Thiếu hỷ, tình thương nặng nề, chỉ biết khổ mà không biết vui. Thiếu xả, tình thương thành xiềng xích. Muốn biết tình thương của mình có bền không, hãy soi vào bốn chất liệu ấy. Mình có mong người kia được vui không? Mình có ở lại khi họ khổ không? Mình có vui được khi họ vui không? Mình có buông được khi cần buông không? Trả lời thật bốn câu hỏi ấy, mình sẽ biết tình thương của mình đang thiếu thứ gì, và cần vun đắp thêm thứ gì. Tình thương cũng như một ngôi nhà, muốn bền thì bốn cây cột phải đều nhau. Vun từng cột một, mỗi ngày một chút, nhà sẽ đứng vững qua mưa nắng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đạo Bụt Nguyên Chất (Thích Nhất Hạnh) — trang 178 (tình anh chị em được làm bằng bốn chất liệu: từ, bi, hỷ và xả; đó là sự thực tập của đức Bụt tương lai)
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 3 (Đại từ bi, Năng hỷ xả tức là biết thông cảm với nỗi đau khổ của người)
Bài liên quanPháp thí thắng mọi thí: món cho càng cho càng đầyCho tất cả mà không đòi đền đápÔm hận trong lòng, người khổ đầu tiên là mình