🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Thương người cả khi họ không có mặt

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Trong một công ty nọ, có một anh nhân viên làm việc rất chăm chỉ, nhưng ít nói, ít giao du. Một hôm anh nghỉ ốm, không đi làm. Trong giờ ăn trưa, mấy đồng nghiệp ngồi nói về anh. Người thì nói anh khó gần, người thì nói anh làm việc chậm, người thì kể lại một chuyện cũ, rằng anh đã từng làm sai một việc gì đó. Không ai nói tốt về anh. Hôm sau anh đi làm lại, không ai nói gì với anh, nhưng anh cảm thấy không khí trong phòng khác lạ. Anh không biết rằng, trong lúc mình vắng mặt, người ta đã nói về mình như vậy. Nhưng anh cảm nhận được. Lòng người kỳ lạ lắm. Thương hay ghét, dù không nói ra trước mặt, người ta vẫn cảm nhận được qua thái độ, qua ánh mắt, qua cách người khác đối xử với mình.

Trong cuốn Tâm Từ của Tỳ kheo Hộ Pháp, có một đoạn dạy về cách thể hiện tâm từ. Tâm từ được thể hiện ra bằng thân hành thiện, bằng khẩu nói điều thiện, bằng ý nghĩ thiện, đối với mọi người, mọi chúng sinh, cả khi có mặt lẫn lúc vắng mặt. Bốn chữ cuối cùng ấy rất quan trọng. Cả khi có mặt lẫn lúc vắng mặt. Nghĩa là thương người không chỉ lúc họ đang đứng trước mặt mình. Thương người còn là lúc họ không có mặt, mình vẫn nghĩ tốt về họ, vẫn nói tốt về họ, vẫn làm điều tốt cho họ. Vì sao vậy? Vì lời nói sau lưng có sức mạnh rất lớn. Một lời tốt sau lưng có thể cứu một mối quan hệ. Một lời xấu sau lưng có thể giết chết một mối quan hệ, dù người trong cuộc không hề biết chuyện gì đã xảy ra.

Thương bằng thân là gì? Là khi người ta có mặt, mình giúp họ một tay. Khi người ta vắng mặt, mình vẫn giữ gìn đồ đạc của họ, vẫn làm phần việc của họ nếu cần, không để họ thiệt thòi. Trong gia đình, người đi vắng thì người ở nhà vẫn giữ nhà cửa gọn gàng, cơm nước đầy đủ. Trong công ty, đồng nghiệp nghỉ ốm thì người khác vẫn chia sẻ công việc, không than phiền, không để việc dồn lại chờ họ về. Thương bằng thân, cả khi vắng mặt, là một thứ thương rất thầm lặng, không ai khen, nhưng người được thương sẽ cảm nhận được khi trở về. Họ thấy mọi việc vẫn ổn, vẫn có người lo cho mình, lòng họ ấm lại.

Thương bằng khẩu là gì? Là khi người ta có mặt, mình nói với họ những lời lành, lời thật, lời có ích. Khi người ta vắng mặt, mình không nói xấu họ. Nghe thì dễ, làm thì khó. Vì nói xấu người vắng mặt là một thói quen rất phổ biến. Ngồi với nhau, hết chuyện thì lấy chuyện người khác ra nói. Người vắng mặt không tự bảo vệ được mình, nên họ trở thành đề tài dễ nhất. Nhưng trong cuốn Tâm Từ, lời dạy rất rõ. Tâm từ được thể hiện bằng khẩu nói điều thiện, cả khi có mặt lẫn lúc vắng mặt. Nghĩa là khi người ta không có mặt, mình vẫn nói về họ như thể họ đang ngồi ngay trước mặt mình. Mình có dám nói câu này trước mặt họ không? Nếu không dám, thì đừng nói sau lưng. Một câu hỏi đơn giản như vậy thôi, mà giữ được bao nhiêu mối quan hệ.

Thương bằng ý là gì? Là trong lòng mình, khi nghĩ về người khác, mình cầu mong cho họ được lợi ích, được tiến hóa, được an lạc lâu dài. Cả khi họ có mặt lẫn lúc vắng mặt. Nghĩa là không chỉ lúc gặp nhau thì chúc nhau điều tốt, mà lúc ở một mình, nghĩ về người ấy, mình vẫn mong họ được an vui. Điều này nghe có vẻ trừu tượng, nhưng nó rất thực tế. Vì ý nghĩ trong lòng sẽ lộ ra ngoài bằng ánh mắt, bằng giọng nói, bằng thái độ. Người mà mình thật lòng mong họ được tốt, khi gặp họ, mình sẽ cười thật lòng, sẽ nói nhẹ nhàng, sẽ sẵn sàng giúp đỡ. Còn người mà mình trong lòng đã ghét, dù miệng mình nói lời ngọt ngào, người ta vẫn cảm nhận được sự giả dối. Ý nghĩ là gốc. Lời nói và việc làm chỉ là cành lá.

Tập thương người cả khi họ không có mặt thì bắt đầu từ đâu? Bắt đầu từ một việc rất nhỏ. Lần tới, khi ngồi với ai đó mà câu chuyện chuyển sang nói xấu một người vắng mặt, hãy thử im lặng, hoặc khéo léo chuyển sang chuyện khác. Không cần phải dạy đời ai. Chỉ cần mình không tham gia. Rồi khi về nhà, nghĩ về một người mình không ưa, hãy thử nghĩ về một điều tốt của họ. Ai cũng có một điều tốt nào đó, dù nhỏ. Nhớ được một điều tốt, lòng mình sẽ mềm ra một chút. Và khi gặp lại người ấy, mình sẽ đối xử với họ khác đi, dù chỉ khác một chút. Một chút ấy thôi, nhưng người ta cảm nhận được.

Thương người cả khi họ không có mặt, đó mới là thương thật. Vì thương trước mặt thì ai cũng làm được, có khi chỉ vì phép lịch sự, vì sợ mất lòng. Còn thương sau lưng, thương trong lòng khi không ai thấy, thì không có phép lịch sự nào bắt buộc mình phải làm. Mình làm chỉ vì lòng mình thật sự muốn vậy. Và đó là thứ thương bền nhất. Vì nó không phụ thuộc vào việc người ta có mặt hay không, có nghe thấy hay không, có biết ơn hay không. Nó chỉ phụ thuộc vào lòng mình. Người có tâm từ như vậy, đi đến đâu cũng mang theo một bầu không khí ấm áp. Người khác ở gần họ thấy dễ chịu, dù không biết vì sao. Đó là vì họ được thương, ngay cả trong những lúc họ không có mặt.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tâm Từ [Mettacitta] (Tỳ kheo Hộ Pháp) — trang 6 (tâm từ thể hiện bằng thân hành thiện, khẩu nói điều thiện, ý nghĩ thiện với mọi người, mọi chúng sinh cả khi có mặt lẫn lúc vắng mặt)
• Tâm Từ [Mettacitta] (Tỳ kheo Hộ Pháp) — trang 7 (tâm từ phát sanh trong ý thức thiện tâm, cầu mong sự lợi ích, sự tiến hoá, sự an lạc lâu dài đến cho tất cả mọi người, mọi chúng sinh cả khi có mặt lẫn lúc vắng mặt)
Bài liên quanThương cả người dữ: lòng từ không chọn mặtRải tâm từ mỗi sáng: nguyện cho mọi loài được anNgười cho đi mà không biết mình đã cho