🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Một lời xin lỗi muộn

Từ bi – bố thí · 9 phút đọc

Có một câu nói mà tôi đã nợ người bạn thân của mình suốt ba năm. Ba năm trước, trong một lần cãi nhau, tôi đã nói một câu rất nặng. Lúc ấy tôi nghĩ mình đúng. Tôi nghĩ bạn tôi phải xin lỗi trước. Rồi thời gian trôi qua, chúng tôi ít gặp nhau dần. Không ai nói gì thêm. Nhưng mỗi lần nghĩ lại câu nói hôm ấy, lòng tôi cứ nhói lên. Tôi biết mình sai. Tôi biết mình phải xin lỗi. Nhưng tôi cứ chần chừ. Để mai. Để tuần sau. Để dịp nào tiện. Và cái "để mai" ấy kéo dài ba năm.

Rồi một hôm, tôi gặp lại bạn tôi trong đám cưới của một người quen. Bạn tôi gầy đi nhiều, tóc bạc thêm. Chúng tôi chào nhau, cười gượng, rồi mỗi người đi một ngả. Đêm về, tôi nằm nghĩ: nếu hôm nay tôi không nói, thì còn đợi đến bao giờ? Sáng hôm sau, tôi gọi điện. Giọng tôi run. Tôi nói: "Tao xin lỗi mày. Câu nói ba năm trước, tao sai." Đầu dây bên kia im lặng một lúc lâu. Rồi bạn tôi nói: "Tao chờ câu này ba năm rồi." Chỉ vậy thôi. Mà nước mắt tôi chảy ra. Ba năm nặng nề, hóa ra chỉ cần một câu nói là gỡ được.

Trong sách Bước Đầu Học Phật, Hòa thượng Thích Thanh Từ dạy rằng, sám hối tương tợ nghĩa xin lỗi của người thế gian. Người thế gian lỡ phạm lầm lỗi với ai khiến họ phiền muộn, biết mình có lỗi, gan dạ đến xin lỗi, lỗi lầm ấy liền được tha thứ, nếu người rộng lượng, hoặc giảm bớt buồn phiền, nếu người cố chấp. Câu dạy ấy nghe qua tưởng dễ. Nhưng chữ "gan dạ" trong đó mới là điều khó nhất. Xin lỗi không khó ở lời nói. Xin lỗi khó ở chỗ dám thừa nhận mình sai. Cái tôi của mình không chịu thua. Cái tôi cứ bảo: mình cũng có lý. Mình cũng bị tổn thương. Sao mình phải xin lỗi trước?

Cái tôi ấy, ai cũng có. Nó như một bức tường. Bức tường càng cao, lời xin lỗi càng khó vượt qua. Nhưng Hòa thượng cũng dạy: trọng tâm của sám hối là ở chỗ không phạm tội cũ, không tạo lỗi mới. Nghĩa là xin lỗi không chỉ là nói ra một câu. Xin lỗi là hứa với lòng mình rằng, từ nay mình sẽ không lặp lại lỗi ấy nữa. Câu xin lỗi muộn của tôi với bạn tôi, giá trị của nó không chỉ nằm ở chữ "xin lỗi". Giá trị của nó nằm ở chỗ, từ hôm ấy, tôi tự nhủ mình sẽ không bao giờ để cơn giận nói thay mình nữa.

Nhiều người sợ xin lỗi muộn thì vô ích. Họ bảo: muộn rồi, nói ra có ích gì? Người ta đã quên rồi. Hoặc người ta đã đi xa rồi. Hoặc mọi chuyện đã lỡ rồi. Nhưng thật ra, xin lỗi muộn vẫn hơn không bao giờ xin lỗi. Vì lời xin lỗi không chỉ để cứu mối quan hệ. Lời xin lỗi còn để cứu chính mình. Người mang lỗi mà không xin lỗi, lòng họ như mang một hòn đá. Đi đâu cũng nặng. Ngủ cũng không yên. Còn khi đã nói ra rồi, dù người ta có tha thứ hay không, hòn đá ấy cũng rơi xuống. Mình nhẹ. Đó là điều đầu tiên lời xin lỗi làm được, trước cả khi người kia đáp lại.

Có người hỏi: nếu người ta không tha thứ thì sao? Câu hỏi ấy rất thật. Và câu trả lời cũng rất thật: không phải lời xin lỗi nào cũng được đón nhận. Có người cần thời gian. Có người vết thương còn sâu, chưa sẵn sàng. Có người đã đi xa, không còn nghe được nữa. Nhưng dù kết quả thế nào, việc mình nói ra vẫn là việc mình phải làm. Vì xin lỗi là trách nhiệm của người có lỗi, không phải là một cuộc đổi chác. Mình không xin lỗi để được tha thứ. Mình xin lỗi vì mình đã sai, và người ta xứng đáng được nghe câu ấy. Còn tha thứ hay không, đó là quyền của họ.

Tôi nhớ có một bà cụ trong xóm, chồng mất đã mười năm. Lúc chồng còn sống, hai người hay cãi nhau. Có lần bà nói một câu làm ông buồn, ông bỏ đi mấy ngày không về. Sau đó ông về, hai người lại sống bình thường, nhưng bà không bao giờ xin lỗi câu ấy. Đến khi ông mất, bà mới ân hận. Bà bảo: "Giá mà hồi đó tôi nói một câu xin lỗi, thì giờ tôi không phải mang theo câu ấy xuống mồ." Nghe bà nói, tôi hiểu ra một điều: lời xin lỗi muộn nhất, là lời xin lỗi không bao giờ được nói. Còn lời xin lỗi dù muộn đến đâu, miễn là còn nói được, thì vẫn còn kịp.

Vậy thì làm sao để nói lời xin lỗi cho đúng? Tôi nghĩ có ba điều. Một: nói rõ mình sai ở đâu. Đừng nói chung chung kiểu "có gì thì bỏ qua". Hãy nói: "Tôi sai vì tôi đã nói câu ấy. Tôi sai vì tôi đã không nghĩ đến cảm giác của bạn." Hai: đừng kèm theo lời biện minh. Đừng nói "xin lỗi, nhưng tại anh cũng..." Chữ "nhưng" sẽ giết chết lời xin lỗi. Ba: nói xong thì im lặng, để người ta có thời gian. Đừng ép người ta phải tha thứ ngay. Đừng hỏi "thế đã hết giận chưa?" Hãy để họ tự quyết định.

Bạn có đang nợ ai một lời xin lỗi không? Có câu nói nào từ lâu lắm rồi, mà mỗi lần nhớ lại, lòng bạn vẫn nhói lên không? Nếu có, đừng đợi thêm nữa. Đừng đợi đến dịp lễ, đừng đợi đến sinh nhật, đừng đợi đến khi mọi chuyện "tiện". Không có lúc nào tiện để xin lỗi cả. Chỉ có lúc này, hoặc không bao giờ. Gọi điện đi. Nhắn tin đi. Hoặc gặp mặt, nói trực tiếp, càng tốt. Giọng có thể run. Tay có thể run. Nhưng cứ nói. Nói xong, bạn sẽ thấy nhẹ. Nhẹ như tôi đã từng nhẹ, vào buổi sáng ba năm sau, khi tôi nghe bạn tôi nói: "Tao chờ câu này ba năm rồi."

Một lời xin lỗi muộn, hóa ra không hề muộn. Nó chỉ muộn khi mình không bao giờ nói. Còn khi mình đã nói, thì dù ba năm hay mười năm, nó vẫn là một cánh cửa mở. Cánh cửa ấy mở ra cho người kia, để họ biết mình vẫn được trân trọng. Và mở ra cho chính mình, để mình không còn phải mang hòn đá ấy đi suốt quãng đời còn lại.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Bước Đầu Học Phật: Sám hối (HT Thích Thanh Từ) — trang 1 (Sám hối tương tợ nghĩa xin lỗi của người thế gian; biết mình có lỗi, gan dạ đến xin lỗi, lỗi lầm ấy liền được tha thứ; trọng tâm của sám hối là không phạm tội cũ, không tạo lỗi mới)
Bài liên quanTừ bi với chính nỗi sợ của mìnhCho người ta một cơ hội thứ haiMột cái ôm đúng lúc