Sáu giờ rưỡi sáng. Trước cổng trường tiểu học, ông Tư đã đứng đó. Áo bảo vệ đã cũ, mũ đội ngay ngắn. Ông mở cổng, nhìn từng đứa trẻ đi vào. Đứa nào quen, ông gật đầu. Đứa nào lạ, ông hỏi: "Con học lớp nào?" Có đứa chạy ào vào, ông nhắc: "Chậm lại con, té bây giờ." Có đứa khóc vì không muốn xa mẹ, ông dỗ: "Vào đi con, chiều mẹ đón. Trong này có bạn chờ con."
Ngày nào cũng vậy. Mưa cũng đứng. Nắng cũng đứng. Ông Tư làm bảo vệ trường này đã mười mấy năm. Ông nhớ mặt hầu hết học trò. Đứa nào hay quên mũ, đứa nào hay đi trễ, đứa nào thích kẹo, ông đều biết. Có phụ huynh hỏi: "Sao bác nhớ hết vậy?" Ông cười: "Ngày nào cũng gặp, sao không nhớ. Tụi nhỏ như con cháu mình vậy."
Có hôm, một đứa bé bị lạc mẹ ngoài cổng. Nó đứng khóc. Ông Tư lại gần, ngồi xuống ngang tầm mắt nó, hỏi tên, hỏi lớp, rồi dắt nó vào phòng bảo vệ, gọi điện cho mẹ. Mẹ nó đến, cảm ơn rối rít. Ông xua tay: "Có gì đâu. Trẻ con lạc mẹ thì sợ, mình phải làm cho nó bớt sợ."
Người gác cổng trường là người ít ai để ý. Phụ huynh đưa con đến, chỉ nhìn vào trong trường. Học trò chạy vào, chỉ nhớ cô giáo, nhớ bạn bè. Ít ai nhớ người đứng ở cổng. Nhưng nếu không có người đó, trường học sẽ ra sao? Ai mở cổng, ai đóng cổng, ai ngăn người lạ, ai dắt đứa trẻ lạc? Việc nhỏ, nhưng không có thì rối.
Trong kinh Pháp Cú có câu: ai mưu cầu hạnh phúc, bằng cách không sát sanh, các loài thích an lành, đời sau được hạnh phúc. Câu kinh nói về việc sống lành, không làm hại ai. Ông Tư gác cổng, việc của ông chính là giữ cho trẻ được an lành. An lành ở cổng trường. An lành trong từng buổi sáng. Ông không làm gì to tát. Ông chỉ đứng đó, đều đặn, mỗi ngày. Nhưng sự đều đặn đó là chỗ dựa cho bao nhiêu đứa trẻ.
Thương người gác cổng trường không cần làm gì lớn. Sáng đưa con đi học, thử chào ông một câu. "Chào bác, sáng nay bác khỏe không?" Nhìn ông một cái, gật đầu một cái. Người làm nghề gác cổng, ngày nào cũng thấy hàng trăm mặt người lướt qua. Một lời chào đàng hoàng đủ để ông thấy mình không phải là cái bóng vô hình.
Thương trẻ con cũng bắt đầu từ những người như ông Tư. Trẻ con cần người lớn đáng tin. Cần một người đứng ở cổng, nhìn thấy chúng, gọi đúng tên chúng, nhắc chúng đi chậm lại. Những thứ nhỏ đó làm trẻ cảm thấy an toàn. Trẻ cảm thấy an toàn thì mới học được. Một ngôi trường tốt không chỉ có thầy giỏi, trò ngoan. Một ngôi trường tốt còn có người gác cổng tử tế.
Có người nói: "Làm bảo vệ thì có gì đâu mà thương." Nhưng thử nghĩ xem: người ta làm nghề gì không quan trọng. Quan trọng là người ta làm nghề đó bằng tấm lòng ra sao. Ông Tư gác cổng bằng cả tấm lòng. Ông coi học trò như con cháu. Ông giữ cổng như giữ nhà mình. Người như vậy, đáng được thương, đáng được kính.
Từ bi bắt đầu từ việc nhìn thấy những người ít ai nhìn thấy. Người gác cổng trường. Người quét sân trường. Người nấu cơm bán trú. Họ làm những việc thầm lặng, ít ai khen. Nhưng chính họ giữ cho trường học yên ổn mỗi ngày. Nhìn thấy họ, chào họ một câu, cảm ơn họ một tiếng, đó là từ bi trong đời thường.
Sáng mai đưa con đi học, thử dừng lại một chút ở cổng trường. Chào người bảo vệ. Hỏi thăm ông một câu. Nếu có dịp, nói với con mình: "Con chào bác bảo vệ đi." Dạy con biết chào người gác cổng, đó cũng là dạy con biết thương người. Thương từ những việc nhỏ nhất, từ những con người thầm lặng nhất. Đó chính là từ bi bắt đầu từ cổng trường mỗi sáng.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư