🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi

Khác đạo, khác quan điểm — vẫn có thể thương nhau

Từ bi · 7 phút đọc

Bữa cơm gia đình, đang vui thì bỗng im bặt. Chỉ vì một câu nói về chuyện tin theo đạo nào, thờ cúng ra sao. Người anh nói một câu, người em đáp lại một câu. Cả hai đều chắc mình đúng. Cơm vẫn còn nóng, mà không ai muốn gắp nữa.

Chuyện như vậy không hiếm. Trong một nhà, anh em có thể khác nhau về đức tin. Bạn bè có thể khác nhau về quan điểm chính trị, về cách nuôi con, về chuyện cúng giỗ. Khác nhau một chút thôi, là lời nói bắt đầu sắc lại. Mình không ghét người ta, mình chỉ không chịu được cái ý của người ta. Rồi từ cái ý đó, mình xa dần con người thật đằng sau nó.

Nhà Phật dạy từ bi là thương tất cả, không trừ ai. Nhưng thương người giống mình thì dễ. Thương người khác mình mới khó. Khó nhất là thương người mà mình cho là sai. Lúc đó trong lòng mình có một tiếng nói nhỏ: người này sai rồi, mình phải sửa cho họ. Tiếng nói đó nghe có vẻ tốt, nhưng nó hay đi kèm với một cái nhìn từ trên xuống. Mình đứng cao hơn, người ta đứng thấp hơn. Từ bi mà đứng trên cao thì không còn là từ bi nữa, nó thành dạy dỗ.

Sử sách nước mình có ghi một điều đáng nhớ. Khi Phật giáo du nhập và bén rễ ở Đại Việt, điều khiến người dân đón nhận không phải là những điều cao siêu khó hiểu, mà là tinh thần từ bi hỷ xả, khoan dung. Người xưa viết rõ: tinh thần khoan dung ấy không phải là ủy mị, là nhu nhược. Ngược lại, nó rất bản lĩnh. Bản lĩnh ở chỗ nào? Ở chỗ mình giữ được lòng mình yên, trong khi người khác nghĩ khác mình. Mình không cần thắng trong cuộc tranh luận để thấy mình đúng. Mình chỉ cần không để cái khác biệt đó biến thành ghét bỏ.

Thử nghĩ mà xem. Một người theo đạo khác, họ cũng cầu mong gia đình bình an, con cái nên người, sống tử tế với hàng xóm. Một người có quan điểm khác mình, họ cũng có lý do từ cuộc đời của họ. Mình chưa sống cuộc đời của họ, thì mình chưa hiểu hết vì sao họ nghĩ như vậy. Hiểu chưa hết mà đã phán thì dễ sai. Mà sai ở đây không phải sai kiến thức, sai ở chỗ mình đóng cửa lòng lại trước một con người.

Vậy thương người khác quan điểm thì làm sao? Không phải là mình phải đồng ý với họ. Đồng ý hay không là chuyện của lý trí. Thương hay không là chuyện của lòng. Hai chuyện đó đi riêng được. Mình có thể nói: tôi không cùng quan điểm với anh, nhưng tôi vẫn quý anh. Câu nói đó nghe đơn giản, mà nói ra được là cả một sự luyện tập.

Có một cách thực tập nhỏ, ai cũng làm được. Trước khi tranh luận với ai về chuyện đức tin hay quan điểm, mình hỏi họ một câu thật lòng: sao anh lại nghĩ như vậy? Rồi nghe cho hết, không ngắt lời, không chuẩn bị câu phản bác trong đầu trong lúc người ta đang nói. Nghe xong, mình sẽ thấy đằng sau quan điểm đó thường là một câu chuyện, một nỗi sợ, một kỷ niệm, một người thân nào đó. Lúc đó mình không còn tranh luận với một cái ý nữa, mình đang nói chuyện với một con người.

Cũng có lúc mình cần im lặng. Không phải im lặng vì thua, mà im lặng vì thấy cuộc nói chuyện đang đi về hướng làm tổn thương nhau. Trong bữa cơm gia đình, thắng một câu nói mà mất không khí cả buổi tối thì thắng để làm gì. Người tu học không phải là người lúc nào cũng phải nói lời cuối cùng cho đúng. Có khi giữ được hòa khí trong nhà đã là một việc thiện lớn rồi.

Còn một điều nữa. Nhiều người sợ rằng nếu mình khoan dung quá, người ta sẽ lấn tới, sẽ cho rằng đạo của mình không có lập trường. Nhưng khoan dung không có nghĩa là cái gì cũng gật đầu. Mình vẫn giữ niềm tin của mình, vẫn sống theo cách mình cho là đúng. Chỉ là mình không dùng niềm tin đó làm thước đo để chê người khác. Mình sống tốt theo cách của mình, để người khác nhìn vào mà tự cảm thấy ấm, chứ không phải nghe mình giảng mà thấy mệt.

Đạo nào cũng dạy người ta sống lành. Quan điểm nào, nếu bóc tới cùng, cũng xuất phát từ mong muốn được sống yên ổn. Nhìn được tới lớp đó thì tự nhiên mình bớt muốn cãi. Mình vẫn khác nhau, nhưng khác nhau trong hòa bình. Cái nhà có nhiều tiếng nói mà vẫn thương nhau, đó mới là cái nhà có phước.

Hôm nay, nếu trong nhà mình, trong chỗ làm của mình, có ai đó khác đạo, khác quan điểm với mình, thử làm một việc nhỏ thôi. Đừng sửa họ. Chỉ hỏi họ một câu, nghe họ một lần, và nói một lời tử tế. Biết đâu sau buổi nói chuyện đó, cơm lại ngon như cũ. Và người ngồi đối diện, dù vẫn nghĩ khác mình, vẫn thấy mình là người đáng quý.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Lịch sử Việt Nam tập 02 (Từ thế kỷ X đến thế kỷ XIV) — Trần Thị Vinh, tr. 548–549 (tinh thần từ bi hỷ xả, khoan dung của Phật giáo)
• Nghi thức căn bản — Hội Phật Giáo Tây Úc (BudSas): Kinh Từ Bi — 'Tung rải từ tâm khắp vũ trụ, mở rộng lòng thương không giới hạn'
Bài liên quanGiúp người mà không làm người ta tủi thânCon kiến trong bếp cũng có mạng sốngTha thứ cho chính mình