🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi

Giúp người mà không làm người ta tủi thân

Từ bi · 7 phút đọc

Tết năm ngoái, có một gia đình mang quà tới cho bà cụ neo đơn ở cuối xóm. Túi quà to, có bánh, có sữa, có phong bì. Người ta chụp hình, đăng lên mạng, rồi ra về trong tiếng cảm ơn. Bà cụ cầm túi quà đứng ở cửa, cười gượng. Tối đó bà nói với người hàng xóm: người ta cho nhiều lắm, mà sao mình thấy tủi.

Câu nói đó nghe buồn. Người cho thì có lòng tốt thật. Nhưng người nhận lại thấy mình nhỏ đi một chút. Vấn đề không nằm ở món quà, mà nằm ở cách cho. Cho mà làm người ta thấy mình là người được thương hại, thì món quà nặng gấp đôi giá tiền của nó.

Sách nhà Phật có dạy về hạnh bố thí rất kỹ. Có một đoạn giảng thế này: giúp đỡ nhiều hay ít không quan trọng, quan trọng ở chỗ mình có thông cảm nỗi khổ của người ta hay không. Giúp của ít mà thông cảm nỗi khổ đau của họ, còn hơn là giúp nhiều mà lạnh lạt vô tình. Nghĩa là cái làm nên phước không phải là số tiền, mà là cái tâm lúc cho. Tay đưa ra mà lòng thì lạnh, mặt thì cao, thì người nhận cầm món quà mà thấy mình như đang xin.

Trong đời sống, mình hay mắc lỗi này mà không biết. Mình cho người em họ mượn tiền, rồi dặn dò đủ thứ, nhắc đi nhắc lại rằng anh cho mượn là vì thương. Mình tặng quần áo cũ cho người nghèo, mà đưa như đưa đồ bỏ đi. Mình giúp đồng nghiệp lúc khó khăn, rồi kể lại với người khác như một chiến tích. Mỗi lần như vậy, người nhận đều hiểu một điều: mình đang ở dưới, người cho đang ở trên. Cái cảm giác đó ở lại lâu hơn cả món quà.

Vậy giúp sao cho người ta không tủi thân? Đầu tiên là đặt mình vào chỗ của họ. Nếu mình là người nhận, mình muốn được đối xử ra sao? Chắc chắn mình muốn được nhìn như một người bình đẳng, chứ không phải một người đáng thương. Mình muốn người ta hỏi mình cần gì, chứ không phải áp đặt thứ người ta muốn cho. Có người cần tiền mặt để đóng tiền học cho con, mình lại mang tới một thùng mì. Có người chỉ cần một lời động viên, mình lại mang tới một bài giảng đạo đức. Cho đúng cái người ta cần, đó đã là một nửa của sự tôn trọng.

Thứ hai là cho kín đáo. Không phải lúc nào cũng cần kín đáo, nhưng có những hoàn cảnh, sự kín đáo là món quà lớn nhất. Để phong bì vào tay người ta lúc không có ai nhìn. Gửi tiền qua người trung gian đáng tin. Giúp mà không nhắc lại, không kể công, không chụp hình. Người nhận sẽ nhớ ơn lâu hơn, vì họ không phải trả giá bằng sự xấu hổ.

Thứ ba là nói lời nhẹ. Cùng một câu, nói khác đi thì người nghe khác hẳn. Thay vì nói: tôi giúp chị vì chị khổ quá, thì nói: em có chút ít, chị cầm tạm lo cho cháu. Thay vì nói: anh nhớ ơn tôi đấy nhé, thì đừng nói gì cả. Lời nói lúc cho đi cũng là một phần của món quà. Lời lành thì món quà trọn vẹn, lời sắc thì món quà sứt mẻ.

Cũng có khi mình giúp người mà người ta từ chối. Đừng giận. Người ta từ chối không phải vì chê lòng tốt của mình, mà vì họ muốn giữ lòng tự trọng. Lúc đó mình có thể nói nhỏ: khi nào cần thì cứ nói với em một tiếng. Rồi để đó. Cánh cửa để ngỏ còn quý hơn một món quà bị ép nhận.

Còn một điều nữa, ít ai để ý. Giúp người không chỉ là cho vật chất. Có khi người ta chỉ cần mình ngồi nghe họ kể hết nỗi buồn, không chen ngang, không phán xét. Có khi người ta cần mình đi cùng tới bệnh viện một buổi, trông con giúp một buổi chiều, chỉ đường cho một việc giấy tờ. Những sự giúp đỡ đó không tốn tiền, mà người nhận lại thấy ấm hơn rất nhiều, vì họ thấy mình được coi là người thân, chứ không phải là đối tượng từ thiện.

Từ bi thật sự là khi người nhận đứng dậy, họ thấy mình vẫn nguyên vẹn, vẫn có giá trị. Họ không phải cúi đầu. Họ có thể ngẩng lên, cảm ơn bằng ánh mắt bình đẳng. Món quà lúc đó không còn là sự ban ơn nữa, nó thành một sự chia sẻ giữa hai con người.

Hôm nay, nếu mình định giúp ai đó, thử dừng lại một nhịp trước khi đưa tay ra. Hỏi mình một câu: cách mình sắp giúp, có làm người ta thấy nhỏ đi không? Nếu có, thì đổi cách khác. Cho ít lại cũng được, miễn là cho bằng cả lòng tôn trọng. Vì phước lớn nhất của việc cho đi, suy cho cùng, không nằm ở chỗ mình cho bao nhiêu, mà nằm ở chỗ người nhận có còn giữ được nụ cười của họ sau khi nhận hay không.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Trách Vụ Phật Tử Tại Gia — Thích Thanh Từ (BudSas): 'Tuy giúp của ít mà thông cảm nỗi khổ đau của họ, còn hơn là giúp nhiều mà lạnh lạt vô tình'
Bài liên quanCon kiến trong bếp cũng có mạng sốngTha thứ cho chính mìnhNgười phục vụ mình cũng cần được thương