🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi

Con kiến trong bếp cũng có mạng sống

Từ bi · 7 phút đọc

Buổi sáng trong bếp, một hàng kiến bò dài từ góc tường ra tới lọ đường. Phản xạ đầu tiên của nhiều người là gì? Lấy bình xịt, xịt một cái, xong. Hoặc lấy chân giẫm, lấy khăn lau sạch. Nhanh gọn. Nhưng có bao giờ mình dừng lại một giây để nghĩ: con kiến đó cũng đang đi kiếm ăn cho cả đàn của nó, giống như mình đang đi chợ mua đồ cho cả nhà?

Nghe có vẻ buồn cười. Kiến thì có gì mà phải nghĩ. Nhưng nhà Phật dạy giới đầu tiên trong năm giới là không sát sinh, và dạy rất rõ về lý do. Sách cổ ghi lại lời dạy ấy bằng một câu ngắn gọn: từ bi là không giết hại, không làm não loạn chúng sinh, thì được khỏe mạnh, trường thọ. Nghĩa là lòng từ không chỉ dành cho người, mà dành cho mọi loài có mạng sống. Con kiến nhỏ, con gián trong góc bếp, con muỗi vo ve bên tai, tất cả đều muốn sống như mình muốn sống.

Có người sẽ nói: vậy thì muỗi cắn mình cũng để yên à? Kiến bò vào thức ăn cũng mặc kệ à? Không phải vậy. Không sát sinh không có nghĩa là buông xuôi, để mặc mọi thứ. Nó có nghĩa là mình chọn cách giải quyết nhẹ nhàng nhất có thể, thay vì chọn cách giết đầu tiên. Kiến vào bếp, mình có thể lau sạch đường, đậy kín lọ, quét chúng ra ngoài bằng chổi mềm. Muỗi nhiều, mình mắc màn, đóng cửa lúc chạng vạng, dùng vợt bắt rồi thả ra ngoài. Làm vậy tốn công hơn xịt một cái, nhưng cái tốn công đó chính là sự tu tập.

Trong nhà nào cũng có những sinh vật nhỏ sống quanh mình. Con mèo hoang hay tới xin ăn trước cửa. Con chim sẻ đậu trên dây điện. Con nhện giăng tơ ở góc nhà. Con cá trong ao sau vườn. Người xưa sống gần gũi với chúng, coi chúng như bạn cùng nhà. Bây giờ nhà cửa kín cổng, mình ít gặp chúng, nên mình quên mất chúng cũng là một phần của đời sống. Thấy chúng là mình thấy phiền, thấy bẩn, thấy phải dẹp đi cho sạch.

Nhưng thử nghĩ mà xem. Một đứa trẻ nhìn thấy người lớn giết con kiến một cách thản nhiên, nó học được điều gì? Nó học rằng mạng sống nhỏ thì không đáng kể. Lớn lên, cái thước đo đó có thể lan ra. Hôm nay là con kiến, mai có thể là con chó, con mèo, rồi tới con người mà mình không ưa. Lòng từ không tự nhiên mà có. Nó bắt đầu từ những thứ nhỏ nhất, ngay trong bếp nhà mình. Dạy con đừng giẫm lên con kiến, đừng bẻ chân con dế, đừng lấy đá ném con chó, đó là dạy từ bi bằng việc làm, không cần nói nhiều.

Cũng có người hỏi: mình ăn thịt mỗi ngày, nói chuyện không sát sinh có phải là giả dối không? Câu hỏi đó thật lòng, và đáng được trả lời thật lòng. Ăn thịt là chuyện của cả xã hội, của thói quen bao đời, không thể một sớm một chiều thay đổi hết. Nhưng chính vì vậy mà việc không giết những con vật nhỏ quanh nhà lại càng có ý nghĩa. Mình chưa làm được việc lớn, thì làm việc nhỏ trước. Bớt một lần giết là bớt một lần gieo nhân ác. Lòng từ cũng như cơ bắp, tập từ nhẹ tới nặng, từ gần tới xa.

Có một cách thực tập rất cụ thể cho gia đình. Trong bếp, để một cái chổi nhỏ và một tờ giấy. Kiến bò vào, quét nhẹ vào giấy, mang ra ngoài vườn. Gián xuất hiện, lấy ly úp lại, lùa ra ngoài. Mưa lớn, kiến dời tổ, đừng đổ nước sôi vào tổ, chỉ cần dọn sạch thức ăn rơi vãi để chúng tự đi chỗ khác. Con mèo hoang tới xin ăn, cho nó một ít cơm thừa, đặt ở góc sân. Những việc đó chẳng tốn bao nhiêu, mà nhà mình tự nhiên ấm lên. Trẻ con nhìn thấy sẽ học theo, không cần ai giảng.

Có người làm vậy rồi kể lại: từ ngày nhà tôi không giết côn trùng nữa, tôi thấy mình hiền đi. Câu nói đó nghe lạ, mà ngẫm lại thì đúng. Mỗi lần mình chọn không giết, là một lần mình thắng được cơn bực, cơn ghét, cơn muốn dẹp nhanh cho xong. Lòng mình mềm ra một chút. Mềm ra với con kiến, thì cũng mềm ra với người thân trong nhà. Người hay cáu với vợ con, thử tập hiền với con vật nhỏ trước xem, có khi lại thấy mình đổi tính lúc nào không hay.

Mạng sống nào cũng quý, dù lớn hay nhỏ. Con kiến trong bếp không biết nói, không biết xin, nhưng nó vẫn đang sống trọn vẹn cuộc đời của nó. Mình không cần phải yêu thương nó như người thân. Chỉ cần đừng coi thường nó. Một cái quét nhẹ thay cho một cái giẫm, một lần thả ra thay cho một lần giết, đó đã là từ bi rồi. Từ bi không phải là chuyện lớn lao ở đâu xa. Nó bắt đầu ngay ở góc bếp, ngay buổi sáng hôm nay, ngay dưới chân mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Địa Ngục Biến Tướng Đồ — Giang Dật Tử tiên sinh họa, tr. 121: 'Không sát sinh: Từ bi không giết hại não loạn, được khỏe mạnh trường thọ'
• Dịch Kinh Đại Toàn (tập 2, Thượng Kinh), tr. 211: 'Phật giáo, Ấn giáo cho rằng phải từ bi, hỉ xả, tuyệt đối không hại người, không dùng võ lực, không sát sinh'
Bài liên quanTha thứ cho chính mìnhNgười phục vụ mình cũng cần được thươngTừ bi với người từng làm mình đau