Trời mưa to, anh shipper giao hàng tới cửa, áo mưa ướt sũng, tay run run vì lạnh. Mình mở cửa, cầm lấy gói hàng, nói một câu: sao giao chậm thế. Rồi đóng cửa lại. Anh shipper đứng ngoài mưa thêm một lúc, rồi đi. Không ai làm gì sai lớn. Nhưng có một điều gì đó lạnh hơn cả cơn mưa.
Quanh mình có rất nhiều người phục vụ mình mỗi ngày. Cô lao công quét sân chung cư từ năm giờ sáng. Chú bảo vệ mở cổng lúc nửa đêm. Cô bán cơm bình dân múc cơm cho mình mỗi trưa. Anh xe ôm chở mình đi lúc trời nắng gắt. Cô thu ngân đứng cả ngày ở quầy. Mình gặp họ mỗi ngày, mà nhiều khi mình không nhìn thấy họ. Không phải vì họ vô hình, mà vì mình quen coi sự phục vụ của họ là điều đương nhiên. Mình trả tiền, họ phục vụ, xong. Mối quan hệ chỉ có vậy.
Nhưng thử nghĩ mà xem. Người ta cũng có gia đình, có con nhỏ, có cha mẹ già, có những nỗi lo giống mình. Cô lao công quét sân cũng có thể đêm qua thức trông con ốm. Anh shipper chạy mưa cũng có thể đang lo tiền nhà tháng này. Họ không nói ra, mình không hỏi, nên mình tưởng họ không có gì để lo. Mình đối xử với họ như đối xử với một cái máy: bấm nút, nhận hàng, đi.
Kinh Từ Bi trong nhà Phật có những câu rất đẹp. Trong đó có câu: tung rải từ tâm khắp vũ trụ, mở rộng lòng thương không giới hạn. Lòng thương không giới hạn nghĩa là thương cả những người mình không quen, không thân, không cùng địa vị với mình. Thương không phải bằng tiền, mà bằng cách mình nhìn họ, nói với họ, đối xử với họ. Một ánh mắt coi họ là con người, chứ không phải là một chức năng phục vụ, đó đã là từ bi rồi.
Có người sẽ nói: tôi trả tiền đàng hoàng, tôi không chửi ai, vậy là đủ tử tế rồi. Đủ, nhưng chưa ấm. Không chửi là mình không làm ác. Còn làm thiện thì cần thêm một chút nữa. Một chút nữa đó không tốn tiền, không tốn thời gian, chỉ tốn một chút để ý. Gọi người ta bằng một tiếng gọi có tên, thay vì ê này. Nói cảm ơn khi nhận đồ, thay vì im lặng quay đi. Nhìn vào mắt người ta một giây, thay vì nhìn vào điện thoại trong lúc người ta đang nói.
Những điều nhỏ đó, người nhận nhớ rất lâu. Có một cô bán cơm kể rằng cả ngày cô múc hàng trăm suất cơm, mà chỉ có vài người nói cảm ơn. Cô nhớ mặt từng người trong số đó. Có một chú bảo vệ kể rằng có cậu sinh viên ngày nào cũng chào chú một tiếng, mười năm rồi chú vẫn nhớ. Người ta không nhớ mình đã trả bao nhiêu tiền. Người ta nhớ mình đã đối xử với họ ra sao.
Còn một điều nữa, khó hơn một chút. Đó là đừng trút bực dọc lên người phục vụ mình. Mình bị sếp mắng, về nhà cáu với vợ con thì đã sai rồi. Ra quán ăn, cáu với cô phục vụ vì món ăn chậm, lại càng sai. Người phục vụ không có quyền cãi lại mình. Họ phải nhịn, vì đó là công việc của họ. Mình giận ai thì nói với người đó, đừng chọn người không thể đáp trả để xả giận. Lấy người yếu thế hơn làm chỗ xả, đó là điều làm mất phước nhanh nhất mà mình không hay.
Cũng đừng quên rằng con cái mình đang nhìn mình. Đứa trẻ thấy cha mẹ nói cảm ơn với cô lao công, nó học được rằng mọi nghề đều đáng quý. Đứa trẻ thấy cha mẹ quát tháo người phục vụ, nó học được rằng ai trả tiền thì có quyền lớn tiếng. Bài học đó theo nó cả đời, vào chỗ làm, vào gia đình riêng của nó sau này. Muốn dạy con biết thương người, không cần giảng nhiều. Chỉ cần đối xử tử tế với người phục vụ mình trước mặt con, là đủ.
Từ bi không phải là chuyện đi chùa, đi làm từ thiện lớn. Từ bi ở ngay trong cách mình nói với người mang cơm tới cho mình, người mở cổng cho mình, người quét đường trước nhà mình. Những người đó không cần mình thương hại. Họ chỉ cần mình coi họ là người. Một lời cảm ơn thật lòng, một nụ cười, một tiếng chào, đó là từ bi ở chỗ thấp nhất, gần nhất, và cũng là chỗ khó quên nhất.
Ngày mai, khi gặp người phục vụ mình, thử làm một việc nhỏ. Nhìn họ, chào họ, cảm ơn họ. Chỉ vậy thôi. Biết đâu người đó về nhà sẽ kể với con rằng hôm nay có một khách hàng tử tế lắm. Và mình, sau một ngày dài, sẽ thấy lòng mình nhẹ hơn một chút, vì mình vừa làm một việc thiện mà không tốn một đồng nào.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư