Nửa đêm, nhà bên vang lên tiếng đập cửa. Rồi tiếng khóc. Rồi tiếng đồ đạc đổ. Chị Lan nằm nghe, tim đập mạnh. Chị biết nhà bên đang có chuyện. Chồng chị trở mình, nói nhỏ: “Vợ chồng người ta, kệ đi. Mình can vào lại mang họa.” Chị im lặng. Tiếng khóc vẫn vang. Sáng ra, chị gặp người vợ nhà bên ở cổng. Mắt chị ấy sưng. Tay chị ấy có vết bầm. Chị ấy cười gượng, nói: “Tôi vấp ngã.”
Nhiều người nghĩ bạo hành trong nhà là chuyện riêng của vợ chồng người ta. Không phải. Không có chuyện riêng nào mà một người bị đánh trong chính nhà mình. Nhà là chỗ để về, để nghỉ, để an toàn. Khi nhà không còn an toàn nữa, người trong nhà không còn chỗ nào để đi.
Thương người đang bị đánh, trước hết là đừng quay mặt. Đừng nói “kệ người ta”. Đừng nói “chắc chị ấy cũng có lỗi gì”. Không ai đáng bị đánh. Không có lỗi nào đáng bị đánh. Người bị đánh không cần ai phân xử đúng sai. Họ cần có người thấy họ, tin họ, và đứng bên họ.
Trong Phật Học Tinh Hoa có nói về hạnh vô úy thí: gặp tai nạn thì ra tay cứu vớt, gặp tật bệnh nguy hiểm thì săn sóc thuốc thang, tỏ ra là bậc đại dũng để trấn an tấm lòng sợ hãi của chúng sinh. Sợ là cái địa ngục của tâm hồn. Người đang bị đánh sống trong nỗi sợ mỗi ngày. Sợ tiếng bước chân ngoài cửa. Sợ bữa cơm không vừa ý. Sợ một câu nói lỡ lời. Cho họ một chỗ dựa, một câu nói “tôi tin chị”, cũng là bố thí. Là cho người đang sợ một sự yên ổn.
Giúp như thế nào cho đúng? Trước hết, giữ an toàn cho mình và cho người bị hại. Đừng xông vào giữa lúc người ta đang đánh nhau mà không có ai bên cạnh. Có thể gõ cửa, gọi lớn, làm cho người đang đánh biết là có người nghe thấy. Có thể gọi công an, gọi tổ dân phố, gọi hội phụ nữ. Có thể ghi lại thời gian, sự việc để làm chứng khi cần. Giúp không có nghĩa là liều mình một cách dại dột. Giúp khôn ngoan thì mới giúp được lâu.
Với người bị đánh, đừng hỏi “sao chị không bỏ đi?” Câu đó nghe như trách. Người ngoài không biết họ sợ gì. Sợ không có tiền nuôi con. Sợ cha mẹ buồn. Sợ người ta cười. Sợ bị đánh nặng hơn nếu bỏ đi không thành. Thay vì hỏi sao không bỏ, hãy hỏi: “Chị cần tôi giúp gì? Chị muốn tôi giữ giúp giấy tờ không? Chị muốn tôi đi cùng đến chỗ tư vấn không?” Hỏi như vậy, người ta mới dám nói.
Trẻ con trong nhà có bạo hành cũng bị thương, dù không ai đánh chúng. Chúng nghe tiếng đập, tiếng khóc mỗi đêm. Lớn lên, chúng có thể nghĩ đánh nhau trong nhà là chuyện bình thường. Thương người mẹ, cũng là thương đứa trẻ. Đưa đứa trẻ đi chơi một buổi cho nó được yên. Hỏi han nó ở trường. Những việc nhỏ đó giúp nó biết rằng ngoài kia vẫn có người tử tế.
Còn người đánh thì sao? Có thương được người đánh không? Thương không có nghĩa là bênh. Người đánh cũng đang ôm một mũi dao nhọn trong tim mình. Trong sách Đạo Bụt Nguyên Chất, thầy Thích Nhất Hạnh viết: tu học trước hết là làm thế nào để lấy mũi dao nhọn ra khỏi trái tim của mình. Người hay đánh vợ, đánh con, thường là người không biết cách xử lý cơn giận và nỗi bất lực của mình. Thương họ là giúp họ thấy được con dao trong lòng mình, và tìm cách lấy nó ra. Nhưng việc đó phải đi cùng với việc bảo vệ người bị đánh. Thương người đánh không bao giờ được đặt trước sự an toàn của người bị đánh.
Người bị đánh cần biết rằng họ không một mình. Có đường dây nóng hỗ trợ. Có cơ quan chức năng. Có hội phụ nữ, có tổ dân phố. Có người hàng xóm như chị Lan, nghe thấy tiếng khóc lúc nửa đêm và không quay mặt đi. Chỉ cần một người không quay mặt, người bị hại đã có thêm một chút can đảm để tìm đường ra.
Đừng đợi đến lúc có chuyện lớn mới giúp. Thấy vết bầm, hỏi một câu. Thấy đứa trẻ hay giật mình, để ý một chút. Thấy nhà bên cãi nhau to, gõ cửa hỏi thăm. Nhiều khi, chỉ một câu hỏi thăm đúng lúc cũng đủ để người đang bị đánh biết rằng: có người thấy mình. Và có người thấy mình, nghĩa là mình không vô hình.
Chị Lan hôm sau gõ cửa nhà bên. Chị không nói gì to tát. Chị chỉ đưa sang một hộp cơm, nói: “Nhà tôi nấu dư, chị ăn giúp.” Người vợ cầm hộp cơm, tay run run. Hai người đứng ở cửa một lúc. Không ai nói gì thêm. Nhưng từ hôm đó, chị Lan biết, và người vợ biết là chị Lan biết. Cánh cửa giữa hai nhà đã mở ra một chút. Có khi, thương bắt đầu chỉ từ một hộp cơm và một cái gõ cửa như vậy.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư