Trong xóm có một gia đình làm nghề mai táng. Người ta gọi họ khi nhà có tang, nhưng ngày thường thì ít ai ghé nhà họ chơi. Trẻ con trong xóm được dặn đừng qua nhà đó. Có người còn kiêng, sợ xui. Người đàn ông làm nghề ấy đã quen với sự xa lánh. Anh làm việc lặng lẽ, đến nhà tang chủ, lo liệu mọi việc, rồi lặng lẽ về. Ít ai hỏi anh một câu: anh có mệt không, anh ăn cơm chưa.
Nghề mai táng là một nghề đặc biệt. Người làm nghề này ngày nào cũng đối diện với cái chết, với nước mắt, với nỗi đau của người khác. Họ khâm liệm người đã mất, họ chứng kiến những gia đình tan vỡ trong một đêm, họ nghe tiếng khóc than từ sáng tới tối. Làm lâu, lòng họ cũng nặng. Nhưng họ không có chỗ để trút ra. Về nhà, họ không muốn kể cho vợ con nghe những gì mình đã thấy. Họ giữ trong lòng, rồi dần dần trở nên ít nói, trầm lặng.
Thương người làm nghề mai táng, trước hết là đừng xa lánh họ. Họ không mang điềm xui. Họ làm một việc mà xã hội cần, một việc mà ít ai dám làm. Nếu không có họ, ai sẽ lo cho người đã khuất một lễ tang đàng hoàng. Một xã hội văn minh là xã hội biết trân trọng những người làm nghề thầm lặng, kể cả nghề gắn với cái chết. Mời họ một ly nước, chào họ một câu, đối xử với họ như những người hàng xóm bình thường, đó là từ bi.
Khi nhà mình có tang, xin hãy đối xử tử tế với người làm nghề mai táng. Họ làm việc giữa lúc gia đình mình đang rối loạn nhất. Đừng quát tháo, đừng mặc cả từng đồng như thể họ đang lợi dụng nỗi đau của mình. Hãy nói rõ nhu cầu, hỏi rõ giá cả, rồi tôn trọng thỏa thuận. Một lời cảm ơn sau đám tang, một câu nói nhẹ nhàng, sẽ làm cho người làm nghề ấy ấm lòng. Họ đã tiễn đưa người thân của mình, họ xứng đáng nhận được sự tử tế.
Trong sách Phật Học Tinh Hoa có nói, bất cứ lời nói nào có thể đem lại sự yên tĩnh và soi sáng được lòng người đều được gọi là bố thí. Lời nói ấy, trong đám tang, càng có giá trị. Người đang đau khổ không cần những lời khuyên cao siêu. Họ cần một lời nói nhẹ, một sự hiện diện yên lặng, một người chịu ngồi cùng mà không làm ồn. Người làm nghề mai táng, nếu có lòng từ bi, cũng có thể cho đi món quà ấy: một lời nói đúng lúc, một cách làm việc nhẹ nhàng, không vội vã, không ồn ào.
Người làm nghề này cũng cần được thương trong chính gia đình mình. Vợ con họ đôi khi cũng bị người khác nhìn bằng ánh mắt kỳ lạ. Con họ đi học bị bạn bè trêu: ba mày làm nghề chết chóc. Những lời trêu ấy làm cho đứa trẻ xấu hổ về nghề của cha mình. Các bậc cha mẹ trong xóm, xin đừng để con mình nói những lời như vậy. Hãy dạy con: nghề nào chân chính cũng đáng quý. Người tiễn đưa người đã khuất, là người đang làm một việc nhân đức.
Cũng cần nói tới những người làm nghề khác gắn với cái chết: người làm ở nhà xác, người lái xe tang, người trông coi nghĩa trang. Họ đều là những người làm việc trong lặng lẽ, ít được ai cảm ơn. Một lần ghé thăm nghĩa trang, xin đừng quên chào người trông coi. Một lần đi qua xe tang, xin đừng bấm còi thúc giục. Những việc nhỏ ấy, là từ bi trong đời sống hằng ngày.
Cuối cùng, thương người làm nghề mai táng cũng là nhắc mình nhớ tới sự vô thường. Người hôm nay còn sống, ngày mai có thể đã ra đi. Người tiễn đưa người khác hôm nay, ngày mai cũng sẽ được người khác tiễn đưa. Hiểu được điều ấy, mình sẽ không còn xa lánh họ nữa, mà sẽ thấy họ như chính mình: một con người đang làm việc, đang sống, đang cần được thương như bao người khác. Người tiễn đưa cũng cần được thương. Và khi mình thương họ, mình cũng đang học cách đối diện với cái chết của chính mình một cách bình thản hơn.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư