🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Thương người học lại sau nhiều năm bỏ dở: đừng cười người bắt đầu muộn

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Lớp học xóa mù chữ buổi tối ở xã, có một bác nông dân ngoài năm mươi ngồi ở bàn đầu, tay cầm bút run run, tập viết từng chữ. Bác cười ngượng: tay tôi quen cầm cuốc, cầm bút khó quá. Mấy người trẻ trong lớp cười theo, không phải cười chê, mà cười vì thương. Bác đã bỏ học từ năm mười mấy tuổi để đi làm nuôi gia đình. Giờ con cái đã lớn, bác mới dám quay lại lớp học. Bắt đầu muộn, nhưng bác vẫn bắt đầu.

Người học lại sau nhiều năm bỏ dở thường mang theo một nỗi xấu hổ. Họ xấu hổ vì mình lớn tuổi mà còn đi học. Xấu hổ vì viết chậm, đọc chậm, làm bài sai. Xấu hổ vì con cháu mình đã học tới đại học, mà mình còn chưa đọc thông một trang sách. Nỗi xấu hổ ấy làm cho nhiều người bỏ cuộc giữa chừng. Không phải vì họ không học được, mà vì họ sợ bị cười. Một câu nói đùa vô tình trong lớp có thể làm cho một người lớn tuổi không bao giờ quay lại nữa.

Thương người học lại, trước hết là đừng cười họ. Đừng cười khi họ đọc sai, viết sai, phát âm sai. Đừng nói: lớn rồi còn đi học, học để làm gì. Học để làm gì à? Học để đọc được tên thuốc cho con cháu uống. Học để ký tên mình thay vì điểm chỉ. Học để đọc được một lá thư, một tờ báo, một biển báo trên đường. Những việc ấy, với người biết chữ, là chuyện nhỏ. Với người không biết chữ, là cả một thế giới.

Lời nói với người học lại cần đặc biệt nhẹ nhàng. Một lời khen đúng lúc: hôm nay bác viết đẹp hơn hôm qua rồi, có thể làm cho bác ấy vui cả tuần. Một lời động viên: chậm cũng được, miễn là mình không bỏ cuộc, có thể giữ bác ấy ở lại lớp. Trong đạo Bụt, người ta được nhắc phải thực tập lời nói chân chánh và lời nói ái ngữ. Lời nói ái ngữ, trong lớp học buổi tối ấy, chính là lời nói không làm cho người học thấy mình nhỏ bé, mà làm cho họ thấy mình đang lớn lên.

Thương cũng là giúp bằng việc cụ thể. Một người thầy dạy lớp bổ túc kiên nhẫn dạy lại lần nữa cũng là đang bố thí. Bố thí ở đây không phải là tiền, mà là cho đi lời hay, cho đi kiến thức, cho đi thời gian của mình. Trong sách Phật Học Tinh Hoa có nói, bất cứ lời nói nào có thể đem lại sự yên tĩnh và soi sáng được lòng người đều được gọi là bố thí. Người thầy ngồi xuống bên cạnh bác nông dân, chỉ cho bác từng nét chữ, là đang cho đi món quà lớn nhất: ánh sáng của sự hiểu biết.

Người trong gia đình cũng cần thương người học lại. Đừng chê cha mẹ mình học chậm. Đừng nói: ba học làm gì nữa, ở nhà nghỉ đi. Hãy hỏi: hôm nay ba học được chữ gì mới, kể cho con nghe với. Hãy khoe với hàng xóm: ba tôi đang đi học đấy. Một câu khoe như vậy, làm cho người lớn tuổi tự hào, và có thêm động lực để tiếp tục. Thương cha mẹ, đôi khi chỉ là ủng hộ việc học của họ, dù việc học ấy bắt đầu muộn màng.

Có những người học lại không phải vì mù chữ, mà vì muốn đổi nghề, muốn học thêm một kỹ năng mới. Một anh thợ hồ bốn mươi tuổi đi học nghề điện. Một chị bán hàng rong đi học may. Một người làm công nhân đi học lái xe. Họ bắt đầu muộn, họ học chậm hơn người trẻ, họ hay quên. Nhưng họ có một thứ mà người trẻ chưa chắc đã có: sự kiên trì. Họ biết mình đang học vì miếng cơm manh áo, vì tương lai của con cái, nên họ không bỏ cuộc dễ dàng. Thương họ, là đừng coi thường sự bắt đầu muộn màng ấy.

Xã hội cũng cần mở lòng với người học lại. Một cơ sở dạy nghề chịu nhận học viên lớn tuổi. Một công ty chịu nhận người mới học nghề ở tuổi bốn mươi. Một trường học mở lớp buổi tối cho người đi làm ban ngày. Những việc ấy, là từ bi ở tầm lớn hơn. Cho đi cơ hội, là món cho bền nhất, vì nó giúp người ta tự đứng lên bằng đôi chân của mình.

Nếu hôm nay mình gặp một người đang học lại, xin đừng cười. Hãy nói một câu động viên. Hãy giúp họ một chút, nếu mình giúp được. Và hãy nhớ rằng, không bao giờ là quá muộn để bắt đầu. Người bắt đầu ở tuổi năm mươi, vẫn hơn người không bao giờ bắt đầu. Thương người học lại, là thương một người đang can đảm đi ngược lại với sự xấu hổ của chính mình. Và sự can đảm ấy, xứng đáng được trân trọng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đạo Bụt Nguyên Chất (Thích Nhất Hạnh) — tr. 79: "Phải thực tập chánh ngữ, ái ngữ."
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — tr. 232: "bất cứ lời nói nào có thể đem lại sự yên tĩnh và soi sáng được lòng người đều được gọi là Bồ Tát thí"
Bài liên quanThương người đang tìm người thân mất tích: ở bên nỗi chờ không có hạnThương người bốc vác đêm: một ly nước lúc nửa đêmThương người già bị lãng quên trong chính nhà mình: con cháu ở gần mà lòng ở xa