🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi

Con kiến dưới chân cũng biết đau: từ bi với loài nhỏ

Từ bi · 6 phút đọc

Sáng sớm ra sân quét nhà, mình thấy một đàn kiến đang bò qua lối đi. Theo thói quen, chân mình đã định giẫm xuống cho gọn. Nhưng hôm đó mình dừng lại, nhìn kỹ đàn kiến một lúc. Chúng bò vội vã, con nào cũng cõng một hạt gạo nhỏ hơn đầu kim, có con lạc đàn chạy vòng vòng tìm đường về. Tự nhiên mình bước tránh sang bên. Chỉ một bước tránh thôi, mà trong lòng thấy khác hẳn. Hóa ra từ bi có khi bắt đầu từ một bước chân tránh sang bên.

Loài nhỏ cũng biết đau, biết sợ, biết chạy trốn. Con kiến bị dẫm sẽ giãy giụa. Con chim bị thương sẽ kêu lên. Con cá mắc câu sẽ vùng vẫy đến kiệt sức. Chúng không nói được bằng tiếng người, nhưng nỗi đau của chúng là thật. Mình không thấy được vì mình quá lớn so với chúng, và vì mình quen coi những sinh mạng nhỏ là không đáng kể. Nhưng đau thì không phân biệt lớn nhỏ. Một vết thương trên thân con kiến, với nó, cũng là cả thế giới.

Trong kho sách, bài học về năm giới của người tại gia, lưu trong Thư viện Phật học BudSas, đặt giới đầu tiên là "không sát sinh". Giới này đứng đầu, trước cả không trộm cắp, không nói dối. Vì sinh mạng là thứ quý nhất của mọi loài, không có sinh mạng thì mọi thứ khác không còn ý nghĩa. Giữ được giới đầu tiên, người ta mới giữ được những giới sau, vì lòng thương đã có chỗ bám.

Bài viết về nghiệp trong kho giải thích rõ hơn: "Như Lai gọi người không sát sinh, không xúi kẻ khác sát sinh, không làm hại chúng sinh, có tâm kiên cố". Không chỉ là mình không giết, mà còn không xúi người khác giết, không làm hại chúng sinh dưới bất cứ hình thức nào. Tâm kiên cố nghĩa là lòng không sát hại phải vững, không phải hôm nay thương, mai lại quên. Một người có tâm như vậy đi đâu cũng nhẹ nhàng, vì bước chân của họ không mang theo sát khí.

Không sát sinh không chỉ là chuyện không giết người. Chuyện đó thì ai cũng biết. Điều khó hơn là giữ lòng thương với những loài nhỏ nhất, những loài mà mình có thể giết mà không ai hay, không ai trách. Giết một con muỗi trong nhà, đập một con gián trong bếp, giẫm một đàn kiến ngoài sân, những việc đó nhỏ đến mức mình không nghĩ đó là sát sinh. Nhưng chính từ những việc nhỏ không ai thấy đó mà lòng từ bi được nuôi lớn hay bị bào mòn từng ngày.

Trẻ con học từ bi từ cách người lớn đối xử với con vật. Đứa trẻ thấy bố bắt con chim nhốt vào lồng cho vui, nó sẽ học rằng sinh mạng của loài khác chỉ là đồ chơi. Đứa trẻ thấy mẹ dời con kiến ra chỗ khác thay vì giẫm, nó sẽ học rằng sinh mạng nào cũng đáng được tôn trọng. Không cần giảng đạo lý dài dòng, chỉ cần một hành động nhỏ trước mắt trẻ, bài học đã đi vào lòng nó.

Muốn tập hạnh này, hãy bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Thấy con kiến bò vào nhà, lấy tờ giấy dời nó ra sân thay vì giẫm. Thấy con cá bị mắc cạn, thả nó về nước. Thấy tổ chim non trên cây, đừng trèo lên xem cho thỏa tò mò. Thấy con chó hoang ngoài đường, đừng xua đuổi bằng đá. Những việc đó không ai khen, không ai ghi công, nhưng chúng làm cho lòng mình mềm lại từng chút một.

Lòng từ bi lớn lên từ những việc nhỏ không ai thấy. Người thương được con kiến thì cũng sẽ thương được con người, vì lòng thương một khi đã mở ra thì không đóng lại theo loài. Còn người quen tay giết loài nhỏ mà không chớp mắt, đến khi gặp người làm mình giận, bàn tay ấy cũng dễ làm điều tổn thương. Gốc rễ là một: thấy sinh mạng nào cũng đáng sống, đau nào cũng đáng được tránh.

Con kiến dưới chân cũng biết đau. Một bước chân tránh sang bên, một tờ giấy dời nó ra chỗ an toàn, một lần mình dừng lại thay vì giẫm xuống, những điều đó nhỏ lắm. Nhưng từ bi vốn bắt đầu từ những điều nhỏ như vậy. Ai giữ được lòng thương với loài nhỏ nhất, người đó mới thật sự có lòng từ bi lớn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thư viện Phật học BudSas, bài học năm giới tại gia (uni/u-abtl/abtl-2.htm): giới đầu tiên là "không sát sinh"
• Thư viện Phật học BudSas, bài về nghiệp (uni/u-trietlynghiep/tlnghiep-08.htm): "Như Lai gọi người không sát sinh, không xúi kẻ khác sát sinh, không làm hại chúng sinh, có tâm kiên cố"
Bài liên quanMột câu nói lành có thể ở lại trong lòng người nghe cả đờiKhi kiệt sức, hãy thương mình trước đãTha thứ là đặt gánh nặng xuống, không phải quên đi