🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi

Một câu nói lành có thể ở lại trong lòng người nghe cả đời

Từ bi · 6 phút đọc

Hồi nhỏ, có lần mình làm vỡ cái chén, bà ngoại không mắng, chỉ nói: "Không sao, vỡ rồi thì dọn đi, lần sau cẩn thận hơn". Một câu nói nhẹ như vậy mà mình nhớ tới tận bây giờ, mấy chục năm rồi vẫn nhớ. Cũng hồi nhỏ, có lần bị một người lớn chê là vụng về trước mặt nhiều người, câu đó mình cũng nhớ tới tận bây giờ. Hai câu nói, một lành một dữ, đều ở lại trong lòng người nghe rất lâu, lâu hơn người nói tưởng rất nhiều.

Lời nói có một sức mạnh kỳ lạ. Một câu khen đúng lúc có thể làm người đang muốn bỏ cuộc đứng dậy đi tiếp. Một câu chê bai đúng lúc người ta đang yếu lòng có thể làm họ gục xuống nhiều năm. Người nói thường quên ngay sau khi nói xong, nhưng người nghe thì mang theo câu đó đi suốt một đoạn đời. Vì vậy mà lời nói cần được chọn kỹ, như chọn một món đồ để tặng người khác. Tặng nhầm thì khó lấy lại.

Trong kho sách, Kinh Tiểu Bộ, tập 3, kệ 1228 có câu: "Ai nói lời ái ngữ, lời nói khiến hoan hỷ, lời nói không ác độc, lời nói là ái ngữ". Ái ngữ là lời nói yêu thương. Không phải lời nịnh nọt, không phải lời ngọt để lấy lòng. Ái ngữ là lời nói thật mà lành, nói ra làm người nghe hoan hỷ, không làm ai đau. Một lời nói phải có cả hai điều đó: thật và lành. Thật mà dữ thì làm đau. Lành mà giả thì không bền.

Bài viết về hạnh Bồ-tát trong kho cũng nhắc: "Khéo dùng lời hiền hòa nhu nhuyến nhiếp hóa người (ái ngữ nhiếp) là dễ thành công". Lời hiền hòa có sức cảm hóa mà lời cứng rắn không có. Người ta nghe lời hiền thì mở lòng, nghe lời dữ thì đóng lòng. Muốn giúp ai thay đổi, trước hết phải làm cho họ mở lòng. Mà chìa khóa mở lòng chính là một lời nói hiền hòa, đúng lúc.

Một câu nói lành đúng lúc có khi cứu được một người. Có những người đang tuyệt vọng, chỉ cần nghe một câu "cố lên, tôi tin bạn làm được" là họ có thêm sức đi tiếp một ngày. Rồi một ngày nối một ngày, họ qua được đoạn khó khăn nhất. Người nói câu đó có khi không biết mình đã cứu một người, vì với họ đó chỉ là một câu nói bâng quơ. Nhưng với người nghe, đó là một sợi dây níu họ lại lúc sắp buông tay.

Ngược lại, lời cay độc lúc nóng giận cũng ở lại rất lâu. Vợ chồng cãi nhau, một câu "anh chẳng ra gì" hay "cô là đồ vô dụng" nói ra trong một phút nóng giận, người kia có thể nhớ cả năm, thậm chí cả đời. Sau này có xin lỗi, câu nói đó vẫn còn nằm trong lòng như một cái gai. Người ta tha thứ được, nhưng không quên được. Vì lời nói một khi đã chạm vào lòng người thì không thu lại được như chưa từng nói.

Muốn nói lời lành, có một cách thực tập đơn giản: trước khi nói, hỏi lòng mình ba điều. Điều này có thật không. Điều này có lành không, có làm người nghe đau không. Và điều này có cần nói ra lúc này không. Nếu thiếu một trong ba điều, hãy giữ lại, đợi lúc khác. Nói chậm lại một chút không làm mình thiệt gì, mà có khi cứu được một mối quan hệ. Nhiều cuộc cãi vã lớn bắt đầu từ một câu nói vội, nói ra rồi hối hận thì đã muộn.

Nói lời lành không tốn tiền, chỉ tốn một chút chậm lại của mình. Nhưng một câu nói lành có thể ở lại trong lòng người nghe cả đời, như câu nói của bà ngoại ở lại trong lòng mình mấy chục năm nay. Ai cũng có thể tặng người khác một câu nói như vậy. Và biết đâu, câu nói mình tặng hôm nay sẽ là câu nói mà một người nào đó mang theo suốt đời, mỗi khi yếu lòng lại nhớ đến để đứng dậy.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ, tập 3 (Thư viện Phật học BudSas, uni/u-kinh-tieubo3/tb3-ta10.htm, kệ 1228): "Ai nói lời ái ngữ, lời nói khiến hoan hỷ, lời nói không ác độc, lời nói là ái ngữ"
• Thư viện Phật học BudSas, bài về ái ngữ nhiếp (uni/u-hocphat/19-botat.htm): "Khéo dùng lời hiền hòa nhu nhuyến nhiếp hóa người (ái ngữ nhiếp) là dễ thành công"
Bài liên quanKhi kiệt sức, hãy thương mình trước đãTha thứ là đặt gánh nặng xuống, không phải quên điNgười đang nóng giận cần được thương, không cần thêm dầu vào lửa