🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Cho đi kiến thức mình biết: bố thí không cần tiền bạc

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Anh Hùng làm thợ sửa xe đã mười mấy năm. Có hôm một cậu thanh niên ghé tiệm, xe hư giữa đường, mặt mày lo lắng vì sợ bị chặt chém. Anh Hùng sửa xong, chỉ lấy tiền công vừa phải, rồi chỉ cho cậu ta cách tự kiểm tra lốp, kiểm tra nhớt, để lần sau khỏi bị dắt mũi. Cậu thanh niên cảm ơn rối rít. Anh Hùng cười, nói có gì đâu, biết thì chỉ thôi. Nhưng cái chỉ đó, với cậu thanh niên, đáng giá hơn tiền sửa xe nhiều.

Nhiều người nghĩ bố thí là phải có tiền. Không có tiền thì thôi, đợi khi nào khá giả rồi hãy cho. Nghĩ vậy là tự mình đóng cửa lòng tốt lại. Trong đạo Phật, bố thí là hạnh đầu tiên trong sáu hạnh của người tu, gọi là lục độ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí huệ. Bố thí đứng đầu, nhưng bố thí không chỉ là cho tiền. Cho tiền là một cách, cho kiến thức, cho kinh nghiệm, cho một lời chỉ dẫn đúng lúc cũng là bố thí, mà có khi còn bền hơn cho tiền.

Sách Phật Học Tinh Hoa có giảng một ý rất hay: bố thí chân chính phải là một hành động tự nhiên, thấy người hoạn nạn thì thương và cứu giúp một cách tự nhiên, không cân nhắc lợi hại gì nữa. Người thợ chỉ cho người khác cách sửa xe, người biết chữ dạy cho đứa trẻ đánh vần, người nấu ăn ngon chỉ cho hàng xóm công thức món canh, tất cả đều là bố thí, mà không tốn một đồng nào. Cái cho đi ở đây là cái mình biết, cái mình đã mất bao năm mới học được.

Có người ngại chỉ cho người khác vì sợ mất nghề, sợ người ta giỏi hơn mình rồi cạnh tranh. Nỗi sợ đó rất thật, và cũng rất con người. Nhưng thử nghĩ lại: kiến thức mình giữ kín thì nó nằm yên trong đầu mình, chết theo mình. Kiến thức mình cho đi thì nó sống tiếp trong người khác, rồi người khác lại cho đi tiếp. Một người thợ giỏi giữ nghề thì chỉ có một tiệm giỏi. Một người thợ giỏi chịu dạy nghề thì cả khu phố có nhiều tiệm giỏi, và người ta vẫn tìm đến ông thầy đầu tiên vì cái tâm của ổng.

Bố thí kiến thức cũng có cách cho cho đúng. Chỉ khi người ta cần, đừng dạy đời khi người ta không hỏi. Chỉ vừa đủ, đừng khoe khoang. Có người giúp người khác mà cứ nhắc đi nhắc lại rằng tôi đã chỉ cho anh, anh phải nhớ ơn tôi. Như vậy thì cái cho đã biến thành cái nợ, người nhận thấy nặng chứ không thấy nhẹ. Sách xưa dạy, Bồ Tát bố thí không trụ tướng, không thấy có mình là người cho và có người là kẻ nhận, chẳng trông trả ân, cũng chẳng cầu phúc báo. Nghe thì cao, nhưng làm thì giản dị: cho xong rồi quên đi, đừng ghi sổ trong lòng.

Trong thời nay, cho đi kiến thức còn dễ hơn xưa nhiều. Một người biết làm vườn có thể quay một đoạn video ngắn chỉ cách trồng rau. Một người biết tiếng Anh có thể dịch giúp bà cụ lá thư của con ở nước ngoài. Một người biết dùng điện thoại có thể chỉ cho ông cụ cách gọi video cho con cháu. Những việc đó nhỏ lắm, chỉ mất vài phút, nhưng với người nhận, nó mở ra cả một cánh cửa. Nhiều người già cô đơn không phải vì con cháu không thương, mà vì không biết dùng điện thoại để liên lạc. Một lần chỉ dẫn có thể thay đổi cả quãng đời còn lại của họ.

Cũng đừng xem thường kiến thức của chính mình. Nhiều người nghĩ mình có biết gì đâu mà cho. Nhưng người biết nấu cơm ngon có thể chỉ cho người vụng về. Người biết đi xe buýt có thể chỉ cho người mới lên thành phố. Người từng thất bại trong kinh doanh có thể kể lại bài học của mình để người khác khỏi vấp lại. Ai cũng có một thứ gì đó mà người khác đang cần. Chỉ cần mình chịu mở miệng.

Anh Hùng vẫn sửa xe mỗi ngày, vẫn lấy tiền công vừa phải. Nhưng khách quen của anh ngày càng đông, vì người ta biết đến tiệm anh không chỉ để sửa xe, mà còn để hỏi han, học hỏi. Có cậu thanh niên ngày xưa được anh chỉ cách kiểm tra nhớt, sau này mở tiệm riêng, vẫn ghé lại chào anh mỗi dịp lễ. Anh Hùng không giàu lên nhờ cho đi kiến thức. Nhưng anh được một thứ tiền không mua được: người ta quý mình, và mình sống thấy lòng nhẹ nhõm. Đó chính là phước của bố thí, không cần đợi kiếp sau, ngay trong đời này đã thấy.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — tr. 201–202: "Lục độ là bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí huệ"; "Bồ Tát bố thí không trụ tướng, không thấy có mình và có người, chẳng sợ nghèo, chẳng trông trả ân, cũng chẳng cầu phúc báo"
• Kinh Từ Bi — "Đem an vui đến cho muôn loài, cầu chúng sinh thảy đều an lạc" (BudSas, uni/1-bai/phap015.htm)
Bài liên quanTừ bi với người làm mình tổn thương mà không cần gặp lại họBố thí bằng việc giữ gìn đất trời: thương muôn loài từ việc nhỏNgười mới vào làm vụng về: thương nhau trong chỗ làm