🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Từ bi khi mình vô tình làm người khác mất mặt

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Buổi tiệc sinh nhật đông người. Không khí đang vui. Mình buột miệng kể một câu chuyện cười về một người bạn trong bàn. Câu chuyện nghe thì vô hại. Chỉ là một kỷ niệm cũ, hơi ngượng ngùng một chút. Mọi người cười ồ lên. Nhưng khi mình quay sang nhìn bạn, nụ cười của bạn đã tắt. Mặt bạn đỏ lên. Bạn cúi xuống nhìn ly nước, không nói gì nữa.

Lúc đó mình mới hiểu. Câu chuyện vui với mình, lại là một vết thương với bạn. Chuyện cũ đó, bạn đã muốn quên. Mình khơi lại, trước mặt bao nhiêu người, bạn không có chỗ nào để trốn. Mình không cố ý làm bạn đau. Nhưng bạn vẫn đau. Vô tình hay cố ý, nỗi đau thì vẫn như nhau.

Ai cũng từng lỡ miệng như vậy. Một câu nói đùa không đúng lúc. Một kỷ niệm kể không đúng chỗ. Một lời nhận xét tưởng là vui mà hóa ra làm người khác mất mặt. Sau đó, mình thường làm gì? Nhiều người chọn cách lờ đi. Giả vờ như không có chuyện gì. Hoặc tệ hơn, cười trừ rồi nói, đùa thôi mà, làm gì căng vậy. Câu đó như đổ thêm dầu vào lửa. Người bị tổn thương nghe xong càng thấy mình không được tôn trọng.

Trong Kinh Từ Bi có câu dạy. Với ai và bất luận ở đâu, không lừa dối, chẳng nên khinh dễ. Lúc căm hờn hoặc khi giận dữ, đừng mưu toan gây khổ cho nhau. Nói bằng lời thường, nghĩa là thế này. Đừng làm khổ người khác, dù chỉ bằng một câu nói. Dù mình không cố ý. Dù mình chỉ đùa. Vì người nghe không phân biệt được đâu là đùa, đâu là thật. Họ chỉ biết, lúc đó, họ thấy mình bị coi thường trước mặt người khác.

Điều đầu tiên cần làm khi lỡ miệng là nhận ra ngay. Đừng đợi đến hôm sau. Đừng đợi người ta nguôi rồi mới nói. Càng để lâu, vết thương càng sâu. Người ta sẽ nghĩ, mình không hề để ý đến cảm xúc của họ. Mình coi chuyện đó là bình thường. Nhận ra sớm, xin lỗi sớm, là cách tốt nhất để chữa một vết thương mới.

Xin lỗi như thế nào cho đúng? Xin lỗi riêng, không xin lỗi trước mặt đám đông. Vì xin lỗi trước mặt người khác, người ta lại càng ngượng. Kéo bạn ra một góc, hoặc nhắn tin riêng sau buổi tiệc. Nói ngắn gọn, chân thành. Xin lỗi, lúc nãy mình lỡ lời, mình không có ý đó. Mình không biết chuyện đó làm bạn khó chịu. Câu đó đủ rồi. Không cần giải thích dài dòng. Không cần kể lể rằng mình cũng vô tình. Giải thích nhiều quá, nghe như mình đang bào chữa cho mình, chứ không phải đang xin lỗi người ta.

Có một điều quan trọng nữa. Đừng bắt người ta phải tha thứ ngay. Đừng nói, tha lỗi cho mình nhé, rồi chờ người ta gật đầu. Người ta có quyền giận. Có quyền cần thời gian. Mình xin lỗi là việc của mình. Tha thứ hay không là quyền của người ta. Mình cứ xin lỗi, rồi để đó. Sau này, mình chứng minh bằng hành động. Không bao giờ nhắc lại chuyện đó nữa. Không bao giờ lấy chuyện đó ra đùa nữa. Hành động đó có giá trị hơn ngàn lần câu xin lỗi.

Thầy Thích Thanh Từ dạy về hạnh Hỷ Xả. Đã nhẫn nhục được cần phải hỷ xả, không nên ôm ấp buồn phiền trong lòng. Câu này đúng cho cả hai phía. Người bị tổn thương cần hỷ xả, để không ôm mãi nỗi buồn. Nhưng người gây ra tổn thương cũng cần hỷ xả với chính mình. Nghĩa là, sau khi đã xin lỗi chân thành, đã sửa sai bằng hành động, thì đừng tự trách mình mãi. Tự trách mãi không làm bạn vui hơn. Nó chỉ làm mình mệt hơn, rồi lần sau mình lại rụt rè, không dám nói gì với ai.

Cũng cần nhìn lại thói quen của mình. Vì sao mình hay lỡ miệng? Có phải mình thích làm trung tâm của cuộc vui, nên hay kể chuyện cười về người khác? Có phải mình không để ý đến cảm xúc của người đối diện? Có phải mình nghĩ rằng, bạn thân thì nói gì cũng được? Những câu hỏi đó, trả lời thật lòng, sẽ giúp mình sửa được tận gốc. Vì một lần lỡ miệng thì xin lỗi được. Nhưng mười lần lỡ miệng với mười người khác nhau, đó là thói quen. Thói quen thì phải sửa.

Một cách sửa rất đơn giản. Trước khi kể một câu chuyện cười về ai đó, hãy tự hỏi. Nếu mình là người trong chuyện, mình có muốn nghe chuyện này trước mặt đông người không? Nếu câu trả lời là không, thì đừng kể. Kể chuyện của chính mình thì được. Kể chuyện xấu hổ của người khác thì đừng. Quy tắc này đơn giản, nhưng giữ được, mình sẽ tránh được rất nhiều lần lỡ miệng.

Từ bi với người mình vô tình làm mất mặt, thật ra bắt đầu từ sự tôn trọng. Tôn trọng cảm xúc của người khác, dù họ là bạn thân. Tôn trọng chuyện riêng của người khác, dù chuyện đó nghe thì vui. Tôn trọng đến mức, khi mình lỡ làm sai, mình dám nhận sai, dám xin lỗi, dám sửa.

Tối nay, nếu mình nhớ ra đã từng làm ai đó mất mặt mà chưa xin lỗi, hãy nhắn cho họ một tin. Ngắn thôi. Xin lỗi nhé, hôm đó mình lỡ lời. Mình không có ý đó. Tin nhắn đó, người nhận sẽ thấy ấm lòng. Vì họ biết, mình đã nhớ. Mình đã để ý. Mình đã coi cảm xúc của họ là quan trọng. Và như vậy, một vết thương cũ, dù đã lâu, vẫn có thể lành lại được.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Từ Bi (Nghi thức căn bản, Hội Phật Giáo Tây Úc — budsas_m/uni/1-bai/phap015.htm, tr. 1)
• Thích Thanh Từ, Trách Vụ Phật Tử Tại Gia (budsas_m/uni/1-bai/phap032.htm, tr. 1)
Bài liên quanTừ bi với người già đi lạcTừ bi với người đang vay tiền chữa bệnhBố thí không trụ tướng: cho đi mà lòng không vướng