🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Nhẫn nhục trong nhà: thương người thân bằng sự điềm đạm

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Có những cơn giận chỉ xảy ra trong nhà. Ngoài đường, người ta chen lấn, mình nhịn được. Ở cơ quan, sếp nói nặng, mình cười trừ. Về đến nhà, vợ chồng chỉ vì một câu nói, cha con chỉ vì một chuyện nhỏ, mà lời qua tiếng lại, mặt nặng mày nhẹ cả buổi. Người ngoài nhìn vào bảo: "Chuyện có gì đâu mà giận." Nhưng người trong nhà thì biết, chuyện nhỏ chỉ là cái cớ. Cái thật là bao nhiêu bực bội dồn lại từ lâu, hôm nay gặp đúng câu nói đó thì vỡ ra.

Nhiều người nghĩ nhẫn nhục là nhịn. Ai nói gì cũng nhịn, ai làm gì cũng nhịn, nuốt hết vào trong, mặt vẫn cười. Nhưng nhịn kiểu đó không bền. Nuốt một lần, hai lần, đến lần thứ mười thì bụng đầy, lòng đầy, rồi một ngày vỡ ra còn dữ hơn. Có người nhịn chồng, nhịn vợ, nhịn con nhiều năm, đến một hôm chỉ vì bát cơm nguội mà đập bàn, bỏ nhà đi. Người nhà ngơ ngác: "Có chuyện gì đâu mà làm lớn vậy?" Nhưng chuyện không nằm ở bát cơm. Chuyện nằm ở bao nhiêu lần nhịn mà không ai thấy, không ai hỏi.

Sách Phật Học Tinh Hoa của cụ Nguyễn Duy Cần có một đoạn nói về nhẫn nhục, nghe rất lạ tai. Sách viết, nhẫn nhục đúng nghĩa là "nhẫn nhục mà không phải là nhẫn nhục". Nghĩa là người ta thấy mình nhẫn, nhưng thật ra mình không phải cố gắng để nhẫn, không phải ép lòng mà nhẫn, mà là điềm đạm một cách hết sức tự nhiên. Nghe qua tưởng như chơi chữ. Nhưng ngẫm kỹ, đó là hai kiểu nhẫn hoàn toàn khác nhau. Một kiểu là gồng mình chịu đựng, răng cắn chặt, lòng sôi lên mà miệng cố cười. Một kiểu là lòng đã rộng ra, chuyện đến thì đón, chuyện qua thì buông, không cần gồng.

Kiểu thứ nhất, ai cũng từng làm. Kiểu thứ hai, ít người làm được, nhưng làm được thì nhẹ lắm. Vì sao có người bị mắng một câu mà cả ngày không ăn nổi, còn có người nghe xong vẫn bình thản? Không phải vì người thứ hai không có cảm xúc. Mà vì họ đã hiểu một điều: lời nói của người khác là chuyện của người khác, lòng mình ra sao là chuyện của mình. Người ta giận thì người ta nói nặng. Mình nghe, mình biết người ta đang giận, mình không nhận cơn giận đó vào lòng mình. Như người ta đưa cho mình một món đồ, mình không nhận thì món đồ vẫn ở tay người ta.

Trong nhà, nhẫn nhục khó nhất, vì người thân là người gần mình nhất, cũng là người biết rõ nhất chỗ nào chạm vào là đau. Vợ biết chồng ghét bị chê trước mặt người khác. Chồng biết vợ tủi thân vì chuyện gì. Con biết cha mẹ sợ nhất điều gì. Lúc giận, người ta hay nhắm đúng chỗ đau đó mà nói. Một câu nói trúng chỗ đau thì đau gấp mười lần người ngoài nói. Vì vậy, trong nhà mới cần nhẫn nhục hơn bất cứ nơi nào. Không phải để chịu đựng nhau. Mà để giữ cho nhà còn là nhà, chứ không phải chiến trường.

Nhẫn nhục trong nhà bắt đầu từ một việc rất nhỏ: dừng lại một nhịp trước khi nói. Lúc giận lên, ai cũng muốn nói ngay, nói cho đã, nói cho người kia biết mình đúng. Nhưng lời nói lúc giận giống như nước sôi. Đổ ra rồi, có xin lỗi cũng không hốt lại được. Chỉ cần dừng một nhịp, hít một hơi, uống một ngụm nước, cơn giận đã hạ đi một phần. Câu nói sau đó, dù vẫn là câu nói thật, cũng đã khác. Nó không còn mang theo lửa nữa. Người nghe cũng dễ nghe hơn.

Cũng cần hiểu rằng nhẫn nhục không có nghĩa là ai sai cũng im, ai làm gì cũng chịu. Nhẫn là giữ cho lòng mình điềm đạm để nói đúng lúc, nói đúng lời. Có chuyện cần nói, thì nói. Nhưng nói lúc cả hai đã bình tĩnh, nói bằng giọng bình thường, nói để cùng giải quyết, không phải để thắng. Vợ chồng giận nhau, im lặng ba ngày không phải là nhẫn. Đó là lạnh nhạt. Nhẫn là sau khi bình tĩnh lại, mình chủ động nói: "Hôm qua anh nói vậy làm em buồn. Mình nói lại với nhau được không?" Câu nói đó cần can đảm hơn là im lặng nhiều.

Với con cái cũng vậy. Con làm sai, cha mẹ giận, mắng con một trận cho hả giận thì dễ. Nhưng đứa trẻ nghe mắng trong lúc cha mẹ giận, nó chỉ nhớ nỗi sợ, không nhớ bài học. Cha mẹ điềm đạm lại, nói cho con biết con sai ở đâu, sai thì sửa thế nào, đứa trẻ mới học được. Nhẫn với con không phải là chiều con. Mà là dạy con bằng sự bình tĩnh, để con lớn lên cũng biết bình tĩnh với người khác.

Nhà là nơi mình trở về sau một ngày mệt mỏi. Nếu nhà cũng là nơi phải gồng mình chịu đựng, thì mình còn đâu để thở? Nhẫn nhục trong nhà, nói cho cùng, không phải là vì người kia. Mà là vì chính mình. Mình giữ lòng điềm đạm thì mình ngủ ngon, mình ăn ngon, mình sống lâu hơn. Mình giận dữ suốt ngày thì người mệt đầu tiên là mình. Thương người thân, đôi khi chỉ đơn giản là đừng để cơn giận của mình làm đau họ. Và thương mình, đôi khi chỉ đơn giản là đừng để cơn giận của người khác ở lại trong lòng mình quá lâu.

Tập nhẫn nhục, hãy bắt đầu từ chuyện nhỏ nhất trong nhà. Hôm nay, có ai nói một câu làm mình khó chịu, mình thử không đáp lại ngay. Để đó, đi rửa mặt, đi tưới cây, rồi quay lại nói sau. Một lần làm được, lòng mình sẽ nhớ cảm giác nhẹ nhõm đó. Lần sau, mình lại làm được. Lâu dần, điềm đạm thành thói quen. Nhà vẫn có lúc cãi nhau, vì nhà nào cũng vậy. Nhưng cãi xong, người ta vẫn ngồi lại ăn cơm cùng nhau. Đó là nhà.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 211 (nhẫn nhục ba-la-mật: nhẫn nhục mà không phải cố gắng để nhẫn nhục, ép lòng mà nhẫn nhục, mà bởi nhẫn nhục điềm đạm một cách hết sức tự nhiên)
Bài liên quanDạy con biết cho đi: hạt giống từ bi gieo từ nhỏCho người ta bớt sợ: vô úy thí, món quà không thấy đượcNgười làm nghề bị khinh, thương bằng cách nào