🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Dạy con biết cho đi: hạt giống từ bi gieo từ nhỏ

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Buổi chiều ở sân chung cư, có đứa trẻ cầm bịch bánh, chia cho bạn từng cái một. Bạn nó ăn hết, xin thêm, nó đưa nốt cái cuối cùng rồi cười toe. Mẹ nó đứng xa nhìn, trong lòng vừa thương vừa lo. Thương vì con biết chia sẻ. Lo vì sợ con thiệt. Có bà mẹ khác lại dặn con: "Của mình thì giữ, đừng cho ai hết, cho rồi mình không có mà ăn." Hai cách dạy, hai đứa trẻ lớn lên sẽ khác nhau. Không phải vì bịch bánh. Mà vì cái hạt giống được gieo vào lòng chúng từ những chuyện nhỏ như vậy.

Trẻ con học bằng mắt nhiều hơn bằng tai. Cha mẹ nói cả trăm lần "phải biết thương người", không bằng một lần đứa trẻ thấy cha mẹ làm điều đó thật. Thấy cha nhường ghế cho bà cụ trên xe buýt. Thấy mẹ gói thêm một phần cơm cho bác bảo vệ trực đêm. Thấy cha mẹ giúp người hàng xóm sửa mái nhà mà không đòi tiền công. Đứa trẻ không hiểu từ "từ bi" là gì. Nhưng nó thấy, và nó nhớ. Lớn lên, gặp người khó khăn, tay nó sẽ tự đưa ra trước khi đầu nó kịp tính toán.

Ngược lại, có những đứa trẻ được dạy rằng đời là tranh giành. Ai nhanh tay thì được, ai chậm thì mất. Cho đi là dại. Giúp người là thiệt. Đứa trẻ đó lớn lên có thể giỏi giang, có thể giàu có, nhưng lòng nó hẹp. Nó nhìn ai cũng như đối thủ. Nó sống giữa bao nhiêu người mà vẫn thấy cô đơn. Vì nó chưa từng biết niềm vui của việc cho đi. Niềm vui đó, không ai dạy bằng lời được. Phải nếm một lần mới biết.

Sách Phật Học Tinh Hoa của cụ Nguyễn Duy Cần viết về bố thí có một hình ảnh rất đẹp. Bố thí đúng nghĩa giống như mặt trời chiếu sáng vạn vật mà không hay rằng mình chiếu sáng, cũng không chiếu sáng cho riêng ai. Cho mà không thấy mình là người cho, không thấy người kia là người nhận. Cho như một việc tự nhiên. Hình ảnh đó, đem dạy cho trẻ con, không cần giảng giải dài dòng. Chỉ cần nói: "Con cho bạn cái bánh, bạn vui, con cũng vui. Thế là đủ. Đừng đếm xem mình cho bao nhiêu, bạn trả lại bao nhiêu." Đứa trẻ hiểu ngay. Vì lòng trẻ con vốn đã giống mặt trời như vậy: cho đi mà không tính toán.

Dạy con cho đi, có mấy điều cha mẹ nên nhớ. Thứ nhất, đừng ép con cho thứ con đang quý, rồi đứng bên cạnh khen con ngoan trước mặt người khác. Đứa trẻ bị ép cho thì nó cho, nhưng trong lòng nó tiếc, nó giận. Lớn lên, nó sẽ ghét việc cho đi, vì nó gắn việc cho với cảm giác bị ép. Thay vào đó, hãy để con tự chọn. Hỏi con: "Con có muốn chia cho bạn một cái bánh không?" Nếu con nói không, cũng đừng mắng. Hãy để con thấy cha mẹ chia sẻ trước. Một ngày nào đó, con sẽ tự muốn chia.

Thứ hai, dạy con cho đi từ thứ mình thích, chứ không phải chỉ cho thứ mình thừa. Cho thứ thừa thì dễ. Cho thứ mình thích mới là cho thật. Đứa trẻ có con búp bê rất yêu, nó đem tặng bạn đang buồn, đó là một bài học lớn. Nó học được rằng niềm vui của bạn cũng là niềm vui của mình. Dĩ nhiên, không nên ép. Chỉ cần tạo cơ hội, kể cho con nghe, để con tự quyết định. Khi con quyết định cho, hãy ghi nhận một cách nhẹ nhàng: "Con làm bạn vui lắm đó." Đừng khen quá lố, đừng thưởng vật chất cho việc cho đi. Vì nếu cho đi để được thưởng, đứa trẻ sẽ học cách tính toán, không học được lòng thương.

Thứ ba, dạy con cho đi không chỉ bằng tiền hay đồ vật. Cho đi còn là cho thời gian, cho sự chú ý, cho một lời nói tốt. Dạy con biết lắng nghe bạn kể chuyện buồn. Dạy con biết nhường em nhỏ. Dạy con biết nói cảm ơn và xin lỗi. Những thứ đó không tốn tiền, nhưng nuôi lớn một con người. Sách Phật Học Tinh Hoa cũng nói, pháp thí là bất cứ lời nói nào có thể đem lại sự yên tĩnh và soi sáng được lòng người. Một đứa trẻ biết nói lời làm bạn mình bớt buồn, đó cũng là đang bố thí.

Có cha mẹ lo rằng dạy con cho đi nhiều quá, con sẽ thiệt thòi. Nhưng hãy nhìn xa một chút. Đứa trẻ biết cho đi lớn lên thành người được nhiều người quý. Người ta quý không phải vì nó giàu, mà vì ở gần nó thấy ấm. Nó có bạn bè thật, có người giúp đỡ lúc khó khăn, vì nó đã từng giúp người khác lúc họ khó khăn. Cái cho đi hôm nay, mai này trở về bằng những cách mình không ngờ tới. Không phải vì mình tính toán để được trả lại. Mà vì lòng tốt có sức lan ra, như mùi hương, như ánh nắng.

Gieo hạt giống từ bi cho con, không cần làm gì to tát. Chỉ cần trong nhà, cha mẹ sống như vậy. Ăn cơm, nhớ người chưa có cơm ăn. Mua sắm, nhớ người không có tiền mua. Gặp người khó khăn, dừng lại một chút. Đứa trẻ nhìn thấy, nó sẽ làm theo. Hạt giống đó, gieo hôm nay, có thể mười năm, hai mươi năm sau mới nở hoa. Nhưng một khi đã nở, nó nở cả một đời người. Và biết đâu, con của con mình, sau này cũng được hưởng bóng mát từ cái cây mà hôm nay mình vừa gieo.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 208 (bố thí mà chẳng thấy có mình là người bố thí, như mặt trời chiếu sáng vạn vật mà không hay rằng mình chiếu sáng)
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 232 (pháp thí: bất cứ lời nói nào có thể đem lại sự yên tĩnh và soi sáng được lòng người)
Bài liên quanCho người ta bớt sợ: vô úy thí, món quà không thấy đượcNgười làm nghề bị khinh, thương bằng cách nàoMột câu nói lành giữa lúc người ta đang rối