🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Cho người ta bớt sợ: vô úy thí, món quà không thấy được

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Đêm khuya trong bệnh viện, có bà cụ nằm một mình, mắt mở thao láo nhìn trần nhà. Con cháu đã về hết, phòng bệnh chỉ còn tiếng máy lạnh chạy đều. Bà không đau lắm, nhưng bà sợ. Sợ mai mổ sẽ ra sao. Sợ mình không qua khỏi. Sợ làm phiền con cháu. Y tá đi ngang, thấy bà còn thức, ghé lại hỏi một câu: "Bà chưa ngủ được à?" Rồi ngồi xuống bên giường, nói chuyện vài câu, rót cho bà ly nước ấm. Bà cụ nắm tay cô y tá, nói: "Có người ngồi đây, bà đỡ sợ." Sáng hôm sau, bà kể với con gái: "Đêm qua có cô y tá tốt lắm, ngồi với mẹ một lúc." Cô y tá không cho bà tiền, không cho bà thuốc. Cô chỉ cho bà một thứ: bớt sợ.

Trong đời, có những nỗi sợ mà tiền không mua được sự yên lòng. Đứa trẻ sợ bóng tối, cần có người ngồi bên đến khi nó ngủ. Người già sợ ngã, cần có người dìu qua đoạn đường trơn. Người mới mất việc sợ tương lai, cần có người nói: "Không sao đâu, rồi sẽ qua." Người sắp mổ sợ cái chết, cần có người nắm tay. Những lúc đó, thứ người ta cần không phải là một món quà đắt tiền. Mà là một sự hiện diện. Là cảm giác có ai đó ở bên, không bỏ mình một mình với nỗi sợ.

Sách Phật Học Tinh Hoa của cụ Nguyễn Duy Cần có nhắc đến một cách cho ít người để ý, gọi là vô úy thí. Nghĩa là bố thí sự không sợ hãi. Bên cạnh tài thí là cho tiền của, pháp thí là cho lời hay lẽ phải, còn có vô úy thí là cho người ta sự yên lòng, sự can đảm để đối mặt với nỗi sợ. Sách viết, cả ba cách cho này đều nhuộm một màu chung, đó là màu của vô ngã, nghĩa là cho mà không nghĩ đến mình, không kể công, không mong đền đáp. Vô úy thí là món quà không cầm nắm được, không đếm được, nhưng người nhận thì nhớ rất lâu.

Nghĩ lại trong đời mình, ai cũng từng nhận món quà đó mà không gọi tên nó. Hồi nhỏ, mình sợ ma, mẹ nằm bên cạnh, mình ngủ ngon. Lớn lên, mình sợ thi trượt, thầy giáo nói một câu: "Em làm được mà." Câu nói đó theo mình suốt kỳ thi. Đi làm, mình sợ mất việc, có người bạn nói: "Có gì thì qua nhà tao ăn cơm, đừng lo." Mình không mất việc, nhưng câu nói đó làm mình vững lòng. Những người đó, họ không cho mình tiền. Họ cho mình sự can đảm. Và mình nhớ họ mãi, có khi nhớ hơn cả người từng cho mình tiền.

Cho người ta bớt sợ, thực ra không khó. Nó bắt đầu từ việc mình chịu dừng lại và nhìn thấy nỗi sợ của người khác. Nhiều lúc, người ta sợ nhưng không nói ra. Bà cụ trong bệnh viện không nói "con ơi mẹ sợ". Bà chỉ nằm thao thức. Đứa trẻ không nói "con sợ bóng tối". Nó chỉ đòi ngủ chung. Người đồng nghiệp không nói "tôi sợ bị đuổi việc". Anh ta chỉ im lặng hơn mọi ngày, ăn ít đi, cười gượng. Nếu mình chỉ nhìn bề ngoài, mình sẽ bỏ qua. Nếu mình chịu nhìn kỹ một chút, mình sẽ thấy. Và chỉ cần một câu hỏi: "Dạo này anh ổn không?" là đủ mở ra một cánh cửa.

Có người bảo: "Tôi không biết an ủi ai. Tôi vụng về, nói ra sợ sai." Nhưng an ủi không cần lời hay. Đôi khi, chỉ cần ngồi bên cạnh, không nói gì, cũng đủ. Người đang sợ không cần một bài giảng. Họ cần biết mình không một mình. Một bàn tay đặt lên vai, một ly nước ấm, một buổi chiều ngồi cùng nhau không điện thoại, những thứ đó nói thay cho ngàn lời. Im lặng mà có mặt, còn hơn nói nhiều mà lòng ở nơi khác.

Cũng có những nỗi sợ cần được đi cùng, chứ không chỉ an ủi bằng lời. Người già sợ đi khám bệnh một mình, mình đưa họ đi. Người hàng xóm sợ đêm tối, mình đi cùng họ một đoạn đường. Đứa trẻ sợ đến trường mới, mình dắt nó đến cổng trường ngày đầu tiên. Đi cùng nhau, nỗi sợ nhỏ lại một nửa. Vì sợ hãi lớn lên trong cô đơn, và nhỏ đi khi có người bên cạnh. Đó chính là vô úy thí trong đời thường, không cần học kinh điển mới làm được.

Điều đẹp nhất của cách cho này là nó không làm người nhận thấy mình nhỏ bé. Cho tiền, đôi khi người nhận thấy mình nghèo. Cho lời khuyên, đôi khi người ta thấy mình dốt. Nhưng cho sự yên lòng thì khác. Người nhận không thấy mình thua kém ai. Họ chỉ thấy mình được thương. Và khi họ hết sợ, họ lại có sức để thương người khác. Người từng được nắm tay trong bệnh viện, sau này sẽ biết nắm tay người khác. Lòng tốt cứ thế mà lan ra, âm thầm, không ồn ào.

Hôm nay, thử nhìn quanh mình xem có ai đang sợ không. Có thể là mẹ mình, sợ tuổi già, sợ bệnh tật, nhưng không dám nói. Có thể là con mình, sợ một kỳ thi, sợ bị bạn bè chê cười. Có thể là người hàng xóm, sợ một mình trong căn nhà vắng. Mình không cần làm gì lớn. Chỉ cần ghé lại, hỏi một câu, ngồi một lúc, nắm một bàn tay. Món quà đó không tốn tiền, không cần chuẩn bị, không cần dịp đặc biệt. Nhưng với người đang sợ, nó quý như một ngọn đèn trong đêm tối. Đèn không xua hết bóng tối, nhưng đủ để người ta thấy đường mà đi tiếp.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 232 (vô úy thí cùng với pháp thí, tài thí đều nhuộm màu vô ngã; cho mà vô kỷ, vô công, vô danh)
Bài liên quanNgười làm nghề bị khinh, thương bằng cách nàoMột câu nói lành giữa lúc người ta đang rốiThất bại rồi, đừng mắng mình thêm một lần nữa