Có một người đàn ông, sau đám tang của mẹ, ngồi một mình trong căn nhà cũ. Anh nhìn chiếc ghế mẹ hay ngồi, nhìn cái ấm pha trà của mẹ, rồi bật khóc. Không phải khóc vì mẹ mất. Mà khóc vì một câu anh chưa kịp nói. Mẹ còn sống, anh bận quá, ít về. Mỗi lần mẹ gọi, anh bảo: con bận, để cuối tuần con về. Rồi cuối tuần này qua cuối tuần khác. Đến lúc anh về, mẹ đã không còn ngồi đó nữa.
Tiếc nuối muộn màng, nó có vị riêng. Nó không đau như lúc mất mát ban đầu. Nó âm ỉ. Nó đến vào những lúc không ngờ nhất. Lúc nấu một món ăn mẹ hay nấu. Lúc đi qua con đường cũ. Lúc nghe một bài hát mẹ hay nghe. Và mỗi lần như vậy, trong lòng lại vang lên một câu: giá như. Giá như mình về nhiều hơn. Giá như mình nói lời thương sớm hơn. Giá như mình đừng cãi nhau vì chuyện nhỏ đó.
Người xưa có một câu thở dài, chép trong sách thiền. Chớ bảo ngày nay chẳng học còn có ngày mai, chớ bảo năm nay chẳng học còn có năm tới. Ngày tháng trôi qua, năm chẳng đợi người. Than ôi! Già rồi, lỗi bởi tại ai? Câu này nói về việc học. Nhưng nó đúng với mọi việc trong đời. Chớ bảo hôm nay bận, còn có ngày mai để thương. Chớ bảo năm nay bận, còn có năm tới để về thăm. Ngày tháng trôi qua, năm chẳng đợi người. Đến lúc mình rảnh, người mình muốn thương đã không còn nữa.
Sách thiền còn nói thẳng hơn. Chỉ bốn chữ "hãy đợi ngày mai" là sai lầm một đời. Bốn chữ thôi, mà sai cả một đời. Vì ngày mai không phải lúc nào cũng đến như mình tưởng. Người mình hẹn ngày mai, chưa chắc đã còn ngày mai. Việc mình để ngày mai, chưa chắc đã còn cơ hội làm. Đợi, là cách chắc chắn nhất để tiếc nuối.
Vậy bài học ở đây là gì? Không phải là đừng bao giờ tiếc nuối. Tiếc nuối là chuyện tự nhiên. Ai cũng có những điều giá như. Bài học là: hãy để tiếc nuối của ngày hôm qua dạy mình sống ngày hôm nay. Người đàn ông kia, sau khi khóc xong, đã làm một việc. Anh gọi điện cho cha, người còn sống. Anh nói: cha ơi, cuối tuần này con về. Và anh về thật. Không đợi nữa.
Có một câu chuyện khác. Một bà cụ, lúc trẻ cãi nhau với em gái vì một miếng đất. Hai chị em không nhìn mặt nhau hai mươi năm. Đến lúc em gái bệnh nặng, bà cụ mới đến thăm. Em gái nắm tay bà, nói: chị ơi, em không giận nữa. Bà cụ khóc. Hai mươi năm giận hờn, chỉ cần một câu nói là xong. Nhưng hai mươi năm đó, ai trả lại? Không ai trả lại được. Chỉ còn cách, từ hôm nay, đừng giận ai hai mươi năm nữa. Giận thì nói ra. Nói ra thì làm hòa. Làm hòa sớm, thì còn nhiều năm để thương nhau.
Tiếc nuối cũng có một mặt tốt. Nó cho mình biết, điều gì thực sự quan trọng với mình. Mình tiếc vì không về thăm mẹ, tức là mẹ quan trọng với mình. Mình tiếc vì không nói lời xin lỗi, tức là người đó quan trọng với mình. Tiếc nuối là la bàn. Nó chỉ cho mình thấy, mình đã bỏ quên điều gì. Và từ hôm nay, mình có thể quay lại, tìm điều đó, mà sống khác đi.
Có người hỏi, làm sao để không tiếc nuối nữa? Không có cách nào để không tiếc nuối hoàn toàn. Đời người, ai cũng có những điều chưa kịp làm. Nhưng có thể làm cho tiếc nuối ít đi. Bằng cách sống hôm nay cho đàng hoàng. Hôm nay thương ai thì nói ra. Hôm nay muốn gặp ai thì đi gặp. Hôm nay muốn xin lỗi ai thì xin lỗi. Đừng đợi ngày mai. Ngày mai chưa chắc đã đến. Hôm nay thì chắc chắn đang ở đây.
Sách xưa kể, có người đốt một cây hương, thấy cây hương tàn rồi, liền tự nhắc mình: công phu như trước không có thêm bớt, một ngày bao nhiêu cây hương, một năm bao nhiêu cây hương. Tức là, mỗi cây hương tàn, là một phần đời đã qua. Đếm hương mà giật mình. Mình cũng vậy. Mỗi ngày qua đi, là một cây hương tàn. Mình đã dùng ngày hôm nay vào việc gì? Vào giận hờn, hay vào thương yêu? Vào trì hoãn, hay vào làm ngay?
Nếu hôm nay bạn còn một điều chưa làm, một lời chưa nói, một người chưa gặp, thì đừng đợi nữa. Làm đi. Nói đi. Gặp đi. Để mười năm nữa nhìn lại, bạn không phải ngồi một mình mà nói hai chữ giá như. Giá như là hai chữ buồn nhất trong đời người. Nhưng nó cũng là hai chữ dạy mình nhiều nhất. Học được rồi, thì sống khác đi. Sống hôm nay. Sống ngay bây giờ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư