🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Mất mát trong làm ăn: còn người là còn tất cả

Vô thường – sinh tử · 7 phút đọc

Anh mở cửa hàng năm ngoái, vay mượn khắp nơi, làm ngày làm đêm. Năm nay, dịch tới, khách vắng, tiền thuê mặt bằng vẫn phải trả, tiền nợ vẫn phải trả. Một buổi sáng, anh ngồi giữa cửa hàng trống, nhìn những kệ hàng còn đầy, mà lòng trống rỗng. Bao nhiêu công sức, bao nhiêu tiền bạc, coi như mất trắng. Anh tự hỏi: giờ phải làm sao? Mình còn gì nữa đâu?

Mất mát trong làm ăn, nó đau theo một cách riêng. Không chỉ mất tiền. Mà mất cả niềm tin vào mình. Mình đã cố gắng như vậy, sao vẫn thất bại? Mình đã tính toán như vậy, sao vẫn sai? Người ta nhìn vào, có khi còn nói này nói nọ. Càng nghe, càng tủi. Có người mất tiền rồi mất luôn cả niềm tin, không dám làm lại nữa. Có người mất tiền rồi mất cả gia đình, vì vợ chồng cãi nhau, vì nợ nần.

Nhưng sách xưa có một câu rất hay. Lâu đài trên cát, dẫu lo đắp xây, thở xong hơi tàn, đâu mang theo được. Lâu đài xây trên cát, sóng tới là trôi. Việc làm ăn cũng vậy. Có lúc lên, có lúc xuống. Có lúc lời, có lúc lỗ. Cái lên xuống đó, không phải lúc nào cũng do mình. Có khi do thời thế. Có khi do vận may. Có khi do những thứ ngoài tầm tay mình. Hiểu được như vậy, mình bớt tự trách. Không phải cứ thất bại là vì mình dở. Có khi, chỉ là sóng tới.

Sách Phật dạy, vạn pháp là những gì biến thiên, sinh diệt. Nó bao quát tất cả những gì ta hình dung được, từ tâm tư, tư tưởng, cho đến xác thân, cho đến muôn loài muôn vật. Vạn pháp tuy biến thiên lưu chuyển, nhưng vẫn tuân theo những định luật vĩnh cửu. Tức là, mọi thứ đều đổi thay. Tiền bạc đổi thay. Việc làm ăn đổi thay. Hôm nay có, ngày mai có thể không. Hiểu được luật đổi thay, mình sẽ không quá bám vào cái đang có. Đang có thì giữ gìn, dùng cho đàng hoàng. Mất đi thì buồn, nhưng không gục. Vì mình biết, đổi thay là chuyện thường.

Có một câu khác trong sách Đạo gia, rất thực tế. Mình sợ bị mất, đâu tham của người, nay không tham một, sau không mất mười. Tức là, người sợ mất, thì đừng tham. Làm ăn, đừng tham quá. Tham thì vay nhiều, liều nhiều, rồi mất nhiều. Làm vừa sức mình. Lời ít mà chắc, còn hơn lời nhiều mà rủi ro. Mất một lần, học được một bài. Bài học đó, đáng giá hơn số tiền đã mất. Vì tiền mất rồi kiếm lại được. Bài học không học, thì mất nữa.

Vậy mất mát rồi thì làm sao? Trước hết, hãy nhìn lại xem mình còn gì. Còn sức khỏe không? Còn gia đình không? Còn người thương mình không? Còn một cái nghề trong tay không? Nếu còn người, là còn tất cả. Tiền mất, kiếm lại được. Nhà mất, mua lại được. Nhưng người mất niềm tin, thì khó kiếm lại. Cho nên, giữ người trước. Giữ sức khỏe. Giữ gia đình. Giữ lòng tin của những người tin mình.

Thứ hai, hãy ngồi xuống, xem lại mình đã sai ở đâu. Không phải để tự trách. Mà để lần sau không sai như vậy nữa. Có phải mình mở rộng quá nhanh? Có phải mình vay quá nhiều? Có phải mình không để ý thị trường đổi thay? Viết ra. Nhìn rõ. Rồi gấp lại. Bài học đã học xong, thì đừng day đi day lại nữa. Day lại chỉ làm mình đau thêm.

Thứ ba, hãy làm lại, nhưng làm nhỏ thôi. Đừng vội làm lớn để gỡ gạc ngay. Làm nhỏ, làm chắc. Bán một món, làm một nghề, phục vụ một nhóm khách cho tốt. Lớn dần lên. Người ta nói, ngã ở đâu, đứng lên ở đó. Nhưng đứng lên không có nghĩa là chạy ngay. Đứng lên, đi chậm, đi chắc. Đi được vài bước, rồi mới chạy.

Có một người làm ăn thất bại, sau đó đi làm thuê một thời gian. Ai cũng bảo anh ta hết thời. Nhưng anh ta bảo: tôi không hết thời. Tôi chỉ đang học lại. Học cách làm nhỏ, học cách tiết kiệm, học cách lắng nghe khách. Ba năm sau, anh ta mở lại cửa hàng, nhỏ hơn trước, nhưng vững hơn trước. Anh ta nói, lần thất bại đó, là bài học đắt nhất, mà cũng quý nhất trong đời tôi.

Mất mát trong làm ăn, đau lắm. Nhưng nó không phải là hết. Nó là một lần đổi thay. Đổi thay thì buồn, nhưng đổi thay cũng là cơ hội để bắt đầu lại, bắt đầu đúng hơn. Còn người là còn tất cả. Còn thở là còn cơ hội. Hôm nay mất, ngày mai làm lại. Làm lại chậm thôi, chắc thôi, mà làm cho đàng hoàng. Như vậy, đã là thắng rồi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đỗng Huyền Linh Bảo Định Quan Kinh — tr. 1 (lâu đài trên cát; mình sợ bị mất, đâu tham của người)
• Phật Học Chỉ Nam (Nguyễn Văn Thọ) — tr. 49 (vạn pháp biến thiên, sinh diệt; chư hạnh vô thường)
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — tr. 88 (sanh, trụ, dị, diệt)
Bài liên quanThời gian không chờ aiMột đời người qua bốn mùaVô thường trong tình cảm: đến đi đều là duyên