🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Già đi là chuyện tự nhiên

Vô thường – sinh tử · 6 phút đọc

Sáng nay, bạn soi gương, thấy một sợi tóc bạc. Bạn nhổ đi. Ngày mai, lại thấy hai sợi. Bạn nhuộm. Rồi một ngày, bạn thấy nếp nhăn ở khóe mắt, thấy đầu gối kêu lục cục khi leo cầu thang, thấy mình không còn thức khuya được như xưa. Bạn giật mình: mình già rồi sao?

Già đi, ai cũng sợ. Sợ xấu đi. Sợ yếu đi. Sợ không còn ai cần mình. Sợ trở thành gánh nặng cho con cháu. Nhưng sách Phật dạy, già là một trong những nỗi khổ của đời người, mà cũng là một phần tự nhiên của đời người. Sinh ra là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là khổ. Bốn thứ đó đi cùng nhau, không tách ra được. Chống lại tuổi già, giống như chống lại bốn mùa. Không ai chống được.

Sách xưa kể, mùa xuân thì cày ruộng, mùa hè thì cuốc đất, mùa thu thì thu hoạch, mùa đông thì cất giữ. Trải qua bốn mùa là đã hoàn thành sứ mệnh, nên tất cả bốn mùa đều tự nhiên rời đi. Đời người cũng vậy. Mỗi mùa có việc của mùa đó. Xuân là tuổi trẻ, học hành, lớn lên. Hạ là tuổi thanh niên, làm việc, dựng nhà. Thu là tuổi thành niên, thu hoạch, nhìn lại. Đông là tuổi già, cất giữ, nghỉ ngơi. Bốn mùa, mùa nào cũng đẹp, nếu mình sống đúng với mùa đó. Cái sai là cứ muốn mùa đông mà sống như mùa hạ. Muốn già rồi mà vẫn chạy như trẻ. Muốn tóc bạc rồi mà vẫn thức khuya như hai mươi tuổi. Mùa nào việc nấy. Già rồi, sống kiểu già, mới khỏe.

Trong sách Kinh Dịch có dạy, một năm cũng vậy, một ngày cũng vậy, một đời người cũng vậy, đó là quy luật sáng, trưa, chiều, tối, đó là quy luật sinh trưởng thu tàng, sinh lão bệnh tử. Sáng thì nắng lên, trưa thì nắng gắt, chiều thì nắng dịu, tối thì trăng lên. Không có buổi sáng nào kéo dài mãi. Không có buổi trưa nào không qua. Đời người cũng vậy. Trẻ là sáng, già là chiều. Chiều không phải là hết. Chiều có cái đẹp của chiều. Nắng chiều vàng, dịu, ấm. Người già cũng vậy. Có cái đẹp của người già. Đẹp vì đã trải qua nhiều, hiểu nhiều, thương nhiều.

Người xưa có một câu thở dài. Ngày tháng trôi qua, năm chẳng đợi người. Than ôi! Già rồi, lỗi bởi tại ai? Nghe thì buồn. Nhưng câu đó không trách tuổi già. Nó trách mình đã phí thời gian khi còn trẻ. Già không phải là lỗi. Phí thời gian mới là điều đáng tiếc. Nếu mình sống trọn từng mùa, thì đến mùa đông, mình không tiếc. Mùa xuân mình đã học, mùa hạ mình đã làm, mùa thu mình đã thu hoạch. Mùa đông, mình ngồi lại, nhìn những gì mình đã làm, mà thấy lòng yên.

Già đi, thực ra có nhiều thứ tốt mà lúc trẻ mình không có. Lúc trẻ, mình nóng nảy, hay giận, hay hơn thua. Già rồi, mình bớt giận hơn. Lúc trẻ, mình chạy theo nhiều thứ. Già rồi, mình biết cái gì quan trọng, cái gì không. Lúc trẻ, mình sợ người ta nghĩ gì về mình. Già rồi, mình sống cho mình, không sống cho miệng người khác nữa. Đó là tự do. Tự do đó, phải già mới có.

Vậy già rồi thì sống sao? Trước hết, hãy thương thân mình. Ăn uống cho đàng hoàng. Ngủ cho đủ. Đi bộ mỗi ngày. Đừng cố làm những việc quá sức, rồi ngã bệnh, rồi khổ. Thân già như chiếc xe cũ, chạy chậm lại, nhưng chạy kỹ, thì vẫn đi xa được.

Thứ hai, hãy làm những việc mình thích, mà lúc trẻ chưa có thời gian làm. Đọc sách. Trồng cây. Gặp bạn cũ. Kể chuyện cho cháu nghe. Những việc đó, lúc trẻ mình bảo để già rồi làm. Giờ già rồi, làm đi. Đừng đợi nữa.

Thứ ba, hãy truyền lại. Người già là kho báu của gia đình. Không phải vì tiền. Mà vì kinh nghiệm, vì câu chuyện, vì cách sống. Con cháu cần nghe. Hãy kể cho chúng nghe mình đã sống như thế nào, đã vượt qua khó khăn ra sao. Kể không phải để khoe. Mà để chúng biết, đời này có khó, nhưng qua được. Người già kể chuyện, là đang trao lại cho đời sau một thứ mà tiền không mua được.

Già đi là chuyện tự nhiên. Tự nhiên như mùa thu đến sau mùa hạ. Như chiều đến sau trưa. Đừng sợ già. Sợ là mình già mà chưa sống trọn. Còn nếu mình đã sống trọn từng ngày, thì già chỉ là một mùa khác. Mùa của sự an yên. Mùa của buổi chiều vàng. Ngồi dưới hiên nhà, nhìn cháu chơi, lòng thấy đủ. Như vậy, đã là một đời đẹp rồi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 Đại Mưu Lược Gia Trung Quốc — tr. 194 (bốn mùa hoàn thành sứ mệnh rồi rời đi; đời người cũng vậy)
• Kinh Dịch Diễn Giảng — tr. 19 (một đời người: sáng, trưa, chiều, tối; sinh lão bệnh tử)
• Thiền Đốn Ngộ (Thích Thanh Từ) — tr. 43 (than ôi! già rồi, lỗi bởi tại ai?)
• Dịch Kinh Đại Toàn (tập 1) — tr. 328 (4 mùa, 4 lứa tuổi trong một đời người)
Bài liên quanMất mát trong làm ăn: còn người là còn tất cảThời gian không chờ aiMột đời người qua bốn mùa