Ngày xưa, nhà tôi ăn cơm lúc nào cũng đông đủ. Bảy người ngồi quanh một mâm. Bố gắp thức ăn cho mẹ. Mẹ múc canh cho các con. Tiếng nói cười rộn cả căn bếp nhỏ. Tôi cứ ngỡ bữa cơm như vậy sẽ kéo dài mãi mãi.
Rồi các anh chị lần lượt đi xa. Người đi học, người đi làm, người lấy chồng xa quê. Mâm cơm vơi dần. Từ bảy người xuống năm, xuống ba, rồi có những bữa chỉ còn bố mẹ ngồi đối diện nhau. Mẹ vẫn nấu đủ món như xưa, nhưng mâm cơm thừa ra nhiều. Mẹ nhìn mâm cơm, thở dài, rồi lại cười. Con nó lớn, nó bay đi là phải.
Bữa cơm gia đình thưa dần là chuyện của hầu hết mọi nhà. Không ai làm gì sai. Chỉ là con cái lớn lên, mỗi người một nơi. Nhà đông vui ngày nào, giờ chỉ còn trong ký ức. Ai cũng biết trước điều này, nhưng khi nó đến, lòng vẫn chùng xuống.
Trong truyện cổ Phật giáo có kể về một gia đình nông dân. Gia đình ấy chẳng có lỗi lầm gì, chỉ là họ hiểu rõ một điều. Sắc thân là vô thường. Thân này có sinh, có diệt. Dù có tiếc, có thương, làm sao nắm giữ được. Câu chuyện ngắn gọn, mà nói trúng nỗi lòng của bao nhiêu gia đình.
Sắc thân vô thường không chỉ là chuyện sinh tử. Nó còn là chuyện những buổi sum họp không còn đông đủ như xưa. Là chuyện cha mẹ già đi từng ngày. Là chuyện con cái trưởng thành, rời xa vòng tay gia đình. Tất cả đều là vô thường, diễn ra âm thầm ngay trong chính ngôi nhà của ta.
Hiểu được điều đó, ta sẽ biết trân trọng những bữa cơm còn đông đủ. Khi cả nhà còn quây quần, hãy ăn chậm lại, nói chuyện nhiều hơn, đừng cắm mặt vào điện thoại. Khi con cái còn ở nhà, hãy lắng nghe chúng nhiều hơn, đừng chỉ la mắng. Những khoảnh khắc tưởng bình thường ấy, một ngày kia sẽ trở thành kỷ niệm quý giá.
Và khi bữa cơm đã thưa dần, ta cũng đừng buồn quá lâu. Con cái đi xa không có nghĩa là tình cảm mất đi. Một cuộc gọi, một tin nhắn, một lần về thăm. Tình thân không đo bằng số người ngồi quanh mâm, mà đo bằng lòng còn nghĩ về nhau hay không.
Những đứa con đi xa, mỗi lần gọi điện về, câu đầu tiên mẹ hỏi bao giờ cũng là: Con ăn cơm chưa. Câu hỏi đơn giản ấy chứa cả một tình thương. Mẹ không hỏi con làm được bao nhiêu tiền, không hỏi con có chức vụ gì. Mẹ chỉ hỏi con đã ăn cơm chưa. Vì với mẹ, bữa cơm là thước đo của sự sống, của sức khỏe, của hạnh phúc.
Ngày Tết, cả nhà lại tụ họp đông đủ. Mâm cơm ngày Tết là mâm cơm đông nhất trong năm. Nhưng rồi mùng hai, mùng ba, người này đi, người kia đi. Mâm cơm lại vơi dần. Mẹ đứng ở cửa tiễn từng đứa, dặn dò đủ thứ. Mâm cơm Tết qua đi, nhưng hơi ấm của nó còn lại trong lòng mỗi người suốt cả năm.
Giữ bữa cơm gia đình không nhất thiết phải ngồi cùng một mâm. Con đi xa, có thể gọi điện về đúng giờ cơm. Cả nhà cùng ăn, dù mỗi người một nơi, qua màn hình điện thoại. Nghe có vẻ buồn cười, nhưng đó là cách nhiều gia đình ngày nay giữ lấy bữa cơm chung. Tình thân không đo bằng khoảng cách, mà đo bằng lòng còn nhớ đến nhau trong bữa ăn.
Có những bữa cơm không cần mâm cao cỗ đầy. Chỉ cần một nồi canh rau, một đĩa cá kho, mà cả nhà ngồi lại với nhau. Cái quý của bữa cơm không nằm ở món ăn, mà nằm ở người ngồi cùng mâm. Ăn một mình thì no bụng. Ăn cùng nhau thì no lòng.
Bữa cơm gia đình thưa dần theo năm tháng. Đó là lẽ vô thường mà nhà nào cũng phải đi qua. Ai hiểu sớm, người ấy sẽ sống trọn vẹn hơn với những gì đang có. Đừng đợi đến khi mâm cơm chỉ còn hai người mới tiếc những bữa cơm đông đủ ngày xưa.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư