Tối hôm đó, cả xóm mất điện. Đang nấu cơm thì bếp tắt. Quạt dừng. Cái bóng đèn trên đầu chớp một cái rồi thôi. Cả nhà ngồi im trong bóng tối, nghe tiếng muỗi vo ve. Ngoài đường, từng nhà một mở cửa. Người ta gọi nhau í ới. Mất điện hả. Mất điện cả xóm rồi.
Mới đầu ai cũng bực. Cơm đang nấu dở. Nồi canh còn trên bếp. Điện thoại sắp hết pin. Đứa nhỏ khóc vì nóng. Ông cụ tầng trên gọi xuống hỏi bao giờ có điện lại. Không ai trả lời được. Người ta chỉ biết chờ.
Rồi lạ lắm. Chờ một lúc, cả xóm bỗng rộn ràng theo kiểu khác. Trẻ con ùa ra đường chơi. Không ti vi, không điện thoại, chúng nó chơi trốn tìm dưới ánh trăng. Mấy bà mang ghế ra ngồi trước cửa, quạt nan phè phẩy, kể chuyện ngày xưa. Mấy ông đứng ở đầu ngõ, bàn chuyện sửa đường, chuyện mưa nắng. Lâu lắm rồi xóm mới ngồi với nhau như vậy.
Có bà cụ nói một câu làm tôi nhớ mãi. Bà bảo, hồi xưa nhà nào cũng tối như vậy. Tối thì thắp đèn dầu. Ăn cơm xong thì ra sân ngồi. Có điện rồi, nhà nào cũng sáng, mà cửa nào cũng đóng. Bây giờ mất điện, cửa lại mở.
Điện có lại lúc gần mười giờ đêm. Bóng đèn sáng lên. Quạt quay. Ai cũng thở phào. Rồi ai về nhà nấy. Cửa lại đóng. Xóm lại yên như cũ. Chỉ có điều, tối hôm đó tôi nằm nghĩ mãi. Mình lệ thuộc vào điện đến mức nào. Mất điện một buổi mà cơm không nấu được, nước không bơm lên được, điện thoại không sạc được. Mọi thứ quen thuộc bỗng trở nên mong manh.
Kinh dạy một điều giản dị. Mọi hiện tượng có điều kiện thì đều vô thường. Nên được nhìn thấy là vô thường, nên được khám phá là vô thường, và nên được nhận biết là vô thường. Điện cũng vậy. Có đủ duyên thì sáng. Hết duyên thì tắt. Không có gì hứa hẹn với mình rằng nó sẽ sáng mãi.
Đời mình cũng vậy. Sức khỏe, tiền bạc, công việc, danh tiếng. Cái nào cũng do đủ điều kiện mà thành. Đủ điều kiện thì còn. Hết điều kiện thì đổi. Mình cứ tưởng chúng là của mình, chắc chắn là của mình. Nhưng thật ra mình chỉ đang mượn chúng một thời gian.
Hiểu như vậy không phải để sợ hãi. Mà để chuẩn bị. Nhà nào cũng nên có cây nến, cái đèn pin, bình nước dự trữ. Không phải vì sợ mất điện. Mà vì biết mất điện là chuyện có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Lòng mình cũng vậy. Nên có một chỗ dự trữ bình tĩnh. Để khi cái gì đó tắt đi, mình không hoảng loạn.
Chuẩn bị còn có nghĩa là đừng bám quá chặt vào cái đang sáng. Đang khỏe thì đừng tưởng mình khỏe mãi. Đang thuận lợi thì đừng tưởng đời sẽ thuận lợi mãi. Đang có nhau thì đừng tưởng sẽ có nhau mãi. Không phải để buồn. Mà để quý. Quý cái đang có, khi nó còn đang có.
Tối nay, nếu nhà mình mất điện, đừng vội bực. Thử ngồi lại một lúc. Nhìn ra ngoài trời. Nói với người trong nhà vài câu. Biết đâu, trong bóng tối đó, mình lại thấy được những thứ mà lúc sáng đèn mình không thấy. Như tiếng nhau. Như hơi ấm của nhau. Như cái xóm mà lâu nay mình quên mất.
Ánh sáng nào cũng có lúc tắt. Nhưng người biết chuẩn bị thì không sợ tối. Và người biết quý cái đang sáng thì không phí một buổi tối nào, dù có điện hay không.
Có một điều nữa mà buổi mất điện dạy tôi. Đó là mình đã quen với sự tiện nghi đến mức quên mất nó cũng vô thường. Nước máy, wifi, thang máy, điều hòa. Ngày nào cũng dùng, ngày nào cũng tưởng nó là điều hiển nhiên. Nhưng chỉ cần một sự cố nhỏ, tất cả đều dừng lại. Người xưa sống không có những thứ đó mà vẫn sống được. Còn mình, mất một buổi đã thấy chới với. Vậy thì cái mình gọi là không thể thiếu, thật ra chỉ là cái mình đã quen.
Quen không có nghĩa là chắc chắn. Quen chỉ có nghĩa là mình đã dùng nó lâu. Lâu đến mức tưởng nó là một phần của mình. Nhưng khi nó đi, mình mới biết nó chưa bao giờ là của mình. Nó đến từ những điều kiện bên ngoài. Mất điều kiện thì nó đi. Hiểu được như vậy, mình sẽ bớt hoảng khi mọi thứ đổi thay. Và cũng bớt kiêu khi mọi thứ đang thuận lợi. Vì thuận lợi hôm nay cũng chỉ là đủ duyên mà thôi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư