🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Mùi bếp xưa không còn nữa: vô thường trong một mùi hương

Vô thường – sinh tử · 6 phút đọc

Tôi về quê vào một chiều cuối năm. Căn nhà cũ vẫn ở đó, mái ngói đã rêu, sân gạch đã nứt. Nhưng có một thứ đã mất: mùi bếp xưa. Ngày mẹ còn sống, cứ chiều đến là bếp lửa đỏ, nồi cá kho sôi lục bục, mùi khói củi quyện với mùi hành phi thơm khắp nhà. Tôi đi học về, chưa vào tới cổng đã ngửi thấy mùi cơm chín. Mùi ấy là mùi của nhà, mùi của mẹ.

Giờ mẹ mất đã ba năm. Bếp vẫn còn, nồi vẫn còn, nhưng không ai nhóm lửa nữa. Tôi mở cửa bếp, đứng một lúc. Trong bếp lạnh tanh, mạng nhện giăng trên vách, cái kiềng sắt đã rỉ. Tôi nhóm thử một bếp lửa, mùi khói bay lên, nhưng không phải mùi xưa. Mùi xưa có mùi tay mẹ, mùi mồ hôi mẹ, mùi những buổi chiều mẹ vừa nấu vừa hát. Mùi đó không nấu lại được.

Mùi hương là thứ kỳ lạ. Nó không giữ được bằng tay, không chụp được bằng hình. Nó chỉ sống trong trí nhớ. Và trí nhớ thì mong manh. Tôi sợ một ngày mình sẽ quên mất mùi bếp xưa. Quên mùi khói củi, quên mùi hành phi, quên mùi cá kho của mẹ. Khi đó, mẹ sẽ mất đi lần thứ hai, mất trong trí nhớ của tôi.

Trong sách có câu: vạn vật trong thế gian đều bị vô thường thôn tính. Nói bằng lời thường thì là: không có gì thoát khỏi đổi thay, kể cả một mùi hương. Mùi bếp xưa cũng bị vô thường thôn tính. Mẹ mất, bếp lạnh, mùi tan. Đó là lẽ thường, không ai tránh được. Nhưng hiểu như vậy không có nghĩa là mình phải cam chịu quên.

Có người bảo tôi: quên là tự nhiên, đừng cố giữ. Nhưng tôi nghĩ khác. Có những thứ vô thường lấy đi, mình không giữ được, như tuổi trẻ của mẹ, như sức khỏe của mẹ. Nhưng có những thứ mình có thể giữ bằng cách khác. Mẹ không còn nấu được nữa, nhưng cách nấu của mẹ còn trong tay tôi. Tôi đã đứng bên mẹ bao nhiêu buổi chiều, nhìn mẹ nêm nếm, nhìn mẹ trở cá, nghe mẹ dặn "cho lửa nhỏ thôi con". Những điều đó còn trong tôi, chỉ là tôi chưa từng nấu thử.

Hôm đó, tôi ra chợ mua cá, mua me, mua rau như mẹ vẫn mua. Tôi nhóm bếp, nấu một nồi canh chua đúng cách mẹ dạy. Lần đầu, canh hơi chua, cá hơi nát. Lần thứ hai, đã gần giống. Khi nồi canh sôi, mùi thơm bay lên, tôi chợt thấy mùi bếp xưa trở lại, dù không giống hẳn. Không phải mùi từ nồi canh, mà mùi từ chính tay tôi đang nấu. Mẹ không còn đó, nhưng cái bếp trong tôi đã nóng lại.

Tôi hiểu ra: mùi bếp xưa không mất. Nó chỉ đổi chỗ. Ngày xưa nó ở trong bếp của mẹ. Bây giờ nó ở trong tay của con. Mẹ truyền cho tôi không chỉ món ăn, mà cả mùi hương, cả cách sống. Mẹ dạy tôi rằng một bữa cơm không chỉ là ăn cho no, mà là ngồi lại với nhau, là hỏi nhau hôm nay thế nào, là chờ nhau về đủ mới bưng cơm ra. Những điều đó, vô thường không thôn tính được, nếu mình còn nhớ và còn làm.

Bây giờ mỗi lần nấu cơm, tôi nấu chậm hơn. Tôi không vội vàng như trước. Tôi nêm nếm kỹ hơn, chờ lửa nhỏ hơn, và nhớ dặn mình: "cho lửa nhỏ thôi con". Câu dặn của mẹ vẫn vang lên trong đầu tôi, rõ như mới hôm qua. Mẹ mất rồi, nhưng giọng mẹ còn. Mùi bếp xưa còn, nhưng nó không còn ở căn bếp cũ nữa. Nó ở trong căn bếp của tôi, trong mỗi bữa cơm tôi nấu cho con tôi.

Nếu bạn còn mẹ, còn bếp lửa của mẹ, xin hãy đứng bên mẹ nhiều hơn. Học cách mẹ nấu, nhớ mùi bếp nhà mình, hỏi mẹ những điều tưởng chừng nhỏ nhặt. Đừng đợi đến khi bếp lạnh mới tiếc. Mùi hương là thứ mất nhanh nhất, nhưng cũng là thứ giữ lâu nhất, nếu mình chịu học cách nấu lại bằng chính tay mình. Mẹ có thể đi xa, nhưng bếp thì không mất, miễn là còn có người nhóm lửa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tinh Mệnh Khuê Chỉ Toàn Thư — tr. 121: "Vạn vật trong thế gian đều bị vô thường thôn tính"
• Phật Học Chỉ Nam (Nguyễn Văn Thọ) — tr. 156: Kinh Kim Cang, "Nhất thiết hữu vi pháp, như mộng huyễn bào ảnh, như lộ diệc như điện"
Bài liên quanĐôi giày cũ mòn đế: vô thường trong từng bước chânGiọng nói đổi thay: vô thường trong tiếng nói của mìnhĐứa cháu đầu tiên chào đời: vô thường của một vòng đời mới