🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Quán vô thường ngay trong hơi thở vào ra

Vô thường – sinh tử · 7 phút đọc

Buổi sáng, có người ngồi yên lặng trong góc nhà, nhắm mắt, thở đều. Người nhà đi qua, tưởng người ấy đang ngủ. Nhưng thật ra, người ấy đang làm một việc rất quan trọng: tập quán vô thường ngay trên hơi thở của mình. Thở vào, biết vô thường. Thở ra, biết vô thường. Chỉ có vậy, mà tâm dần dần lặng xuống.

Trong kinh Quán Niệm Hơi Thở, Đức Phật dạy rất cụ thể. Quán vô thường, tôi sẽ thở vô, vị ấy tập. Quán vô thường, tôi sẽ thở ra, vị ấy tập. Quán ly tham, tôi sẽ thở vô. Quán ly tham, tôi sẽ thở ra. Hơi thở là thứ gần gũi nhất với ta, lúc nào cũng có, đi đâu cũng mang theo. Lấy hơi thở làm bài học vô thường, thì bài học ấy lúc nào cũng có sẵn.

Hãy thử ngồi yên một phút và theo dõi hơi thở của mình. Hơi thở vào, rồi hơi thở ra. Hơi thở này không giống hơi thở trước. Hơi thở trước đã đi qua, không lấy lại được. Hơi thở sau chưa đến, không giữ trước được. Chỉ có hơi thở này, ngay lúc này, là thật. Rồi nó cũng đi qua. Cả đời người cũng vậy. Mỗi ngày qua đi, không lấy lại được. Mỗi ngày chưa đến, không giữ trước được. Chỉ có ngày hôm nay là thật.

Hơi thở dạy ta bài học vô thường một cách êm dịu, không cần lời nói. Không ai phải giảng cho ta rằng hơi thở vô thường. Ta chỉ cần ngồi yên và cảm nhận, sẽ tự thấy. Hơi thở vào thì đầy, hơi thở ra thì vơi. Thân này cũng vậy. Lúc khỏe, lúc yếu. Lúc trẻ, lúc già. Cảm xúc cũng vậy. Lúc vui, lúc buồn. Lúc giận, lúc thương. Mọi thứ đến rồi đi, như hơi thở vào rồi ra.

Trong sách Hành Thiền, Hòa thượng Thích Minh Châu giới thiệu pháp môn niệm hơi thở vô, hơi thở ra, là một pháp môn thiền nguyên thủy do Đức Phật giảng dạy. Pháp môn này vừa là chỉ, vừa là quán, định tuệ song tu, mà mọi người đều có thể thực hành, ngay trong hiện tại, đối với bản thân mình. Không cần lên núi, không cần vào chùa, chỉ cần ngồi yên ở nhà, thở đều, quán chiếu.

Đức Phật còn dạy các vị Tỷ-kheo, đây là những gốc cây, đây là những căn nhà trống. Hãy tu thiền, chớ có phóng dật, chớ có sanh lòng hối hận về sau. Đây là lời giáo giới của ta cho các người. Gốc cây, căn nhà trống, là những chỗ yên tĩnh để ngồi thiền. Nhưng ngày nay, góc nhà yên tĩnh, chiếc ghế ngoài sân, cũng là chỗ để ngồi thiền. Quan trọng không phải ở chỗ ngồi, mà ở tâm có chịu ngồi yên hay không.

Người mới tập thiền, thường gặp khó khăn. Ngồi xuống là tâm chạy lung tung. Nhớ chuyện hôm qua, lo chuyện ngày mai, tính chuyện chưa làm. Đó là chuyện bình thường. Đừng nản. Mỗi lần tâm chạy đi, nhẹ nhàng đưa tâm trở về với hơi thở. Thở vào, biết mình thở vào. Thở ra, biết mình thở ra. Đưa tâm về như vậy nhiều lần, tâm sẽ dần dần quen, dần dần lặng.

Thiền định có công năng đoạn trừ các dục, khiến cho ác ma không thấy đường đi lối về. Câu này nghe có vẻ huyền bí, nhưng ý nghĩa rất thực tế. Khi tâm đã quen với hơi thở, quen với sự lặng yên, thì những ham muốn ồn ào sẽ yếu đi. Người ta không còn bị cuốn theo từng cơn thèm muốn, từng cơn giận dữ. Như con nai thoát khỏi bẫy của thợ săn, đi lại tự do trong rừng, không còn sợ hãi.

Thiền cũng đem lại sự không sợ hãi cho người hành thiền. Khi tâm đã an trú trong hơi thở, người ta có một chỗ nương tựa vững chắc. Gặp chuyện buồn, trở về với hơi thở. Gặp chuyện giận, trở về với hơi thở. Hơi thở lúc nào cũng ở đó, không bỏ ta đi. Đó là chỗ ẩn náu của những người sợ hãi, mà ác ma không thể đến được.

Quán vô thường trên hơi thở còn giúp ta buông bỏ. Khi thấy hơi thở vào rồi ra, không giữ được, ta sẽ hiểu rằng mọi thứ khác cũng không giữ được. Tiền của không giữ được. Danh vọng không giữ được. Ngay cả thân này cũng không giữ được. Hiểu như vậy, lòng sẽ nhẹ. Không phải buông bỏ là bỏ hết mọi thứ, mà là không bám víu, không khổ đau vì những thứ phải đổi thay.

Hãy bắt đầu từ năm phút mỗi ngày. Sáng sớm, trước khi bắt đầu công việc, ngồi yên năm phút, thở đều, quán vô thường. Tối trước khi đi ngủ, ngồi yên năm phút, thở đều, quán vô thường. Năm phút ấy không làm mất thời gian của ai, mà làm cho cả ngày còn lại an ổn hơn. Người tập đều đặn, sau một thời gian sẽ thấy tâm mình khác trước: bớt nóng giận, bớt lo lắng, bớt buồn phiền.

Hơi thở là người bạn thân nhất của ta, đi cùng ta từ lúc chào đời đến lúc từ giã cuộc đời. Hãy làm quen với người bạn ấy. Thở vào, biết vô thường. Thở ra, biết vô thường. Chỉ có vậy, mà con đường giải thoát đã mở ra ngay trước mắt.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Hành Thiền (HT. Thích Minh Châu) — trang 1
Bài liên quanThân này như cái nhà hợp duyênNăm uẩn đều đổi thay: cái gọi là tôi cũng chỉ là dòng chảyKhổ bắt đầu từ chỗ mọi thứ đổi thay mà mình muốn giữ nguyên