🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Niềm vui cũng đổi thay: đừng bám vào một khoảnh khắc

Vô thường – sinh tử · 6 phút đọc

Có một lần tôi mua được một món đồ mình thích từ lâu.

Lúc cầm nó trên tay, vui lắm. Vui cả ngày. Đi đâu cũng muốn khoe. Tối về ngắm đi ngắm lại. Nhưng chỉ một tuần sau, nó nằm trong góc tủ. Một tháng sau, tôi quên bẵng nó. Niềm vui lúc mua, hóa ra chỉ ở lại có mấy ngày.

Chuyện này ai cũng từng trải qua. Mua được cái điện thoại mới, vui một tuần. Được tăng lương, vui một tháng. Cưới được người mình thương, vui một thời gian rồi cuộc sống thường ngày lại trở về. Không phải vì những thứ đó không tốt. Mà vì niềm vui gắn với cái được, cái có, vốn dĩ không ở lại lâu.

Trong kinh Trung A Hàm có một bài phân tích rất hay về niềm vui. Kinh nói có hai loại vui. Một loại vui y trên đắm trước. Nghĩa là vui vì mình được cái mình thích, giữ được cái mình muốn. Mắt thấy sắc đẹp thì vui. Tai nghe lời khen thì vui. Được cái chưa được thì vui. Đã được rồi thì nhớ lại mà vui. Loại vui này có thật. Nhưng nó mong manh. Vì cái làm mình vui vốn vô thường, biến dịch, rồi sẽ hoại diệt. Cái đẹp phai. Lời khen qua. Cái được rồi cũng mất. Vui bám vào đó thì vui đó, khổ cũng đó.

Loại vui thứ hai là vui y trên vô dục. Nghĩa là vui vì mình thấy rõ mọi thứ vô thường, biến dịch, diệt tận. Biết tất cả sắc trước kia và bây giờ đều là pháp vô thường, khổ, hoại diệt. Nhớ nghĩ như vậy rồi phát sanh vui. Nghe thì lạ. Sao biết mọi thứ sẽ mất mà lại vui. Nhưng nghĩ kỹ thì đúng. Khi mình không còn bám chặt vào một thứ phải còn mãi, lòng mình mới nhẹ. Nhẹ thì vui. Vui này không ồn ào. Vui này lặng mà sâu.

Tôi nhớ có một đám cưới trong xóm. Cô dâu chú rể cười rạng rỡ. Ai cũng chúc trăm năm hạnh phúc. Nhưng trăm năm là một lời chúc, không phải một lời hứa của đời. Hạnh phúc vợ chồng không phải là giữ mãi cảm giác ngày cưới. Mà là mỗi ngày cùng nhau đi qua những chuyện nhỏ. Cùng nấu một bữa cơm. Cùng chăm một đứa con ốm. Cùng ngồi im bên nhau khi mệt. Niềm vui ngày cưới rồi sẽ phai. Nhưng niềm vui lặng lẽ mỗi ngày, nếu biết trân trọng, lại ở lâu hơn.

Người ta hay khổ vì muốn giữ niềm vui lại. Vui thì muốn vui mãi. Tết thì muốn Tết kéo dài. Tuổi trẻ thì muốn tuổi trẻ ở lại. Tình yêu lúc mặn nồng thì muốn nó mặn nồng mãi. Nhưng càng giữ, càng thấy nó tuột khỏi tay. Giống như nắm cát. Nắm càng chặt, cát càng rơi nhanh.

Vô thường không lấy mất niềm vui của mình. Vô thường chỉ nhắc mình đừng bám vào một khoảnh khắc. Khoảnh khắc vui nào cũng sẽ qua. Nhưng khoảnh khắc vui khác sẽ đến. Đời không chỉ có một mùa hoa. Hết mùa này, mùa khác lại nở. Người biết vậy thì khi vui, vui trọn vẹn. Khi vui qua, không níu kéo. Khi buồn đến, cũng biết buồn rồi sẽ qua.

Vậy thì sống sao cho vui mà không khổ vì vui. Kinh dạy một cách đơn giản. Khi có niềm vui, cứ vui. Nhưng nhớ nó là vô thường. Ăn một bữa ngon, biết ngon, mà không đòi bữa nào cũng phải ngon như vậy. Được khen, nghe cho vui, mà không sống bằng lời khen đó. Thương một người, thương hết lòng, mà không đòi người đó mãi mãi như ngày đầu.

Niềm vui như vậy mới bền. Không phải bền vì nó ở lại mãi. Mà bền vì mình không đau khi nó đi.

Hôm nay, nếu bạn đang vui, hãy vui trọn khoảnh khắc này. Đừng lo nó sẽ hết. Đừng tính xem giữ nó bằng cách nào. Cứ vui như một đứa trẻ được cho kẹo. Ăn hết viên kẹo, miệng còn ngọt, lòng còn vui. Viên kẹo không còn, nhưng vị ngọt đã ở lại trong mình rồi.

Và nếu bạn đang buồn, cũng nhớ một điều. Nỗi buồn cũng vô thường như niềm vui. Nó đến, rồi nó sẽ đi. Việc của mình không phải là đuổi nó đi cho nhanh. Việc của mình là đừng bám vào nó, đừng nuôi nó lớn thêm mỗi ngày. Buồn một chút rồi thôi. Rồi sẽ có một niềm vui nhỏ nào đó gõ cửa. Có khi chỉ là nắng sớm chiếu qua cửa sổ. Có khi chỉ là một câu nói hiền của người nhà. Nhỏ thôi, mà đủ để mình bước tiếp.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trung A Hàm, kinh 163 (trungaham163.htm)
• Kinh Trung A Hàm 3 (Thích Tuệ Sỹ dịch) — trang 205
Bài liên quanMột ngày kia mình cũng nằm xuống: vô thường dạy sống trọn hôm nayCơn gió qua cửa sổ: vô thường trong một hơi gióTấm ảnh gia đình thiếu một người: vô thường trong khung ảnh