Năm ngoái, có một nỗi sợ đeo lấy nhiều người.
Người thì sợ mất việc. Công ty cắt giảm, danh sách chưa công bố, ngày nào đi làm cũng thấp thỏm. Người thì sợ bệnh. Kết quả khám có một chỉ số lạ, bác sĩ hẹn tái khám, đêm nằm nghĩ mãi. Người thì sợ con thi trượt. Con học ngày học đêm, cha mẹ còn lo hơn con.
Nỗi sợ đó lớn lắm. Lớn tới mức nó chiếm hết cả ngày. Ăn cũng nghĩ tới nó. Ngủ cũng mơ thấy nó. Làm việc gì cũng thấy nó đứng sau lưng.
Rồi thời gian trôi. Việc có mất hay không, rồi cũng rõ. Bệnh có nặng hay không, rồi cũng có kết quả. Con thi đậu hay trượt, rồi cũng có điểm.
Năm nay, thử ngồi lại và hỏi mình một câu. Nỗi sợ lớn nhất năm ngoái, bây giờ còn không. Nó còn nguyên như cũ, hay nó đã đổi hình đổi dạng. Hay nó đã biến mất lúc nào, mình cũng không để ý.
Nhiều người sẽ ngạc nhiên. Nỗi sợ mà năm ngoái tưởng như nuốt chửng cả đời mình, năm nay nhìn lại, nó nhỏ đi nhiều. Có nỗi sợ đã tan hẳn. Có nỗi sợ vẫn còn, nhưng mình đã quen sống chung với nó. Có nỗi sợ hóa ra không xảy ra như mình tưởng.
Trong kinh Kim Cương có một bài kệ. Mọi pháp hữu vi như mộng, như huyễn, như bọt, như bóng. Như sương mai, như điện chớp. Hãy quán như vậy.
Sương mai là gì. Sáng sớm đọng trên lá, đẹp lắm, nhưng nắng lên là tan. Điện chớp là gì. Lóe lên một cái, rồi tắt. Không ai giữ được tia chớp trong tay.
Nỗi sợ cũng như vậy. Nó không phải là một bức tường đứng yên. Nó là một đám sương. Lúc mới hiện lên, nó dày đặc, che hết tầm mắt. Mình tưởng nó sẽ ở đó mãi. Nhưng rồi nắng lên, nó mỏng dần, rồi tan.
Hiểu như vậy không có nghĩa là nỗi sợ không thật. Lúc sợ, tim đập nhanh là thật. Mất ngủ là thật. Nước mắt là thật. Nhưng cái thật đó cũng đổi thay. Nó đến, nó ở một lúc, rồi nó đi. Không có nỗi sợ nào ở mãi trong lòng mình với cùng một sức nặng từ đầu tới cuối.
Vấn đề là lúc đang sợ, mình thường quên mất điều này. Mình tưởng nỗi sợ sẽ ở đó mãi mãi. Mình tưởng đời mình từ nay chỉ còn nỗi sợ đó. Mình tưởng nếu việc xấu xảy ra, mình sẽ không chịu nổi.
Nhưng rồi việc xấu có khi xảy ra thật. Và mình vẫn chịu được. Mất việc rồi, mình vẫn dậy mỗi sáng, vẫn nấu cơm, vẫn đi tìm việc khác. Bệnh rồi, mình vẫn uống thuốc, vẫn sống từng ngày. Con trượt rồi, mình vẫn ôm con, vẫn cùng con tính đường khác.
Mình chịu được nhiều hơn mình tưởng. Vì nỗi sợ lớn nhất không phải là việc xảy ra. Mà là hình ảnh mình vẽ ra về việc đó. Hình ảnh đó thì to hơn thật rất nhiều.
Có một cách thực tập đơn giản. Khi nỗi sợ nổi lên, đừng vội chạy theo nó, cũng đừng vội xua nó đi. Chỉ ngồi lại và nhìn nó. Gọi tên nó. Tôi đang sợ mất việc. Tôi đang sợ bệnh. Tôi đang sợ con khổ.
Gọi tên xong, hỏi thêm một câu. Nỗi sợ này đã ở với tôi bao lâu rồi. Sáng nay nó có nặng như tối qua không. Hôm qua nó có nặng như tuần trước không.
Thường thì câu trả lời là không. Nó lúc nặng lúc nhẹ. Nó đổi thay từng giờ. Thấy được nó đổi thay, mình đã bớt bị nó dắt đi một nửa.
Rồi hỏi thêm một câu nữa. Nếu việc xấu nhất xảy ra, ngày mai tôi sẽ làm gì đầu tiên. Không cần tính xa. Chỉ cần một việc đầu tiên. Dậy, nấu cơm, gọi một cuộc điện thoại. Chỉ vậy thôi.
Nỗi sợ lớn vì mình nhìn nó như một khối. Chia nó ra thành từng việc nhỏ của ngày mai, nó nhỏ lại. Nhỏ lại tới mức mình cầm được.
Năm ngoái, nỗi sợ lớn nhất của mình là gì. Năm nay, nó còn không. Nếu nó đã qua, hãy nhớ lấy bài học này. Nỗi sợ nào rồi cũng qua. Không phải vì đời dễ dàng hơn. Mà vì nỗi sợ vốn là sương, là điện chớp. Nó không ở lại mãi.
Và nếu năm nay mình đang sợ một điều gì đó mới, hãy nhớ lại năm ngoái. Mình đã đi qua một nỗi sợ lớn rồi. Mình vẫn còn đây. Vẫn thở, vẫn ăn, vẫn thương người thân. Vậy thì nỗi sợ này, mình cũng sẽ đi qua.
Không phải bằng cách liều lĩnh. Không phải bằng cách giả vờ không sợ. Mà bằng cách nhìn thẳng vào nó, thấy nó đổi thay từng giờ, và làm một việc nhỏ ngay hôm nay.
Sương rồi sẽ tan khi nắng lên. Điện chớp lóe lên rồi tắt. Nỗi sợ đến rồi đi. Còn mình thì ở lại, thở đều, bước tiếp.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư