🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Cây trong vườn chết đi, cây khác lại mọc lên

Vô thường – sinh tử · 6 phút đọc

Trong vườn nhà tôi có một cây khế.

Cây khế đó, ba tôi trồng từ lúc tôi còn nhỏ. Lớn lên cùng tôi. Hồi nhỏ tôi hay trèo lên hái khế chua chấm muối ớt. Lớn lên, cây khế thành chỗ ba tôi ngồi uống trà mỗi chiều. Cây che bóng mát cả một góc sân.

Rồi một năm, cây chết. Không ai biết vì sao. Lá vàng dần, cành khô dần, rồi không ra trái nữa. Ba tôi tiếc lắm. Ông đứng nhìn cây, thở dài. Mẹ tôi nói, thôi, chặt đi, trồng cây khác. Ba tôi không nỡ. Ông để cây khô đứng đó thêm mấy tháng, như thể cây sẽ sống lại.

Cuối cùng cũng phải chặt. Hôm chặt cây, ba tôi im lặng cả buổi. Tôi hiểu. Không phải tiếc một cái cây. Mà tiếc cả một thời đã qua. Cây chết, như một phần tuổi thơ của tôi chết theo. Như tuổi trẻ của ba tôi cũng đã qua rồi.

Chuyện cây khế, nhà nào cũng có một cây như vậy. Có nhà là cây xoài. Có nhà là cây mít. Có nhà là cây mai trồng trước sân, mỗi Tết ra hoa. Cây sống với nhà mình bao nhiêu năm, rồi một ngày nó chết. Mình tiếc. Mình buồn. Mình không muốn nó chết.

Nhưng cây nào mà chẳng chết. Người trồng cây cũng biết vậy. Lúc trồng, có ai nghĩ cây sẽ sống mãi đâu. Vậy mà lúc cây chết, mình vẫn buồn như thể mình bị lừa.

Kinh Tạp A Hàm có một bài kệ ngắn, nói về thân này. Kệ nói: hãy quán sắc như bọt nước, thọ như bong bóng nước, tưởng như quáng nắng xuân, các hành như cây chuối, các thức pháp như huyễn.

Cây chuối. Ai đã từng bóc cây chuối thì biết. Bóc lớp này, đến lớp khác, bóc mãi, cuối cùng không còn gì. Không có lõi cứng ở trong. Cây chuối xốp, rỗng. Nhìn bề ngoài thì to, thì chắc, nhưng bên trong không có cái gì cứng chắc để bám vào.

Thân mình cũng vậy. Cái thân này, nhìn thì chắc, nhưng thật ra mong manh lắm. Hôm nay khỏe, mai đã bệnh. Hôm nay còn đi lại, mai đã nằm một chỗ. Cái cây trong vườn còn chết, huống gì thân người.

Nhưng hiểu như vậy, không phải để buồn. Mà để nhẹ.

Cây khế nhà tôi chết, ba tôi buồn. Nhưng rồi mẹ tôi trồng một cây khác. Cây ổi. Mấy năm sau, cây ổi ra trái. Cháu tôi lại trèo lên hái ổi, như tôi ngày xưa trèo hái khế. Vườn vẫn là vườn đó. Cây cũ đi, cây mới đến. Không có cây nào ở mãi, nhưng vườn thì vẫn xanh.

Đời cũng vậy. Người cũ đi, người mới đến. Cái cũ mất, cái mới sinh. Mình tiếc cây cũ là đúng, vì mình đã thương nó. Nhưng nếu cứ đứng mãi bên gốc cây khô mà tiếc, thì mình quên trồng cây mới. Vườn sẽ trống. Sân sẽ nắng.

Vô thường không có nghĩa là mọi thứ vô nghĩa. Vô thường có nghĩa là mọi thứ đang đổi thay, và trong cái đổi thay đó, mình vẫn có thể gieo trồng tiếp.

Ba tôi sau này nói một câu. Ông nói, cây khế chết, nhưng nó đã cho nhà mình bao nhiêu mùa trái. Nó sống trọn đời của nó. Mình tiếc nó, nhưng cũng phải cảm ơn nó. Rồi trồng cây khác, để con cháu mình sau này cũng có bóng mát mà ngồi.

Nghe câu đó, tôi thấy nhẹ hẳn.

Cái cây chết đi, không phải là hết. Nó trả lại cho đất, cho vườn, để cây khác mọc lên. Thân này cũng vậy. Nó không ở mãi. Nhưng trong lúc nó còn đây, mình sống sao cho trọn. Ăn một bữa cơm với người thân cho trọn. Nói một câu thương cho kịp. Trồng một cây cho con cháu có bóng mát.

Đừng đợi cây sống mãi mới thương cây. Thương cây lúc nó còn xanh. Đừng đợi người ở mãi mới thương người. Thương người lúc người còn đây.

Vườn nhà tôi bây giờ có cây ổi. Mấy năm nữa, cây ổi cũng sẽ già, cũng sẽ chết. Rồi sẽ có cây khác. Tôi biết vậy. Nhưng tôi không buồn nữa. Tôi chỉ mong, lúc cây còn sống, nhà mình đã kịp ngồi dưới bóng của nó, ăn trái của nó, và nhớ nhau vì nó.

Như vậy là đủ. Cây chết đi, cây khác lại mọc lên. Đời đổi thay, nhưng cái thương nhau thì ở lại, qua từng gốc cây, từng mùa trái.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Tạp A Hàm 1 (Thích Đức Thắng dịch) — tr. 328: quán sắc như bọt nước, thọ như bong bóng nước, tưởng như quáng nắng xuân, các hành như cây chuối, các thức pháp như huyễn
• Kinh Tương Ưng Bộ, SN 22.95 — Bọt nước (vbkin088.htm): sắc như bọt nước, thọ như bong bóng nước, tưởng như ráng trời, hành như cây chuối, thức như ảo thuật
Bài liên quanVô thường không phải bi quan: vì đổi thay nên mình còn cơ hội sửaCơn giận đến rồi đi như đám mâyĐám mây trên trời: học vô thường từ một buổi chiều ngồi nhìn trời