Chị Thảo có một album ảnh của con trai. Trang đầu là lúc con mới sinh, đỏ hỏn, nằm gọn trong vòng tay mẹ. Rồi con tập lẫy, tập bò, tập đi, đi học mẫu giáo, vào lớp một. Mỗi trang, con lớn thêm một chút. Đến trang cuối, con đã mười sáu tuổi, cao hơn mẹ cả cái đầu, đi học về là đóng cửa phòng, không còn sà vào lòng mẹ như ngày xưa. Chị lật album mà nước mắt rơi: sao con lớn nhanh vậy? Sao thời gian không đứng yên một chút?
Làm cha mẹ, ai cũng từng có cảm giác này. Lúc con bé, mình mong con mau lớn. Đến khi con lớn thật, mình lại muốn con bé lại. Mình nhớ cái thời con còn nhỏ xíu, còn cần mình đút từng thìa cơm, còn ríu rít kể chuyện trường lớp. Giờ con đã có thế giới riêng, có bạn bè riêng, có suy nghĩ riêng. Mình đứng ngoài cửa phòng con mà thấy mình như người xa lạ.
Khổ ở đây không phải vì con lớn. Con lớn là chuyện tự nhiên, là niềm vui. Khổ là vì mình muốn thời gian đứng yên. Mình muốn con mãi là đứa bé năm tuổi, mãi cần mình, mãi ở trong vòng tay mình. Nhưng thời gian không đứng yên cho ai. Mọi sự đều sinh ra, tồn tại, biến đổi, rồi tan đi. Tuổi thơ của con cũng vậy. Nó đến, rồi nó đi. Không ai giữ được.
Có những bậc cha mẹ vì không chịu được sự đổi thay ấy mà trở nên kiểm soát. Con đi đâu cũng hỏi, làm gì cũng can thiệp, chơi với ai cũng xét nét. Họ tưởng làm vậy là giữ con lại. Nhưng thật ra làm vậy chỉ đẩy con ra xa hơn. Con lớn lên cần không gian để thở, cần được sai, được vấp, được tự quyết định. Cha mẹ càng níu, con càng muốn thoát. Đó là luật tự nhiên của sự trưởng thành.
Nhà Phật dạy rằng cái mà ta gọi là con của ta, nhà của ta, xét cho kỹ đều là giả tưởng. Không phải con không phải là con. Mà là ý nghĩ con là vật sở hữu của mình, phải mãi mãi như ý mình muốn, là ý nghĩ sai lầm. Con đến với mình bằng nhân duyên, ở cùng mình một đoạn đời, rồi đi con đường của con. Mình thương con, mình dạy con, nhưng mình không thể bắt con đứng yên ở một tuổi nào đó mãi được.
Thương con đúng cách là thương con của hôm nay, không phải thương đứa bé của ngày xưa. Con mười sáu tuổi có nỗi buồn của mười sáu tuổi, có niềm vui của mười sáu tuổi. Nếu mình cứ đòi con phải vui như đứa bé năm tuổi, mình sẽ không bao giờ hiểu con. Nhưng nếu mình chịu ngồi xuống, hỏi con hôm nay ở trường thế nào, lắng nghe mà không phán xét, mình sẽ thấy: con vẫn cần mình, chỉ là cần theo một cách khác. Không còn cần mình đút cơm nữa, mà cần mình lắng nghe.
Chị Thảo sau một thời gian buồn, đã làm một điều đơn giản: chị gõ cửa phòng con, hỏi con có muốn đi ăn kem không. Con ngần ngừ một chút, rồi gật đầu. Hai mẹ con đi ăn kem, nói chuyện linh tinh về trường lớp, về bạn bè. Không có gì to tát. Nhưng chị về nhà thấy lòng nhẹ hẳn. Chị hiểu ra: con không rời xa mình. Con chỉ lớn lên thôi. Và tình mẹ con cũng lớn lên theo, từ bồng bế sang lắng nghe, từ chăm sóc sang đồng hành.
Thời gian không đứng yên, và đó không phải là điều đáng buồn. Chính vì thời gian trôi nên con mới lớn, mới khôn, mới thành người. Nếu thời gian đứng yên thật, con mãi là đứa bé, mình cũng mãi trẻ, nhưng đời sẽ không còn ý nghĩa gì nữa. Vô thường không chỉ lấy đi tuổi thơ của con. Nó còn cho con một tương lai, cho mình một cơ hội được nhìn con trưởng thành.
Muốn con mãi như ngày bé là một tình thương rất thật, nhưng cũng rất khổ. Vì nó đòi một điều không thể. Buông ý muốn ấy xuống không có nghĩa là hết thương con. Mà là thương con đúng với con của hôm nay. Hôm nay con mười sáu tuổi, mình thương con mười sáu tuổi. Mai con hai mươi, mình thương con hai mươi. Thương theo từng chặng, như vậy tình thương mới không bao giờ cũ.
Album ảnh cứ để đó. Thỉnh thoảng mở ra xem, mỉm cười, rồi đóng lại. Đừng sống trong album. Hãy sống với đứa con đang đứng trước mặt mình hôm nay, bằng xương bằng thịt, đang lớn lên từng ngày. Đó là món quà mà vô thường tặng cho cha mẹ: mỗi ngày, con đều là một con người mới, để mình khám phá lại từ đầu.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư