📜 Giảng Sư
Kho kinh › Đại Tạng Kinh (Linh Sơn Pháp Bảo)

T015 BD VI 201-Q3 Đại Trang Nghiêm Kinh Luận

Đại Tạng Kinh (Linh Sơn Pháp Bảo) · 37,953 ký tự · ~35 phút đọc
🏠 📜

ÑAÏI TRANG NGHIEÂM KINH LUAÄN QUYEÅN 3 CHÖÔNG 11

Neáu coù vò ñeä töû naøo giöõ vöõng Giôùi luaät, ñöôïc ngöôøi toân kính thì taát caû ngöôøi ñôøi ñeàu toân kính ngöôøi aáy nhö baäc Thaày.

Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, coù caùc thaày Tyø-kheo ñi trong con ñöôøng hoang vaéng, bò boïn cöôùp traán loät heát y phuïc. Boïn cöôùp muoán gieát saïch caùc Tyø-kheo vì sôï caùc Tyø-kheo seõ vaøo xoùm toá caùo. Trong boïn cöôùp coù moät teân tröôùc ñaây töøng xuaát gia neân haén noùi vôùi ñoàng boïn: –Ñaâu caàn gieát hoï laøm gì? Theo phaùp Tyø-kheo thì khoâng ñöôïc laøm toån thöông caây coû, baây giôø caùc oâng haõy laáy coû troùi hoï laïi. Vì sôï toån thöông caây coû neân hoï seõ khoâng daùm böùt ñöùt maø ñi. Boïn cöôùp lieàn laáy coû troùi caùc Tyø-kheo laïi, roài keùo nhau boû ñi. Caùc thaày Tyø-kheo bò troùi baèng coû, sôï phaïm giôùi caám khoâng daùm böùt ñöùt. Thaân khoâng maëc y aùo neân bò maët trôøi thieâu ñoát, laïi theâm muoãi moøng, ruoài boï bu caén. Caùc thaày bò troùi töø saùng ñeán tröa, roài cho ñeán khi maët trôøi laën, boùng toái bao phuû daøy ñaëc, caùc thaày nghe tieáng chaân ñuoåi chaïy cuûa loaøi caàm thuù, tieáng tru cuûa nhöõng loaøi choàn röøng, cuøng tieáng ruùc cuûa chim cuù meøo, aâm thanh gheâ rôïn vang reàn thaät laø ñaùng sôï. Coù moät thaày Tyø-kheo giaø baûo caùc Tyø-kheo: –Caùc thaày haõy laéng nghe, maïng ngöôøi thaät ngaén nguûi nhö doøng soâng chaûy xieát. Neáu chuùng ta coù ôû treân coõi trôøi cuõng chaúng toàn taïi daøi laâu, huoáng gì maïng ngöôøi ôû choán nhaân gian, ñaâu theå giöõ gìn ñöôïc? Maïng soáng ñaõ mong manh thì sao laïi vì thaân maïng naøy maø phaù huûy giôùi caám? Caùc thaày neân bieát raèng, thaân ngöôøi khoù ñöôïc, Phaät phaùp khoù gaëp, caùc caên khoù ñuû, tín taâm khoù sinh. Moãi thöù aáy ñeàu khoù gaëp ñöôïc. Ví nhö con ruøa muø gaëp ñöôïc boïng caây noåi, Chaùnh ñaïo cuûa Phaät khoâng gioáng nhö chín möôi laêm thöù taø kieán ñieân ñaûo kia, khoâng coù quaû baùo gì. Ngöôøi tu haønh Phaät ñaïo chaéc chaén ñaït ñöôïc chaùnh quaû, sao laïi tieác nuoái caùi thaân voâ thöôøng baát ñònh maø phaù huûy Thaùnh giaùo cuûa Phaät. Neáu ai vaâng giöõ lôøi Phaät daïy, thì ñôøi naøy ñöôïc tieáng khen vaø coâng ñöùc ñaày ñuû, ñôøi sau ñöôïc vui söôùng, nhö baøi keä do Phaät noùi: Neáu ngöôøi coù trí tueä Giöõ vöõng ñöôïc giôùi caám Caàu trôøi, ngöôøi, Nieát-baøn Ñaït ñöôïc ñieàu nhö yù Tieáng toát vang khaép nôi Moïi ngöôøi ñeàu cuùng döôøng AÉt ñöôïc vui trôøi, ngöôøi Cuõng ñöôïc quaû giaûi thoaùt. Roàng chuùa Y-la-baùt Vì phaù huûy giôùi caám Giaãm ñaïp leân laù caây

Khi cheát ñoïa laøm roàng

Chö Phaät chöa xaùc ñònh

Khi naøo boû thaân roàng.

Neáu giöõ vöõng giôùi caám

Vieäc naøy raát laø khoù.

Hình thöùc giôùi raát nhieàu

Khoù phaân bieät hieåu roõ

Nhö ñoáng gai, röøng kieám

Vaøo ñoù nhieàu toån thöông

Ngöôøi yeáu keùm khoâng kham

Giöõ gìn giôùi nhö theá.

Caùc thaày Tyø-kheo bò khoå sôû böùc baùch, khoâng theå co, duoãi, cho ñeán chuyeån ñoäng thaân theå, vì sôï coû bò ñöùt seõ traùi phaïm giôùi caám. Neân caùc thaày baûo nhau:

–Chuùng ta tu haønh cuõng nhö caùi caân kia giöõ möùc quaân bình khoâng cho taêng giaûm.

Giôø ñaây bò laâm vaøo hoaøn caûnh khoán ñoán sôï haõi, phaûi quyeát chí moät loøng khoâng lay chuyeån môùi phaân bieät ñöôïc söï meàm yeáu hay maïnh meõ. Laáy caùi thaân heøn moïn ñeå ñoåi laáy phaùp quyù giaù an vui choán trôøi, ngöôøi vaø söï an vui Nieát-baøn, thì giôø ñaây chuùng ta khoâng coù con ñöôøng naøo khaùc, chæ neân giöõ gìn giôùi caám, duø cheát cuõng khoâng traùi phaïm.

Vò Tyø-kheo giaû lieàn noùi keä:

Chuùng ta töø xöa nay

Gaây ra caùc nghieäp aùc

Hoaëc ñöôïc sinh coõi ngöôøi

Troäm caép, daâm vôï ngöôøi

Bò hình phaït cuûa vua

Nhieàu khoâng theå tính keå,

Laïi chòu khoå ñòa nguïc

Cuõng vaäy, khoù keå heát

Hoaëc laøm loaøi suùc sinh

Boø, deâ vaø gaø, choù

Höôu nai, caàm thuù thaûy

Bò keû khaùc gieát haïi

Maát thaân nhieàu khoâng xieát

Khoâng heà coù chuùt lôïi.

Chuùng ta hoâm nay ñaây

Vì giöõ gìn Thaùnh giôùi

Xaû boû thaân nhoû naøy

AÉt ñöôïc lôïi ích lôùn.

Nay ta gaëp nguy aùch

Chaéc chaén boû thaân maïng

Neáu sau khi qua ñôøi

Sinh Thieân höôûng vui söôùng

Neáu huûy phaïm giôùi caám

Hieän ñôøi mang tieáng xaáu

Bò ngöôøi ñôøi khinh thöôøng

Cheát ñi ñoïa ñöôøng aùc,

Nay cuøng nhau laäp theä

ÔÛ ñaây ñeán khi cheát

Duø cho naéng maët trôøi

Chieáu khoâ thaân maïng toâi

Chuùng con giöõ giôùi Phaät

Khoâng bao giôø huûy phaïm.

Giaû söû caùc thuù döõ

Caén xeù tay chaân con

Cuõng khoâng heà huûy phaïm

Giôùi caám Thích Sö Töû

Con thaø, giöõ giôùi cheát

Khoâng soáng maø traùi phaïm.

Caùc thaày Tyø-kheo nghe vò Tyø-kheo giaø noùi keä naøy roài, moãi vò ñeàu ngoài ngay thaúng, khoâng heà dao ñoäng, ví nhö caây lôùn luùc khoâng coù gioù thoåi, caønh laù khoâng lung lay. Baáy giôø coù vò vua noï tình côø ñi saên baén, nhaø vua daàn daàn ñi veà phía caùc thaày Tyø-kheo bò troùi.

Troâng thaáy caùc thaày töø xa, nhaø vua sinh taâm nghi ngôø beøn nghó: “Khoâng bieát nhöõng ngöôøi loõa hình kia laø Ni-kieàn hay Sa-moân?”. Nghó xong, nhaø vua lieàn sai ngöôøi ñeán xem thöû. Caùc thaày Tyø-kheo voâ cuøng theïn, che thaân mình laïi. Ngöôøi söù xeùt bieát laø Sa-moân ñeä töû Phaät. Vì sao maø bieát? Vì beân vai phaûi cuûa hoï bò ñen. Ngöôøi söù voäi quay trôû laïi taâu

vua:

–Caùc vò aáy laø Sa-moân chöù chaúng phaûi Ni-kieàn.

OÂng lieàn noùi keä:

Xin ñaïi vöông bieát cho

Hoï bò giaëc traán loät

Xaáu hoå bò coû troùi

Nhö moùc saét buoäc voi.

Nhaø vua nghe roài raát laáy laøm laï, im laëng suy nghó: “Baây giôø ta haõy ñeán choã caùc thaày Tyø-kheo”. Nghó xong, nhaø vua noùi keä:

Bò coû xanh troùi tay

Gioáng nhö caùnh anh vuõ

Laïi nhö deâ teá trôøi

Naèm yeân khoâng nhuùc nhích

Tuy bieát ñang gaëp nguy

Ngoài yeân khoâng haïi coû

Nhö caây bò löûa ñoát

Traâu mao cheát vì ñuoâi.

Noùi keä xong, nhaø vua ñeán choã caùc Tyø-kheo, hoûi:

Thaân theå raát khoûe maïnh

Coù söùc, khoâng beänh taät

Vaäy vì lyù do gì

Coû troùi, laïi ngoài yeân?

Caùc thaày haù khoâng bieát

Chính mình coù söùc ö?

Bò chuù thuaät meâ hoaëc

Hay laø vì khoå haïnh

Hay nhaøm chaùn thaân mình?

Xin mau noùi cho bieát.

Thaày Tyø-kheo ñaùp:

Coû naøy raát non yeáu

Böùt ñöùt cuõng khoâng khoù

Chæ vì bò buoäc bôûi

Giôùi Kim cang cuûa Phaät

Giöõ gìn caùc giôùi caám

Neân khoâng daùm böùt ñöùt.

Phaät noùi: caùc coû caây

Laø nôi quyû thaàn ôû

Chuùng toâi khoâng daùm traùi

Cho neân khoâng daùm böùt.

Gioáng nhö ñaøn chuù thuaät

Veõ phaïm vi quanh raén

Nhôø naêng löïc thaàn chuù

Raén ñoäc khoâng qua ñöôïc,

Theá Toân veõ phaïm vi

Chuùng toâi khoâng daùm vöôït.

Chuùng toâi tuy giöõ thaân

Cuoái cuøng cuõng phaûi cheát

Nhöng thaø giöõ giôùi cheát

Hôn phaù giôùi maø soáng.

Coù ñöùc vaø khoâng ñöùc

Roát cuoäc roài cuõng cheát

Coù ñöùc tueä maïng coøn

Vaø laïi coù tieáng khen

Khoâng ñöùc tueä maïng maát

Cuõng maát caû tieáng taêm.

Caùc Sa-moân chuùng toâi

Giöõ giôùi laø söùc maïnh

Giöõ giôùi laø ruoäng toát

Sinh ra caùc coâng ñöùc

Theàm thang sinh coõi trôøi

Haït gioáng cuûa tieáng khen

Beán caàu leân bôø Thaùnh

Ñaàu, maét cuûa caùc lôïi

Ai ngöôøi coù trí tueä

Muoán phaù bình giôùi ñöùc?

Luùc aáy nhaø vua raát vui möøng, lieàn môû coû troùi cho caùc thaày Tyø-kheo vaø noùi keä:

Laønh thay! Giöõ vöõng ñöôïc

Nhöõng ñieàu Theá Toân daïy

Thaø boû thaân maïng mình

Giöõ phaùp khoâng huûy phaïm.

Nay toâi cuõng quy maïng Nhö theá baøy phaùp lôùn Quy y lìa noùng böùc Ñaáng Giaûi Thoaùt Maâu-ni Ngöôøi giöõ giôùi vöõng chaéc Nay toâi cuõng quy maïng.  CHÖÔNG 12 Neáu ngöôøi trong taâm hieàn thieän thì thöôøng an oån, laøm lôïi ích cho taát caû chuùng sinh. Theá neân ngöôøi trí phaûi tu taâm, khieán cho taâm aáy luoân hieàn thieän. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, coù caùc Tyø-kheo cuøng nhöõng ngöôøi ñi buoân ra bieån tìm vaät baùu. Khi moïi ngöôøi ra giöõa bieån thì thuyeàn bò vôõ. Luùc aáy coù moät Tyø-kheo treû tuoåi vôù ñöôïc taám vaùn, coøn Thöôïng toïa Tyø-kheo khoâng ñöôïc mieáng vaùn neân saép bò chìm. Vò Thöôïng toïa voâ cuøng hoaûng sôï, sôï bò cheát troâi, neân noùi vôùi thaày Tyø-kheo treû tuoåi: –Chaúng leõ thaày khoâng nhôù giôùi do Phaät daïy laø phaûi toân kính baäc thöôïng toïa sao? Thaày haõy ñöa taám vaùn cuûa thaày cho toâi. Thaày Tyø-kheo treû tuoåi suy nghó: “Ñuùng thaät, Ñöùc Theá Toân coù daïy ñieàu naøy, neáu coù caùc thöù lôïi laïc thì tröôùc neân nhöôøng cho baäc Thöôïng toïa”. Thaày laïi nghó raèng: “Neáu ta ñöa mieáng vaùn cho Thöôïng toïa, thì chaéc chaén seõ bò chìm trong doøng nöôùc, tai naïn cuûa bieån caû thaät laø voâ bieân, maïng soáng cuûa ta seõ khoâng ñöôïc toaøn veïn. Tuoåi ta coøn nhoû, laïi môùi xuaát gia, chöa ñaéc ñaïo quaû, ta laáy laøm buoàn vì ñieàu naøy, neân baây giôø chính laø luùc ta neân boû thaân ñeå cöùu maïng Thöôïng toïa”. Nghó roài, thaày Tyø-kheo beøn noùi keä: Ta vì giuùp hoaøn toaøn Neân thuaän theo lôøi Phaät Voâ löôïng coâng ñöùc nhoùm Tieáng khen khaép möôøi phöông Thaân maïng raát thaáp heøn Vì sao traùi lôøi Phaät! Nay ta thoï giôùi Phaät Phaûi giöõ vöõng ñeán cheát Vì thuaän theo lôøi Phaät Nhöôøng vaùn boû thaân maïng. Neáu khoâng gaëp vieäc khoù Khoâng heà ñöôïc quaû khoù. Neáu ta giöõ taám vaùn AÉt vöôït naïn bieån lôùn Neáu khoâng thuaän lôøi Phaät Seõ chìm bieån sinh töû. Nay ta chìm xuoáng nöôùc Tuy cheát, vaãn laø hôn Neáu boû lôøi Phaät daïy Maát lôïi sinh trôøi, ngöôøi Cho ñeán ñaïi Nieát-baøn

Vui baäc nhaát, voâ löôïng.

Noùi keä xong, thaày Tyø-kheo trao mieáng vaùn cho Thöôïng toïa. Vò Thöôïng toïa nhaän laáy. Luùc ñoù thaàn bieån xuùc ñoäng tröôùc söï chaân thaønh cuûa thaày Tyø-kheo, lieàn tieáp laáy thaày

Tyø-kheo treû tuoåi ñöa leân bôø vaø chaép tay baïch:

–Giôø ñaây, toâi xin quy y baäc giöõ vöõng giôùi phaùp. Thaày ñaõ gaëp tai naïn nguy khoán nhö vaäy maø vaãn giöõ giôùi Phaät.

Thaàn bieån beøn noùi keä ca ngôïi thaày Tyø-kheo:

Thaày thaät laø Tyø-kheo

Ñuùng laø ngöôøi khoå haïnh

Ñöôïc goïi laø Sa-moân

Thaày ñaùng danh nhö theá.

Cuõng nhôø caùc coâng ñöùc

Vaø naêng löïc cuûa thaày

Caùc baïn vaø cuûa baùu

Thoaùt khoûi tai naïn lôùn

Taát caû ñeàu an oån.

Lôøi theä thaày vöõng chaéc

Kính thuaän lôøi Phaät daïy

Thaày laø ngöôøi hôn caû

Xua tan caùc hoaïn naïn

Giôø ñaây toâi laøm sao

Khoâng uûng hoä cho ñöôïc.

Thaáy chaân lyù, giöõ giôùi

Vieäc naøy chöa phaûi khoù

Phaøm phu khoâng phaù giôùi

Ñoù môùi thaät ít coù.

Tyø-kheo soáng an oån

Thanh tònh töï deø daët

Khoâng heà huûy giôùi caám

Ñoù cuõng chöa phaûi khoù,

Chöa ñaït ñöôïc daáu ñaïo

Coøn soáng trong sôï haõi

Boû thaân theå ñaùng yeâu

Giöõ gìn giôùi Phaät daïy

Khoù laøm maø laøm ñöôïc

Ñoù raát laø ít coù!

CHÖÔNG 13

Neáu chöa thaáy daáu ñaïo thì tuy hoïc roäng nghe nhieàu vaãn khoâng theå döùt ñöôïc khoå sinh töû. Theá neân ngöôøi hieåu bieát phaûi mong caàu thaáy ñöôïc chaân lyù.

Toâi töøng nghe:

Thuôû xöa, coù hai anh em cuøng ñi xuaát gia. Ngöôøi anh chöùng quaû A-la-haùn, coøn ngöôøi em thì thoâng suoát ba taïng giaùo ñieån. Khi ñoù ngöôøi anh noùi vôùi ngöôøi em:

–Thaày neân ngoài thieàn.

Ngöôøi em heïn:

–Em seõ ngoài thieàn.

Thaày Tyø-kheo La-haùn laïi noùi:

–Chaúng leõ thaày khoâng nghe Ñöùc Phaät daïy: Ngöôøi haønh ñaïo nhö chöõa löûa chaùy ñaàu ñoù sao?

Vò aáy noùi keä:

Vieäc hoâm nay laøm ñöôïc

Ñöøng ñôïi ñeán ngaøy mai

Thaân ngöôøi khoâng giöõ ñöôïc

Haõy mau tu vieäc laønh!

Khi thaàn cheát ñaõ ñeán

Thì khoâng theå van xin

Neáu khi ngöôøi qua ñôøi

Khoâng bieát ñi ñöôøng naøo

Meâ muoäi theo nghieäp duyeân

Naøo bieát ñöôøng xa gaàn.

Maïng nhö ñeøn tröôùc gioù

Khoâng bieát taét luùc naøo

Thaày noùi roài seõ haønh

Lôøi naøy raát luoáng doái!

Söï cheát döõ nhö coïp

Khoâng dung tuùng moät ai

Moät khi coïp cheát ñeán

Khoâng ñôïi ñeán ngaøy mai.

Vua cheát raát taøn haïi

Thaày neân sinh lo sôï

Phaûi bieát thaân mong manh

Maïng naøy khoù giöõ ñöôïc

Neân sieâng quaùn noäi thaân

Boû ñi vieäc hoïc roäng.

Mong giaûi thoaùt theá gian

Vöôït haún goác sinh töû

Khi caùi cheát vuït ñeán

Hoái haän laøm sao kòp?

Neáu nay thaáy daáu ñaïo

Khoûi aên naên ngaøy sau

Vöõng beàn trong Phaät phaùp

Goïi ñoù laø daáu ñaïo.

Vieäc hoïc roäng luoáng doái

Neân boû chôù yeâu tieác

Tuy nghe nhieàu hieåu roäng

Khoâng ñaït ñöôïc daáu ñaïo

Nhö ngöôøi muø caàm ñeøn

Soi ngöôøi, mình khoâng thaáy.

Neáu muoán caàu töï lôïi

Caàn phaûi thaáy daáu ñaïo.

Vang danh giöõa moïi ngöôøi

Lôøi leõ kheùo leùo hay

Giaûng noùi caùc phaùp töôùng

Giaûi thích caùc nghi ngôø

Laøm cho chuùng nghe phaùp

Ñeàu sinh taâm vui möøng

Laïi khieán cho moïi ngöôøi

Thaûy ñeàu ñöôïc ñieàu hoøa,

Tuy laøm ñöôïc nhö vaäy,

Nhöng khi cheát taâm loaïn

Cuõng ñoïa vaøo ñöôøng aùc

Bò ngöôøi trí cöôøi cheâ.

Caùc phaùp do thaày giaûng

Ñuû lôøi leõ, caâu vaên

Thöù lôùp noùi nhaân quaû

Lôøi hay vui taâm yù

Vò ngoït nhö mía lau

Tuy laøm ñöôïc nhö vaäy

Maø khoâng töï ñieàu hoøa

Thì chöa döùt ba ñöôøng

Mình chöa ñöôïc giaûi thoaùt

Thì chaúng duøng vieäc aáy

Phaøm phu khoâng ñaùng tin

Neân caàu thaáy chaân lyù.

Thaày ñöôïc nhieàu lôøi khen

Cho laø noùi phaùp gioûi

Tuy coù tieáng khen suoâng

Ích lôïi chi cho thaày!

Neân quaùn saùt trong thaân

An nhieân tu thieàn ñònh.

Xöa nay ngöôøi hoïc roäng

Treân ñôøi coù raát nhieàu

Voâ thöôøng laøm taøn luïn

Chaúng coøn ñöôïc laø bao

Gian khoå tìm tieáng khen

Tuy ñöôïc laïi maát ñi.

Phaät noùi phaùp höõu vi

Taát caû ñeàu voâ thöôøng

Haèng sa Phaät quaù khöù

Thaønh töïu ba Ñaït trí

Döùt tröø heát ba chöôùng

Moät nieäm quaùn ba ñôøi

Caùc Ñöùc Theá Toân naøy

Noåi tieáng khaép möôøi phöông

Nay ñeàu nhaäp Nieát-baøn

Teân tuoåi cuõng maát theo.

Theá neân thaày hoâm nay

Neân sieâng tu tinh taán

Döùt boû nhöõng tieáng khen

Chæ caàu ñöôïc giaûi thoaùt.

Thaày Tyø-kheo thoâng suoát ba Taïng ñaùp:

–Ñuùng phaûi laøm nhö vaäy.

Khoâng bao laâu, thaày Tyø-kheo thoâng suoát ba Taïng bò beänh naëng, sôï seõ qua ñôøi neân trong loøng voâ cuøng aên naên, beøn noùi keä:

Laï thay! Ta hoâm nay

Trong Thaùnh phaùp cuûa Phaät

Giôùi vaên tuy ñaày ñuû

Nhöng khoâng thaáy chaân lyù

Neáu baây giôø ta cheát

Thì ñaâu khaùc loaøi choù

Troâi laên trong sinh töû

Nhö baùnh xe thôï goám.

Nay ta raát xoùt xa

Chöa chöùng ñöôïc daáu ñaïo

Thaày toå ruû loøng thöông

Khuyeân ta tu thieàn ñònh

Ta khoâng vaâng lôøi daïy

Chöa tu taäp phaàn naøo

Vì theá neân hoâm nay

Khoâng thaáy ñöôïc Chaân ñeá.

Ta caàm troïn ñeøn phaùp

Saùng röïc cuûa Ñöùc Phaät

Nhöng ta quaù voâ minh

Khoâng theå töï soi mình

Vì khoâng theå töï soi

Neân maõi khoå sinh töû.

Caùc Tyø-kheo ñoàng hoïc nghe tin thaày Tyø-kheo aáy bò beänh naëng ñeàu ñeán thaêm hoûi, thaáy thaày bò khuûng hoaûng tinh thaàn, moïi ngöôøi ñeàu kinh ngaïc vaø noùi:

–Chaúng leõ thaày khoâng nghe Ñöùc Phaät coù daïy raèng: Ngöôøi hoïc roäng coù naêng löïc trí tueä, bieát ñöôïc voâ thöôøng. Theá neân nay thaày chôù lo sôï.

Thaày Tyø-kheo bò beänh lieàn noùi keä ñaùp lôøi caùc Tyø-kheo ñoàng hoïc:

Tröôùc toâi ñöôïc chæ daïy

Phaûi tu phaùp ngoài thieàn

Laàn löïa ngaøy laïi ngaøy

Bieáng löôøi töï doái gian

Laøm cho moät ñôøi naøy

Luoáng qua chaúng ñöôïc gì.

Thaân naøy nhö chuøm boït

Toâi chaúng quaùn saùt saâu

Nghó böøa laø chaéc thaät

Baát chôït caùi cheát ñeán

Chuyeân roøng phaùp hoïc roäng

Luùc soáng nghó laø hôn

Boãng thaàn cheát hôùp hoàn

AÊn naên laøm sao kòp?

Nhö lôøi kinh ñaõ daïy

Phaûi tu taäp ngoài thieàn

Tinh taán chôù bieáng nhaùc

Tröø heát caùc keát söû

Phaät coù daïy nhö vaäy

Toâi chaúng thöïc haønh theo

Löûa aên naên thieâu ñoát

Laøm taâm toâi phieàn naõo.

Giôø toâi raát yeáu ôùt

Nhö ñöùa treû ngu ngô

Trong saùu ñöôøng aùc kia

Khoâng bieát choïn ñöôøng naøo!

Chaúng bieát ñôøi töông lai

Seõ ñöôïc nghe lôøi Phaät?

Hay luaân hoài ba coõi?

Seõ gaëp ñöôïc nhöõng ai?

Cuõng khoâng bieát vò lai

Laøm neân söï nghieäp gì?

Hoaëc ñaùnh maát baûn taâm

Sinh khôûi ba thöù ñoäc

Khoâng tu caùc vieäc laønh

Chæ gaây nhieàu nghieäp aùc.

Than oâi! Thaät khoå thay

Vì ta töï löøa doái

Ñaõ xa lìa caùc naïn

Phaûi ñaït ñaïo xuaát theá

Sao laïi vì ngu si

Maø maëc tình buoâng thaû?

Caùc thaày Tyø-kheo ñoàng hoïc nghe Tyø-kheo beänh noùi keä xong, hoï laïi an uûi:

–Thaày ñaõ hoïc roäng nghe nhieàu, laïi giöõ giôùi vöõng chaéc, haõy bình tónh, taïi sao phaûi lo sôï ñeán nhö vaäy?

Thaày Tyø-kheo beänh noùi:

–Giôø ñaây toâi bò beänh taät nguy khoán, neáu caùc vò khoâng quan taâm chaéc laø toâi phaûi cheát.

Roài nöôùc maét raøn ruïa, thaày thöa vôùi ngöôøi anh:

–Xin huynh haõy xích laïi gaàn toâi moät chuùt. Vì toâi ngu si khoâng nghe lôøi huynh chæ daïy, nay toâi beänh naëng, chaéc phaûi luaân hoài. Xin huynh ruû loøng thöông, maø cöùu giuùp khieán cho toâi ñöôïc khoûi khoå.

Thaày noùi keä:

Cuøng ôû trong phaùp Phaät

Huynh ñaùng goïi Sa-moân

Thöôøng hay daïy baûo toâi

Toâi ngu si khoâng vaâng

Vì vieäc naøy neân toâi

Caøng sinh loøng hoái haän

Giöõa heø hôi noùng böùc

Löûa höøng höïc ñoát thieâu

Toâi phuï aân huynh daïy

Löûa aên naên hôn kia.

Nay toâi khoâng choã döïa

Chæ bieát quy y huynh

Luùc thoï thaân ñôøi sau

Quaùn saùt chôù queân toâi

Khieán sau gaëp Phaät phaùp

Trôû laïi ñöôïc xuaát gia

Khoâng luoáng maëc phaùp phuïc.

Taâm nguyeän ñaït ñaïo quaû

Caùc vieäc hoïc vaán khaùc

Boû heát khoâng ñeo ñuoåi

Tinh taán caàu giaûi thoaùt

Ngoaøi ra chaúng mong gì.

Giaû söû ñôøi töông lai

Caàu thaáy ñöôïc Chaân ñeá

Da thòt vaø gaân coát

Tuûy naõo coù khoâ caïn

Thaân maïng vaãn thong dong

Khoâng heà boû giaûi thoaùt

Laïi nguyeän thaân vò lai

Thöôøng xuyeân tu phaùp laønh

Saùu thôøi trong ngaøy ñeâm

Tinh taán khoâng boû pheá.

Thaày Tyø-kheo beänh noùi keä xong trong loøng raát hoaûng sôï. Thaày Tyø-kheo anh thaáy vaäy voâ cuøng lo laéng xoùt thöông noùi:

–Laønh thay! Laønh thay! Nay thaày raát aên naên vaø phaùt theä nguyeän. Tröôùc ñaây toâi ñaõ daïy thaày nhöng thaày khoâng chòu nghe lôøi, baây giôø aên naên laøm sao kòp?

Vò aáy beøn noùi keä:

Beänh taät ñaõ nguy khoán

Caùi cheát chaúng coøn xa

Tay chaân ñeàu raõ rôøi

Gioù ñao caét thaân kia

Thuoác thang khoâng trò ñöôïc

Thaày thuoác cuõng boù tay

Ngöôøi chung quanh ñeàu noùi:

Laï thay nhaát ñònh cheát.

Baø con, caùc phuï nöõ

Thaáy vaäy buoàn than khoùc

Saép cheát raát sôï haõi

Khoå kinh sôï, khoù taû.

Neáu nhö khi maïnh khoûe

Bieát cheát coù khoå naøy

Ai khoâng phaùt taâm ñaïo

Quyeát ñaït quaû giaûi thoaùt.

Khi treû tuoåi khoâng beänh

Löôøi bieáng chaúng tinh taán

Chæ toan tính caùc vieäc

Khoâng tu thí, giôùi, thieàn

Veà sau bò beänh naëng

Caùc caên nhö löûa ñoát

Saép bò thaàn cheát baét

Môùi aên naên tu thieän.

Thaày Tyø-kheo beänh qua ñôøi, ñöôïc sinh trôû laïi laøm ngöôøi. Khi aáy, thaày Tyø-kheo Ala-haùn duøng Thieân nhaõn quan saùt bieát choã cuûa thaày Tyø-kheo kia sinh veà neân ñeán nhaø aáy maáy laàn. Ñöùa beù daàn daàn khoân lôùn nhôø baø vuù boàng aüm. Baø ta boàng ñöùa beù ñeán Taêng phöôøng, tôùi choã vò La-haùn, vì beá khoâng chaët, lôõ tay laøm rôi ñöùa beù xuoáng ñaát, ñaàu ñaäp treân taûng ñaù. Ñöùa beù raát töùc giaän, cheát ñi, ñoïa vaøo ñòa nguïc. Vò Tyø-kheo A-la-haùn laïi duøng Thieân nhaõn quaùn saùt ñöùa beù, thaáy noù sinh vaøo choã raát khoå sôû trong ñòa nguïc.

Vò aáy lieàn noùi keä:

Than oâi, taøn teä thay!

Sinh choã khoù cöùu ñöôïc

Naêng löïc Phaät khoù cöùu

Huoáng ta sao cöùu ñöôïc!

Chuù taâm, tueä voâ laäu

Chaúng phaûi khoå tu ñöôïc

Trong ñòa nguïc khoå naõo

Khoâng heà coù chuùt vui

Taâm taïm vui khoâng coù

Laøm sao coù chuù taâm?

Do vì khoâng chuù taâm

Neân khoâng Tueä voâ laäu

Choã gian nan nhö vaäy

Laøm sao cöùu khoå ñöôïc?

Chòu khoå lôùn ñòa nguïc

Khoâng theå duï heát ñöôïc.

Neáu laïi coá phaùt theä

Caùi khoå cheát coõi ngöôøi

Ít coù theå duï ñöôïc

Khoå ñòa nguïc coøn hôn.

Nhö löûa ñoát cuûi khoâ

Khoâng luùc taïm maùt meû

Khoå ñòa nguïc cuõng vaäy

Chaúng coù taïm döøng nghæ.

AÁm thaân trong ñòa nguïc

Nhö ñoáng saét noùng chaûy

Khoå nhieät naõo ñoát thieâu

Khoâng theå naøo keå heát.

Theá neân ñöøng bieáng treã

Ngaøy ñeâm khoâng ngöøng nghæ

Sieâng naêng tu Chaùnh ñaïo

Khieán caùc khoå khoâng coøn.

Vì theá, tröôùc tu ñaïo

Heïn ñöôïc quaû giaûi thoaùt

Sau ñoù môùi hoïc roäng

Ñeå laøm anh laïc ñeïp.

 CHÖÔNG 14 Neáu ai thaáy vieäc naøy haõy neân thöùc tænh. Söï giaøu sang vinh hieån ôû ñôøi khoâng toàn taïi laâu daøi. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, vua Chieân-ñaøn-keá-ni-tra ñònh ñeán thaønh Keá-ni-tra. Giöõa ñöôøng nhaø vua thaáy naêm traêm ngöôøi aên xin ñoàng thanh noùi: –Xin boá thí cho toâi! Nhaø vua nghe noùi lieàn sinh taâm tænh ngoä. Ngaøi nghó raèng: “Ñaùm aên maøy kia ñaõ thöùc tænh ta. Thuôû xöa, ta ñaõ töøng laø ngöôøi ngheøo khoå, neáu ngaøy nay ta khoâng boá thí thì sau naøy ta cuõng nhö hoï vaäy”. Nhaø vua lieàn noùi keä: Nhöõng ngöôøi naøy ñôøi tröôùc Nhieàu baïc tieàn, cuûa caûi Noùi raèng khoâng boá thí Nay bò ngheøo heøn ñaây. Neáu nay ta noùi khoâng Sau cuõng gioáng nhö vaäy. Luùc ñoù coù quan phuï töôùng teân Thieân Phaùp xuoáng ngöïa, chaép tay taâu vua: –Nhöõng keû aên xin ñeàu noùi “Xin boá thí cho toâi”. Vua ñaùp lôøi vò quan raèng: –Ta coù nghe lôøi aáy, nhöng söï hieåu cuûa ta vaø khanh khoâng gioáng nhau. Ngöôi hieåu

raèng: “Ñaùm aên maøy naøy chæ coù moät vaán ñeà laø xin tieàn baïc cuûa caûi.” Coøn ta hieåu thì theá naøo, giôø ñaây seõ noùi cho khanh bieát. Khanh neân laéng nghe.

Vua lieàn noùi keä:

Nhöõng ñöùa beù aên xin

Ñeán ñaây thöùc tænh ta

Vôùi thaân töôùng ngheøo heøn

Hoï cho ta ñöôïc thaáy

Töï noùi chòu thaân naøy

Do boûn seûn khoâng thí

Bò buoâng lung doái gaït

Chòu thaân khoå naõo naøy.

Keû aên xin ngu heøn

Daïy ta nghóa theá naøy:

Chuùng cuõng töøng laøm vua

Nhö traêng giöõa caùc sao

Loïng baùu che treân ñaàu

Kyõ nöõ luoân tuùc tröïc

Keû haàu ñeàu trang nghieâm

Nghe vua ñeán traùnh ñöôøng,

Tuy coù ñuû nhöõng thöù

Kyø dieäu ôû treân ñôøi

Nhöng vì khoâng boá thí

Neân nay bò ngheøo heøn.

Phöôùc laïc meâ taâm khanh

Khoâng bieát khoå ñôøi sau

Vua loaøi ngöôøi neân bieát

Nay ta raát ñau khoå

Haõy neân tu boá thí

Chôù ñeå sau nhö ta.

Quan phuï töôùng Thieân Phaùp nghe keä xong, trong taâm raát vui möøng, chaép tay taâu

vua:

–Nhö lôøi Phaät daïy, thaáy ngöôøi khaùc chòu khoå phaûi töï quaùn saùt mình. Hoâm nay ñaïi vöông thaät hôïp vôùi yù Phaät, vöøa thaáy nhöõng ngöôøi aên xin kia ñaõ thöùc tænh ngay. Laønh thay ñaïi vöông! Ngaøi coù yù töôûng thaät tinh teá môùi nhö vaäy, ñaïi vöông thöùc tænh ñöôïc vieäc naøy vaø kheùo hieåu roõ yù nghóa Ñöùc Phaät ñaõ daïy. Ñaïi vöông thaät xöùng ñaùng laø baäc coù khaû naêng cai trò caû theá gian, ñuùng thaät laø chuû teå cuûa theá gian, khoâng heà luoáng doái. Vì sao? Vì ngaøi coù khaû naêng hieåu roõ yù nghóa saâu xa cuûa phaùp Phaät. Ngaøi laø ngöôøi thoâng minh neân thaáu ñaït, vì theá maø moïi ngöôøi ca tuïng ngaøi laø “Ngöôøi ñöùng ñaàu theá gian”.

OÂng noùi keä:

Ngöôøi ñöùng ñaàu phaûi vaäy

YÙ naøy laø voâ thöôïng

YÙ naøy khoù thöôøng haèng

Töï lôïi ñöôïc cuõng khoù

Thaân ngöôøi raát khoù ñöôïc

Tín taâm cuõng khoù sinh

Cuûa baùu laïi khoù ñuû

Ruoäng phöôùc khoù ñöôïc gaëp

Moãi moät vieäc treân ñaây

Thaät khoù maø gaëp gôõ.

Thí nhö ngoaøi bieån lôùn

Ruøa muø gaëp boïng caây

Caùc vieäc khoù nhö vaäy

Ñaïi vöông ñeàu coù ñuû.

Theá cho neân hoâm nay

Khoâng buoâng lung taâm yù

Thaân ngöôøi nhö aùnh chôùp

Chôït loùe chaúng döøng laâu

Tuy laø ñöôïc thaân ngöôøi

Mong manh khoù gìn giöõ

Khi cheát ñoâi maét nhaém

Tay chaân ñeàu xuïi lô

Tuy coù boán oai nghi

Tôùi lui khoâng töï do

Ñoâi maét ñaõ ñöùng troøng

Saép ñi vaøo coõi cheát,

Thaân thuoäc ôû hai beân

Thaáy vaäy ñeàu thöông khoùc

Ñöa tay sôø vaøo thaân

An uûi baûo ñöøng sôï

Nghe lôøi thaân quyeán khuyeân

Caøng taêng theâm thöông caûm

Chaéc chaén bieát seõ ñi

Vaøo con ñöôøng vónh bieät

Tuy coù nhieàu cuûa baùu

Nhöng khoâng theå mang theo.

Khi caùc maïch ngöng ñaäp

Nhan saéc ñeàu ñoåi thay

Maïng ñeán hoài caáp baùch

Nhö daàu heát ñeøn taét

Ñeán luùc nhö theá ñoù

Ai tu Boá thí ñöôïc.

Giöõ giôùi vaø Nhaãn nhuïc

Tinh taán vaø Thieàn, Trí

Giôø haáp hoái chöa ñeán

Neân chuyeân caàn tu taâm.

CHÖÔNG 15 Ngöôøi naøo khi saép cheát muoán ñem taøi saûn, vaät baùu ñeán ñôøi sau, ñieàu naøy khoâng theå coù, ngoaïi tröø ñem caùc coâng ñöùc boá thí. Neáu sôï ñôøi sau bò ngheøo naøn haõy neân tu boá thí. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, coù moät vò vua teân Nan-ñaø. Vò vua naøy chaát chöùa vaøng baïc chaâu baùu ñeå mang ñeán ñôøi sau, oâng ta thaàm nghó: “Baây giôø ta phaûi gom heát vaøng baïc chaâu baùu trong nöôùc laïi moät choã khoâng ñeå cho loït ra ngoaøi”. Vì tham gom taøi saûn cho neân nhaø vua ñem coâ con gaùi cuûa mình ñeå ôû treân laàu caùc daâm nöõ, roài sai ngöôøi haàu caän baûo: –Neáu coù ngöôøi ñem cuûa baùu ñeán ñaây caàu con gaùi ta, thì haõy ñöa ngöôøi aáy vaø caû cuûa caûi ñeán choã ta. Nhö theá nhaø vua gom heát tieàn baïc cuûa baùu caû nöôùc veà kho cuûa ngaøi. Baáy giôø, coù ngöôøi quaû phuï coù moät ñöùa con duy nhaát neân baø yeâu thöông voâ cuøng. Ngöôøi con trai naøy thaáy coâ con gaùi nhaø vua cöû chæ cao sang xinh ñeïp khoâng ai baèng, neân loøng yeâu say ñaém. Nhöng vì nhaø ngheøo quaù, khoâng bieát laáy gì ñeå laøm leã ra maét vôùi coâng chuùa neân buoàn baõ phaùt beänh, hôi thôû mong manh, thaân theå tieàu tuïy. Ngöôøi meï hoûi con: –Nguyeân nhaân vì sao con ñau oám nhö theá? Ngöôøi con thöa cho meï nghe söï thaät, roài noùi theâm: –Neáu con khoâng ñöôïc ñeán choã con gaùi nhaø vua kia chaéc chaén con seõ cheát. Ngöôøi meï noùi: –Taát caû tieàn baïc, vaät baùu trong nöôùc ñeàu heát saïch, bieát tìm cuûa baùu ôû ñaâu baây giôø. Baø meï suy nghó roài noùi vôùi con: –Cha con khi cheát trong mieäng coù ngaäm moät ñoàng tieàn vaøng. Neáu con ñaøo moä leân coù theå laáy ñöôïc ñoàng tieàn aáy ñeå ñeán gaëp coâ con gaùi kia. Theo lôøi meï noùi, chaøng lieàn ñi ñaøo moä cha, caïy mieäng laáy ñoàng tieàn vaøng. Sau ñoù y ñeán thanh laâu ñeå gaëp con gaùi vua, con gaùi vua sai ngöôøi ñöa anh ta vaø ñoàng tieàn vaøng trình dieän vua cha. Nhaø vua thaáy ñoàng tieàn vaøng beøn hoûi: –Tieàn baïc, chaâu baùu trong nöôùc, taát caû ñaõ thuoäc veà kho cuûa ta heát. Ngöôi kieám ñaâu ra ñoàng tieàn vaøng naøy ñem ñeán ñaây? Chaéc laø ngöôi tìm ñöôïc cuûa choân giaáu phaûi khoâng? Nhaø vua tìm ñuû caùch tra khaûo ñeå bieát roõ choã chaøng trai ñöôïc ñoàng tieàn vaøng. Chaøng trai taâu vua: –Thaät söï toâi khoâng ñaøo ñöôïc cuûa baùu trong ñaát, maø laø ñöôïc meï toâi noùi cho bieát: Khi cha toâi cheát, trong mieäng coù ngaäm moät ñoàng tieàn vaøng. Toâi ñaøo moä môùi laáy ñöôïc ñoàng tieàn vaøng naøy. Vua sai ngöôøi ñeán nôi kieåm chöùng xem hö thöïc. Söù giaû ñeán nôi quaû thaät coù thaáy choã ñeå ñoàng tieàn vaøng trong mieäng ngöôøi cha khi cheát. Sau ñoù nhaø vua môùi tin. Vua nghe xong vieäc naøy beøn suy nghó: “Tröôùc ñaây ta ñaõ gom goùp taát caû cuûa caûi, chaâu baùu mong giöõ nhöõng taøi saûn naøy ñeán ñôøi sau. Cha cuûa ngöôøi kia coù moät ñoàng tieàn vaøng coøn khoâng theå giöõ ñöôïc ñeå ñem ñi, huoáng chi ta coù quaù nhieàu”. Roài vua noùi keä: Tröôùc ta chuyeân gom goùp Taát caû caùc chaâu baùu Mong mang caùc tieàn, vaät Theo ta ñeán ñôøi sau Nay thaáy ngöôøi ñaøo moä

Laïi ñoaït laáy tieàn vaøng

Moät ñoàng coøn khoâng theo

Huoáng chi nhieàu chaâu baùu.

Vua laïi suy nghó raèng:

Phaûi tìm phöông caùch naøo

Khieán cho caùc chaâu baùu

Theo ta ñeán ñôøi sau?

Ngaøy xöa, vua Ñaûnh Sinh

Ñem theo caùc quaân lính

Vaø voi, ngöïa, baûy baùu

Ñeàu mang ñeán coõi trôøi,

La-ma laøm caàu coû

Ñeán ñöôïc thaønh Laêng-giaø,

Nay ta muoán leân trôøi

Maø khoâng coù caàu thang

Muoán ñeán thaønh Laêng-giaø

Laïi khoâng coù beán caàu

Nay ta khoâng phöông keá

Ñem baùu ñeán ñôøi sau.

Luùc aáy, coù vò quan phuï töôùng laø ngöôøi thoâng minh, bieát cô trôøi. OÂng ta bieát yù vua neân noùi:

–Ñieàu ñaïi vöông noùi thaät laø chí lyù. Neáu thoï thaân ñôøi sau thì phaûi caàn taøi vaät, cuûa baùu, nhöng nay chaâu baùu vaø voi ngöïa khoâng theå ñem ñeán ñôøi sau ñöôïc. Vì sao? Vì khi cheát ñi, chính caùi thaân naøy cuûa nhaø vua coøn khoâng theå ñem ñeán ñôøi sau, huoáng gì laø taøi vaät, cuûa baùu, voi ngöïa ö? Neáu muoán ñem chaâu baùu naøy ñeán ñôøi sau chæ coù caùch boá thí chaâu baùu aáy cho Sa-moân, Baø-la-moân vaø nhöõng ngöôøi ngheøo khoå xin aên, phöôùc baùo giuùp ngöôøi seõ ñeán taän ñôøi sau.

OÂng lieàn noùi keä:

Ngöôøi maët maøy ñeïp xinh

Ñeán nöôùc soi thaáy ñeïp

Ñeïp, xaáu tuøy maët hình

AÛnh hieän roõ trong nöôùc.

Maët ñeïp thì aûnh ñeïp

Maët xaáu thì aûnh xaáu

Thaân naøy maët nhö theá

Thaân sau maët ñeïp hôn.

Giôùi, tueä trang nghieâm thaân

Sau ñöôïc quaû ñaùng öa

Neáu ngöôøi laøm vieäc aùc

Sau chòu baùo raát khoå.

Tín taâm ñem taøi vaät

Cuùng döôøng meï, cha, thaày

Sa-moân, Baø-la-moân

Ngöôøi ngheøo naøn khoán khoå

Chính laø nöôùc ñôøi sau

Thaáy maët maøy trong ñoù

AÛnh nghieäp thí, giôùi, tueä

Cuõng laïi hieän trong ñoù.

Vua coù nhieàu ngöôøi haàu

Cung nhaân vaø theå nöõ

Quan quaân vaø thöù daân

Xöôùng kyõ aâm nhaïc thaûy

Tôùi ngaøy vua qua ñôøi

Tieác thöông ñöa ra moä

Xong roài trôû veà nhaø

Khoâng moät ai theo vua

Haäu cung, ngöôøi haàu thaûy

Kho taøng, caùc chaâu baùu

Ngöïa, voi, caùc xe baùu

Taát caû ñoà vui chôi

Laøng nöôùc, caùc nhaân daân

Vöôøn töôïc, choã vui chôi

Boû heát, ñi moät mình

Chaúng moät ai ñi theo

Chæ coù nghieäp thieän aùc

Theo maõi chaúng rôøi xa.

Con ngöôøi khi saép cheát phaùt ra hôi thôû khoø kheø naëng nhoïc, hoïng löôõi khoâ khoác, khoâng ñoå ñöôïc nöôùc, noùi naêng chaúng roõ raøng, maét môø khoâng thaáy gì, gaân maïch ngöng hoaït ñoäng, gioù laïnh nhö caét da thòt, tay chaân rôøi raõ. Caùc cô quan trong ngöôøi ñeàu ngöøng nghæ, khoâng coøn hoaït ñoäng, toaøn thaân ñau nhöùc nhö bò kim ñaâm. Khi taét hôi roài, ngöôøi cheát thaáy taát caû ñeàu muø tòt toái ñen nhö laø rôi xuoáng haàm saâu, ñi moät mình choán ñoàng roäng khoâng beø baïn. Chæ coù haïnh tu phöôùc laønh laø ngöôøi baïn thaân giuùp ñôõ ngöôøi ñoù maø thoâi. Ai lo ñôøi sau haõy mau tu phöôùc.

OÂng lieàn noùi keä:

Khi ngöôøi saép qua ñôøi

Coâ ñôn khoâng beø baïn

Nhaát ñònh seõ lìa boû

Taát caû ngöôøi thaân yeâu.

Moät mình choán toái taêm

Nôi ñaùng gheâ, ñaùng sôï

Ngöôøi thaân ñeàu lìa xa

Coâ ñoäc khoâng ai caû

Vì theá neân saém söûa

Löông khoâ baèng phaùp laønh.

Vì hieåu roõ nghóa naøy neân Ba-la-löu-chi duøng luïc keä ca ngôïi nhaø vua:

Tuy coù nhieàu chaâu baùu

Chöùa nhoùm nhö nuùi Tuyeát

Voi, ngöïa, caùc xe baùu

Möu thaàn vaø chuù thuaät

Chuyeân nghó luùc cheát ñeán

Khoâng theå cöùu giuùp ñöôïc

Neân tu caùc phaùp laønh

Chính mình ñöôïc lôïi laïc.

Baäc maét nhö sen xanh

Neân sieâng haønh giôùi, thí

Cheát laø noãi sôï lôùn

Ai nghe ñeàu sôï haõi.

Moïi loaøi trong theá gian

Khoâng moät ai khoûi cheát

Theá cho neân ñaïi vöông

Neân quaùn cheát laø khoå.

Baäc maét nhö sen xanh

Haõy neân tu nghieäp laønh

Chính mình ñöôïc lôïi laïc

Neân sieâng haønh giôùi, thí.

Khi ngöôøi ñaõ qua ñôøi

Cuûa caûi khoâng theo ñöôïc

Söùc maïnh vaø tuoåi treû

Khoâng theå ñeán hai laàn.

Baäc maét nhö sen xanh

Phaûi neân tu nghieäp laønh

Chính mình ñöôïc lôïi laïc

Neân sieâng haønh giôùi thí.

Di-löïc-na-haàu-sa

Da-da-ñeá ñaïi vöông

Vaø Truaân-ñaäu-ma-la

Baø-ca-phu-lôïi-phuû

Kieàu-ly-xaø-theá-phu

Duõ-vieät-taân-theá-ba

Nhöõng vò treân moïi ngöôøi

Caùc vò vua cao quyù

Binh lính vaø caùc quan

Thaûy ñeàu vaøo coõi cheát

Vui buoàn noái böôùc nhau

YÙ nieäm laàn löôït khôûi.

Baäc maét nhö sen xanh

Haõy neân tu nghieäp laønh

Giuùp mình ñöôïc vui söôùng

Neân sieâng haønh giôùi thí.

Cuûa baùu vaø vinh hoa

Ñoà naøy khoù tìm ñöôïc,

Phöôùc loäc chaúng thöôøng coù

Söùc löïc coù taêng giaûm,

Taát caû töôùng khoâng ñònh

Vua chuùa cuõng voâ thöôøng

Nhöõng vieäc raát khoù naøy Nay ñeàu ñöôïc ñaày ñuû. Baäc maét nhö sen xanh Neân tu caùc phaùp laønh Giuùp mình ñöôïc vui söôùng Haõy sieâng tu giôùi, thí. Ngöôøi coù nhieàu söùc maïnh Vöôït qua khoûi bieån lôùn Baäc tröôïng phu chuyeân nghó Vöôït qua ñöôïc caùc nuùi Ví laøm ñöôïc vieäc ñoù Vaãn chöa goïi laø khoù Ích lôïi cho ñôøi sau Vieäc naøy môùi laø khoù  CHÖÔNG 16 Thaân naøy khoâng beàn chaéc. Theá neân ngöôøi hieåu bieát phaûi bieát cuùng döôøng baäc Toân tröôûng. Ñaây goïi laø laáy phaùp khoâng beàn chaéc ñeå ñoåi laáy phaùp beàn chaéc. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, trong doøng hoï Maâu-ni coù vò vua teân A-duïc, laø ngöôøi kính tin Tam baûo. Neáu ôû choã yeân tónh maø gaëp ñeä töû Phaät, khoâng luaän laø lôùn hay nhoû, nhaø vua ñeàu xuoáng ngöïa cung kính ñaûnh leã döôùi chaân. Baáy giôø nhaø vua coù moät vò quan lôùn teân Da-xa, laø ngöôøi taø kieán khoâng coù ñöùc tin, thaáy nhaø vua leã kính caùc thaày Tyø-kheo nhö vaäy, sinh taâm huûy baùng thaäm teä vaø taâu vua: –Caùc Sa-moân naøy thuoäc ñuû taàng lôùp giai caáp ñi xuaát gia chaúng phaûi chæ coù doøng Saùt-ñeá-lôïi vaø Baø-la-moân, maø xen taïp caû doøng Tyø-xaù vaø Thuû-ñaø-la. Nhöõng ngöôøi naøy laøm ngheà thuoäc da hay deät vaûi vaø laøm ngoùi, gaïch, laøm thôï hôùt toùc, cuõng coù ngöôøi thuoäc doøng thaáp keùm Chieân-ñaø-la… Vì sao ñaïi vöông laïi ñaûnh leã hoï. Nhaø vua nghe noùi, laëng im khoâng ñaùp. Moät hoâm, nhaø vua nhoùm hoïp caùc quan lôùn vaø baûo hoï: –Hoâm nay ta caàn caùc loaïi ñaàu nhöng khoâng ñöôïc gieát haïi, cho pheùp caùc khanh ñöôïc tìm ñaâu ôû nhöõng con vaät töï cheát. Vua baûo caùc quan: –Hoâm nay khanh phaûi tìm ñöôïc caùi ñaàu con vaät moã giaùp. Laïi baûo vò quan khaùc: –Khanh phaûi tìm ñöôïc ñaàu con vaät kia. Cöù nhö vaäy, vua laàn löôït ban saéc leänh cho caùc quan phaûi tìm caùc ñaàu caùc loaøi vaät khaùc nhau, khoâng ñöôïc gioáng nhau. Rieâng Da-xa nhaø vua baûo: –Khanh phaûi laáy ñöôïc caùi ñaàu ngöôøi töï cheát. Taát caû caùc loaïi ñaàu ñoù ñeàu ñem ra chôï baùn. Caùc loaïi ñaàu nhö theá ñeàu baùn ñöôïc, chæ coù ñaàu ngöôøi laø ai thaáy cuõng traùnh xa, khoâng chòu mua. Moïi ngöôøi thaáy caùi ñaàu ñeàu maéng Da-xaù: –Ngöôi chaúng phaûi Chieân-ñaø-la, Daï-xoa, La-saùt, sao laïi mang ñaàu ngöôøi cheát ñi

baùn!

Bò maéng chöûi, Da-xa taâu vua:

–Toâi baùn ñaàu ngöôøi khoâng ai chòu mua, ngöôïc laïi coøn bò hoï maéng chöûi nöõa.

Nhaø vua noùi:

–Neáu baùn khoâng ñöôïc thì ñem cho khoâng vaäy.

Da-xa tuaân leänh vua, vaøo trong chôï rao:

–Ai caàn ñaàu ngöôøi, seõ ñöôïc cho khoâng.

Ngöôøi trong chôï thaáy vaäy khoâng ai chòu laáy, laïi maéng chöûi nöõa. Da-xa xaáu hoå trôû veà ñeán choã vua, chaép tay noùi keä:

Ñaàu traâu, löøa, voi, ngöïa

Heo, deâ, caùc loaøi thuù

Taát caû ñöôïc ñònh giaù

Ngöôøi tranh nhau ñeán mua.

Caùc ñaàu ñeàu ñöôïc duøng

Chæ ñaàu ngöôøi hoâi dô

Khoâng moät ai duøng noù

Cho khoâng cuõng khoâng laáy

Laïi coøn bò maéng chöûi

Huoáng laïi coù ngöôøi mua.

Vua hoûi Da-xa:

–Khanh baùn ñaàu ngöôøi, taïi sao khoâng coù ai mua?

Daï-xa thöa:

–Thöa, vì ñaàu ngöôøi xaáu xa gheâ gôùm neân khoâng ai chòu mua caû.

Vua laïi hoûi:

–Chæ coù moät caùi ñaàu naøy ai cuõng gheùt boû, hay taát caû ñaàu ngöôøi ñeàu ñaùng gheùt boû?

Daï-xa ñaùp:

–Thöa, taát caû ñaàu ngöôøi ñeàu gheâ gôùm, chöù chaúng phaûi moät caùi ñaàu naøy thoâi ñaâu!

Vua baûo Da-xa:

–Theá thì caùi ñaàu cuûa ta cuõng bò moïi ngöôøi gheâ tôûm nhö theá sao?

Da-xa nghe vua noùi run sôï ñöùng im khoâng daùm traû lôøi. Vua laïi noùi:

–Ta cho pheùp khanh, cöù thaønh thaät maø noùi, ñöøng coù sôï. Caùi ñaàu naøy cuûa ta cuõng raát ñaùng kinh tôûm phaûi khoâng?

Da-xa thöa:

–Thöa, ñaàu vua cuõng vaäy.

Vua hoûi:

–Ngöôi coù chaéc laø nhö vaäy khoâng?

Da-xa traû lôøi:

–Thöa ñaïi vöông, chaéc chaén laø nhö vaäy.

Vua baûo Da-xa:

–Neáu nhöõng caùi ñaàu naøy sang, heøn… ñeàu ñaùng gheâ tôûm nhö nhau, taïi sao khanh laïi töï caäy laø thuoäc doøng doõi giaøu sang, xinh ñeïp, trí tueä ñeå kieâu ngaïo maø muoán ngaên caûn ta kính leã caùc vò Sa-moân Thích töû?

Vua lieàn noùi keä:

Chæ coù ñaàu ngöôøi naøy

Ai thaáy cuõng cheâ traùch

Ñem baùn khoâng giaù trò

Cho khoâng, gôùm traùnh xa

Xa thaáy ñeàu töùc giaän

Cho laø vaät gôùm gheâ.

Ñaàu naøy ñaày maùu muû

Baån thæu thaät ñaùng gôùm

Ñem ñaàu thaáp heøn ñaây

Ñoåi laáy ñaàu coâng ñöùc

Tuy khieâm cung cuùi ñaàu

Khoâng maûy may thua thieät.

Vua baûo Da-xa raèng:

Tuy ngöôi thaáy Tyø-kheo

Taïp chuûng vaø thaáp heøn

Vì khoâng thaáy beân trong

Coù ñaïo ñöùc chaân thaät.

Khanh ngu si taø kieán

Taâm u meâ roái loaïn

Cho mình Baø-la-moân

Rieâng ñöôïc phaàn giaûi thoaùt

Ngoaøi ra caùc doøng khaùc

Chaúng ñöôïc giaûi thoaùt gì.

Neáu muoán cöôùi gaû thì

Phaûi tìm doøng hoï quyù

Coøn neáu caàu phaùp laønh

Caàn doøng hoï laøm chi?

Neáu ngöôøi muoán caàu phaùp

Khoâng neân xeùt doøng hoï

Tuy sinh doøng hoï quyù

Gaây ra vieäc cöïc aùc

Moïi ngöôøi ñeàu cheâ traùch

Thì coi nhö thaáp keùm.

Doøng hoï tuy thaáp heøn

Beân trong thaät ñaïo haïnh

Ñaùng ñöôïc ngöôøi toân kính

Môùi ñaùng goïi toân quyù.

Ñöùc haïnh ñaõ ñaày ñuû

Vì sao khoâng kính leã.

Taâm aùc laøm thaân heøn

YÙ laønh laøm thaân sang

Sa-moân tu haïnh laønh

Ñuû tín, giôùi, thí, vaên

Theá neân haõy toân troïng

Vaø phaûi raát cung kính.

Ngöôøi gaây ra nghieäp aùc

Chaúng leõ khanh khoâng nghe

Hoï Thích taâm Ñaïi bi

Ñaáng Ngöu vöông chaùnh ñaïo

Phaùp do Ngaøi noùi ra

Ñem ba phaùp mong manh

Ñoåi ba phaùp vöõng chaéc

Phaät khoâng noùi hai lôøi

Neân ta khoâng daùm traùi

Neáu traùi lôøi Theá Toân

Khoâng ñöôïc goïi thaân thieän.

Thí nhö eùp mía ñöôøng

Laáy nöôùc vaø boû xaùc

Thaân ngöôøi cuõng nhö vaäy

Bò söï cheát eùp ngaët

Thi haøi choân xuoáng ñaát

Khoâng coøn tôùi lui nöõa.

Cung kính tu ñieàu laønh

Theá neân phaûi bieát raèng

Ñem thaân baïi hoaïi naøy

Ñoåi laáy phaùp beàn chaéc,

Gioáng nhö löûa chaùy nhaø

Ngöôøi trí xuaát taøi vaät

Nhö nöôùc chìm kho taøng

Cuõng neân mau xuaát baûo.

Thaân naøy roài baïi hoaïi

Neân ñoåi phaùp beàn chaéc

Ngöôøi ngu khoâng phaân bieät

Phaùp beàn hay khoâng beàn

Khi thaàn cheát chôït ñeán

Vaøo mieäng caù Ma-kieät

Vaøo ñuùng thôøi gian aáy

Raát kinh khieáp sôï haõi.

Nhö ñeå laïc thaønh toâ

Roài laïi thaønh ñeà hoà

Laáy laïc xong boû bình

Khoâng sinh khoå naõo nhieàu,

Thaân naøy cuõng nhö vaäy

Giöõ gìn phaùp chaéc thaät

Veà sau, khi cheát ñi

Khoâng heà sinh hoái haän.

Khoâng tu caùc haïnh laønh

Kieâu maïn vaø buoâng lung

Thaàn cheát boãng chôït ñeán

Phaù vôõ chieác bình thaân.

Taâm kia raát noùng böùc

Vaãn bò löûa ñoát thieâu

Phieàn lo duï nhö löûa

Bình söõa duï nhö thaân.

Ngöôi khoâng neân ngaên ta

Tu thieän giöõ phaùp beàn

Ngöôøi ngu si taêm toái

Töï noùi mình toân quyù

Ta caàm ngoïn ñuoác phaùp

Cuûa chö Phaät Theá Toân

Soi chieáu trong thaân ta

Sang heøn khoâng khaùc nhau

Thòt, da, gaân coát thaûy

Goàm ba möôi saùu thöù

Sang heøn ñeàu nhö nhau

Coù töôùng gì sai khaùc

Ñeïp, y phuïc toát

Caùc vaät coù khaùc nhau.

Ngöôøi trí neân sieâng naêng

Haønh cung kính leã baùi

Giaû söû laøm vieäc laønh

Goïi laø giöõ phaùp beàn.

Vì sao noùi ñieàu naøy?

Thaân nhö aùnh ñieän chôùp

Chuøm boït vaø ñoáng caùt

Caây chuoái khoâng chaéc thaät

Nhö thaân mong manh naøy

Tu thieän trong traêm kieáp

Vöõng nhö nuùi Tu-di

Vaø beàn nhö maët ñaát

Ngöôøi trí neân nhö theá

Ñoåi laáy phaùp chaéc thaät.

← Văn bản trướcT015 BD VI 201-Q2 Đại Trang Nghiêm Kinh LuậnVăn bản tiếp →T015 BD VI 201-Q4 Đại Trang Nghiêm Kinh Luận
☰ Mục lục Đại Tạng Kinh (Linh Sơn Pháp Bảo)
⬇ Tải .txt⬇ Tải PDF