📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Tu Pha^.t

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 13,844 ký tự · ~13 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

Tu Pha^.t

This article is written in Vietnamese, using Unicode Times font

Tu Phật Duyên Hạc Lê Thái Ất

Tu Phật là sửa mình theo Phật.

Từ ngữ ngắn gọn này đã

có nội dung rất rộng rãi và

tinh tế, người phát tâm tu học

theo Phật cần sáng tỏ để

đường đi nước bước

được nhẹ nhàng, nhanh chóng.

Đã nói tu, nói sửa mình

là nhận rằng có điều xấu,

có tội lỗi cần phải gột rửa

để trở thành tốt hơn lên,

không còn sai lầm phạm lỗi nữa.

Phật là Toàn năng, Toàn giác,

là Chân như , là Pháp thân

vô tướng, tu Phật là dọn mình

để thành Phật, để trở

thành sáng suốt và từ bi, để

hết khổ và độ sinh như chư

Phật.

Tu Phật là một quá trình dài

lâu, nhiều kiếp liên tục, quá

trình tu học không hạn định

trong khoảng thời gian được, lâu

mau tùy thuộc từng căn cơ, duyên

nghiệp của hành giả, tùy thuộc

vào công phu tu tập hành trì.

Tuy nhiên, quá trình tu Phật gồm

có nhiều giai đoạn, từ gần

đến xa, từ thấp đến cao,

từ dễ đến khó. Việc tu tập

ở mỗi giai đoạn có ảnh hưởng

hỗ tương lẫn nhau, mở lối cho

nhau, kiên định lẫn nhau, không

thể tách rời khỏi nhau được.

Theo chứng nghiệm của hành giả,

có thể chia thành những giai đoạn

tu Phật như sau:

Lễ Phật

là giai đoạn đầu tiên.

Lễ Phật là thắp nhang, chắp tay,

cúi đầu trước hình tượng

của Phật, tại chùa hay tại nhà.

Đây mới là những động

tác tay chân, động tác cơ

thể của người lễ Phật. Động

tác tâm linh là người hành

lễ chú tâm vào sự cung kính

đức tính của Phật. Có

động tác tâm linh mới có

cảm ứng giữa người hành lễ

với chư Phật, với đấng Như

Lai. Sự cung kính này do ở sự khởi

tín, cảm thấy tin Phật là Toàn

giác, là Từ bi, là Toàn năng

cứu độ chúng sinh đang mê

đắm trong luân hồi khổ hải,

trong đó có mình đang hành

lễ cầu xin được giải thoát.

Thiếu động tác tâm linh cung kính

đức tính của Phật, người

hành lễ không thể gọi là

đang lễ Phật được. Đó

chỉ là người đang lễ cái

tượng gỗ, tượng đất có

tạc nặn nên hình Phật, lễ

tờ giấy có in vẽ hình Phật.

Phật không ở trong khúc gỗ, khối

đất hay tờ giấy. Phật ở trong

tâm chân thành cung kính của người

hành lễ. Tượng gỗ, tượng

đất hay hình vẽ trên giấy

chỉ là biểu tượng Pháp thân

vô tướng của Phật, tượng

trưng cho đức tính của Phật

mà người hành lễ đang nhiếp

tâm cung kính. Những vật cụ thể

này chỉ là phương tiện dẫn

dắt đến cứu cánh hành lễ

là đức tính của Phật.

Có cung kính là có Phật, Phật

hiện tiền ngay trước mặt người

hành lễ ở bức tượng hay hình

vẽ qua làn khói nhang. Phật sáng

tỏ ngay trong tâm người nhiếp tâm

kính lễ. Đây là trường

hợp người lễ Phật đã

có công phu đáng kể trên

đường tu học hay người có

căn tu huân tập thâm hậu từ

nhiều kiếp trước.

Lễ Phật thường để cầu

xin Phật độ. Ở đây có

hai điểm cần sáng tỏ: Cầu

xin điều gì? Phật độ có

phải là Phật thỏa mãn lời

nguyện cầu của người hành lễ

hay không? Câu trả lời thường

nghe là lễ Phật cầu an. Hai chữ

'cầu an' thường được hiểu

cạn hẹp, sai lạc là cầu được

yên ổn, an ninh, cụ thể là cầu

được ăn no ngủ yên, không

ốm đau tật bệnh, gặp may mắn

trong sinh hoạt hằng ngày, thậm chí

có người buôn gian bán lận

thành tâm lễ Phật cầu xin cho

trúng mối, giao hàng trót lọt,

không bị bắt bớ lôi thôi. Thực

ra, cầu an là cầu sự an tâm, đừng

bị ngũ dục lục trần làm

xáo động, đừng để

cho tham sân si nổi dậy khiến mình

nghĩ bậy, nói bậy và làm

bậy, cầu cho tâm được an tịnh

để đừng gieo nhân ác, cho

tâm sáng suốt để đi con

đường chánh, lánh xa con đường

tà. Phật độ là giúp cho

mình qua nỗi khó khăn, chỉ cho

mình hướng đi, giúp mình

phương tiện như cấp cho thuyền

bè để qua sông. Phật độ

không có nghĩa là xin cái gì

Phật cho cái ấy. Phật chỉ vẽ

cho lối đi, cách làm, người

lễ Phật phải tự đi, phải tự

làm lấy. Không đi thì không

đến, không làm thì không

xong. Phật không cõng ai đến đích

của họ, không làm hộ ai công

việc của họ. Người lễ Phật

đừng có cầu xin ở Phật

cái mà Phật không giúp mình

được, dù là cầu rất

khẩn thiết chân thành. Tại sao? Tại

người lễ Phật đã không

sáng suốt trong việc cầu xin Phật

độ, không phải tại Phật hẹp

lượng từ bi mà không thương

không giúp. Phật càng thương

người si mê nặng nghiệp này hơn

người khác, nhưng không sao độ

được, không sao thỏa mãn lời

cầu xin không sáng suốt được.

Phật không buông xuôi bỏ rơi

hạng người này, trước hết

độ cho họ trở nên sáng suốt,

đừng cầu xin những điều

mờ ám, u mê nữa, mà cầu xin

những điều chánh đáng, cầu

chánh đạo.

Niệm Phật

là giai đoạn kế tiếp. Niệm

là nhớ đến, nghĩ đến,

niệm Phật là cảm thấy ân huệ

của Phật đã đến với

mình, cảm thấy Phật đang độ

mình, đang khai thị cho mình nhìn

thấy mọi việc đâu là chánh

là tà, đâu là chân là

giả, đâu là thực là hư.

Như vậy, niệm Phật càng nhiều,

càng thường xuyên càng tốt,

thậm chí đến độ thường

niệm, luôn luôn không lúc nào

dứt, giống như hít thở, như

tim đập gắn liền với sự sống,

trở thành một thói quen tự nhiên,

không còn phải tập trung chú ý

đến nữa. Trường hợp miên

mật trì niệm như vậy là ý

nghĩa câu 'Niệm vô niệm, niệm',

niệm thường xuyên, miên mật đến

độ như vô niệm, như thói

quen tự nhiên, đó chính là

niệm một cách chân thực, tròn

đầy. Trong thực tế, người tu

học thường có những sai sót

như trong lúc lễ Phật không nghĩ

đến Phật đang ban ân cứu

độ cho mình, chỉ tỏ lòng

kính lễ và cầu Phật nhưng

kém lòng tin tưởng và biết

ân Phật đang mở mắt cho mình

sáng lòng sáng dạ. Hoặc là

chỉ niệm Phật thoáng nhanh trong giây

lát lúc chắp tay cúi đầu,

thực hiện nghi thức lễ Phật, coi

như một thủ tục bắt buộc, không

coi là một việc làm tự nguyện,

do đó trong khóa lễ cảm thấy

dài lâu, sốt ruột, chỉ mong cho

mau chấm dứt. Đây là có

niệm nhưng là tà niệm, chưa

phải là chánh niệm, chưa gọi

được là niệm Phật. Niệm

Phật chân chánh là luôn luôn

giữ vững chánh niệm, không chao đảo,

không bị những tạp niệm quấy

phá, thường được gọi là

trì niệm, giống như trì giới,

trì kinh.

Trì giới đi

liền với trì niệm là giữ giới

không lúc nào buông thả. Trì

giới là thực hành những đạo

hạnh của Phật. Không trì giới

thì những ác nhân không tiêu

trừ được, giống như trong vườn

cần nhổ hết cỏ dại, cỏ xấu

để lấy chỗ trồng cây tốt

lành có hoa thơm trái ngọt. Vườn

tâm hay tâm địa của chúng

sanh cũng vậy, gột sạch ác nhân

tà niệm để tăng trưởng

đạo hạnh theo sự soi sáng của

Như Lai. Để thấy rõ sự quan

trọng của việc trì giới, chúng

ta hãy hình dung tưởng tượng

một mảnh vườn. Người làm

vườn sáng suốt phải đặt

vấn đề nhổ hết cỏ dại,

cỏ xấu, không thể vừa trồng

cây tốt lành vừa để cỏ

dại mọc hoang, không thể nghĩ rằng

chỉ cần tưới nước bón

phân là đủ có hoa thơm quả

ngọt. Cần biết rằng phân nước

tốt cho cây đem trồng nhưng cũng

rất tốt cho cỏ dại lan nhanh khắp

vườn. Hơn nữa, nhổ cỏ dại

là công việc thường xuyên, mỗi

khi thấy mọc lên là lại phải

nhổ, không phải là việc chỉ

làm có một lần là xong, không

cần phải quan tâm tới nữa. Trì

giới cũng vậy, người tu Phật

giống như người làm vườn

thường xuyên chăm lo việc nhổ

cỏ dại, lãng quên là cỏ

dại lan ra rất nhanh, đòi hỏi

nhiều công sức hơn mới tiêu

trừ được.

Muốn cho công việc đở tốn

công phu, nhổ cỏ dại phải nhổ

ngay khi mọc lú lên, mới phát hiện

cỏ mọc và phải nhổ hết cả

rễ của cỏ, không để sót

phần rễ ăn sâu dưới đất.

Trì giới cũng như vậy, phải

phanh phui những tà niệm, ác nhân

tiềm ẩn trong tâm địa hành

giả tu học, phải luôn luôn sám

hối thường xuyên giữ cho tâm

được thanh tịnh. Sự so sánh

việc trì giới với việc nhổ cỏ

dại chỉ diễn được ý phải

thường xuyên chăm lo việc trì

giới. Về mặt thực hành, việc trì

giới và sám hối có nhiều

khó khăn, nhiều trở ngại vi tế

hơn việc nhổ cỏ dại. Lý do cỏ

dại và người nhổ cỏ là

hai thực thể riêng biệt, người

quyết tâm nhổ dể nhìn thấy

cỏ dại, công việc trừ cỏ

dại vì thế có phần dễ dàng

hơn; việc trì giới và sám

hối là chính hành giả lại

nhìn lại chính mình, nhìn sao

cho thấy điều mình phạm giới

để còn sám hối nguyện giải

trừ. Hành giả phải lắng lòng

cho an tịnh để có thể nhìn

thấy rõ vọng ngã, vọng tâm

chao đảo của chính mình, vai trò

chủ thể làm việc nhìn thấy

và đối tượng bị nhìn

thấy lại là một người duy nhất,

là chính hành giả không phải

người nào khác. Người phạm

giới như người có vết bẩn

ở mặt mình, mắt mình không

sao nhìn thấy vết bẩn được.

Muốn thấy cần phải soi gương

hay nhờ người khác nói cho mới

biết để lau chùi được.

Ai cũng có vết bẩn trên mặt

cả, duy đáng thương hơn cả

là người không soi gương, không

có ai bảo cho để lau chùi cho sạch!

Đọc kinh

là việc làm có mục đích

làm cho hành giả sáng tỏ cái

lý của Phật như lý nhân quả,

lý vô thường, lý vô ngã...

Đọc kinh cần đọc nhiều lần

cùng một bộ, cùng một câu nên

thường gọi là tụng kinh; đọc

thuộc lòng rồi chưa đủ, tụng

đến khi nào thấu suốt được

ý nghĩa của câu kinh, sáng tỏ

được cái lý của Phật nên

thường gọi là niệm kinh hay niệm

Phật, hay còn nói cả cụm từ

tụng kinh niệm Phật. Một khi hiểu

được, bừng tỏ được

cái lý Phật dạy, rồi đem

áp dụng vào cuộc sống thực

tại hằng ngày thì gọi là

trì kinh. Đọc kinh, tụng kinh chỉ

là bước đầu, sau dẫn đến

niệm kinh, trì kinh, có như vậy

việc đọc kinh mới thực hiện được

viên mãn. Đọc tụng không

có nghĩa là phát nên âm

thanh ở cửa miệng câu kinh câu kệ

in trong kinh sách mà không sáng tỏ

được cái lý của Phật dạy.

Người không biết chữ có đọc

được kinh không? Dĩ nhiên, người

không biết chữ không tự đọc

lấy được câu kinh in trong kinh sách,

nhưng người này vẫn nghe được

kinh do người khác đọc hay thuyết

giảng. Biết chữ thì đọc, không

biết chữ thì nghe, điều quan tâm

là đọc thấy, nghe thấy, cái

'thấy ' là cái đích cần

đạt tới, còn cái 'đọc'

hay cái ' nghe' chỉ là phương tiện

cho hành giả tùy nghi sử dụng.

Lục tổ Huệ Năng không biết chữ,

chỉ nghe kinh rồi ngộ đạo là

một bằng chứng quá rõ ràng

cụ thể, chúng ta không còn nghi

ngờ gì nữa.

Tọa thiền

hay thường nói là ngồi thiền,

ngồi để dẫn dụ cái tâm

của mình đến chỗ thanh tịnh

và an định, không còn bị

lục trần, ngũ uẩn dấy khởi

lên trong tâm thức. Nói cách

khác, ngồi thiền để dẹp an

vọng tâm, vọng thức của mình,

giống như mặt nước để yên

sẽ phẳng lặng, trong suốt, nhìn rõ

bóng trăng chiếu vào, không để

cho mặt nước gợn sóng nhấp nhô

làm tan mất mặt trăng chiếu vào.

Mặt nước ví dụ như tâm

mình, bóng trăng như chân lý,

chánh đạo; mặt nước yên

lặng chiếu được bóng trăng

là chân tâm thông suốt được

vạn pháp, ngộ được chánh

đạo; mặt nước có sóng

gợn nhấp nhô làm tan vỡ bóng

trăng là vọng tâm chao đảo,

không thông suốt được vạn

pháp, không nhìn thấy được

chánh đạo, luôn luôn đuổi

theo những hình bóng không thực,

hão huyền, không bao giờ nắm bắt

được; gió thổi làm cho mặt

nước gợn sóng nhấp nhô là

lục trần, ngũ uẩn làm cho tâm

thức vọng động. Tọa thiền là

nhiếp tâm cho an định để thông

suốt vạn pháp, gột rửa hết

phiền trược, là kiến tánh ngộ

đạo, đạt tới cảnh giới

chư Phật. Về mặt thực hành, một

câu hỏi đặt ra: Tại sao lại

tọa thiền? Thiền lại ngồi, đi

đứng hay nằm có thiền được

không? Ngồi kiết già hay bán kiết

là cái thế thuận lợi nhất

cho việc nhiếp tâm tu thiền. Hai thế

đi và đứng dễ làm cho

người tu thiền lãng tâm, cần

phải vận dụng chú tâm nhiều

mới đạt được cái tâm

an tịnh. Thế nằm dễ làm cho người

tu thiền thư dãn rơi vào hôn

trầm, cũng cần phải vận dụng

chú tâm nhiều mới tỉnh táo

hành thiền được. Hành thiền

là một việc làm tích cực ở

thế ngồi yên, không phải là

một dạng nghỉ ngơi, thư dãn.

Ngồi là cái thế thuận lợi,

không phải là một điều kiện

bắt buộc đối với người

tu thiền. Nếu thấy ngồi không thuận

lợi cho trường hợp cá nhân mình,

người tu thiền vẫn đạt được

kết quả tốt ở các thế đi,

đứng hay nằm.

Tham thiền là

thiền đến mức độ tâm

đã an định, không còn

vọng động nữa; trở nên sáng

tỏ mọi việc, minh chiếu vạn pháp,

thấy rõ mọi sự mọi lý như

thường nói tham thiền nhập định.

Khi đã nhập chánh định,

có cái tâm hư không, người

tham thiền lúc bấy giờ thấy tâm

mình hòa hợp với tâm Phật,

tâm mình với tâm Phật hợp với

nhau cùng một thể duy nhất, không

còn thấy đâu là mình,

đâu là Phật nữa. Hành giả

đã có tâm Phật, đã

giác ngộ thành Phật. Nói cách

khác, tọa thiền là đạt đến

cảnh giới chư Phật, giống như

người đã đi đến nơi

nước Phật, người tọa thiền

là du khách đến chơi, được

mắt thấy tai nghe mọi sinh hoạt của

chư Phật. Còn tham thiền là khi

hành giả không còn là ông

khách đến chơi cảnh Phật nữa,

đã có tâm giống như tâm

chủ nhân, đã trở thành một

trong những chủ nhân nơi nước

Phật. Nói đơn giản hơn là

người tham thiền nhập chánh định

đã sống ở Niết bàn tự

tại ngay giữa chốn thế gian này.

Thuyết pháp

là phần hành của người tu

Phật, đã nhận mình là

con Phật có nhiệm vụ gánh vác

công việc của Như Lai giao phó. Đó

là làm viên mãn đại nguyện

của Phật, cứu độ chúng sanh

thoát khỏi vô minh tội lỗi, thoát

khỏi trầm luân trong biển khổ. Thuyết

pháp là dạng pháp thí, một

dạng bố thí, một dạng của

hạnh Bồ Tát cứu độ chúng

sanh. Việc làm viên mãn đại

nguyện của Phật là việc làm

của người tu để thành hoạt

Phật, thành Bồ Tát độ sinh

của Đại thừa. Người tu Tiểu

thừa, đạt được đạo

vị Diệt tận định để

thành A la hán, không thành Bồ

Tát, hoặc sẽ thành chân Phật

nhập diệt Niết bàn, không có

ứng thân để độ sinh trong

cõi ta bà. Trường hợp tu Tiểu

thừa này không có phần hành

cứu độ chúng sanh, do đó

không có việc thuyết pháp.

Để kết luận việc tu Phật, chúng

ta có thể mượn lời Bạt hậu

trong khóa Hư lục của vua Trần

Thái Tôn soạn ra để dạy con

dân chăm lo việc tu hành cho chóng

đạt được đạo quả:

"Lễ Phật là cung kính đức

tính của Phật, niệm Phật là

cảm cái ân của Phật, trì

giới là thực hành đức hạnh

của Phật, đọc kinh là để

tỏ rõ chân lý của Phật, ngồi

thiền là đi vào cảnh giới

của Phật ở trong tâm mình, tham

thiền là hòa hợp tâm mình

vào cái tâm của Phật, thuyết

pháp là làm cho trọn vẹn ý

nguyện của Phật" (1).

Vắn tắt và đơn giản hơn,

tu Phật là cố gắng nhìn cho thấy

Phật và bắt chước làm giống

như Phật và trở thành hoạt

Phật lúc nào cũng không biết

nữa.

Chú thích:

(1) Nguyên chữ Hán như sau: Lễ

Phật giả, kính Phật chi đức.

Niệm Phật giả, cảm Phật chi ân.

Trì giới giả, hành Phật chi hạnh.

Khán kinh giả, minh Phật chi lý. Tọa

thiền giả, đạt Phật chi cảnh.

Tham thiền giả, hợp Phật chi tâm. Thuyết

pháp giả, mãn Phật chi nguyện.

(Bạt hậu) Trần Thái Tôn

From: Phat-Hoc Magazine, March 1997, http://www.win.net/phathoc/

← Văn bản trướcwith Unicode Times fontVăn bản tiếp →with Unicode Times font
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)