with Unicode Times font
Tùy Duyên Bất Biến Minh Tâm
Sau khi đau lòng phải rời bỏ quê
hương để tìm tự do trên
khắp năm châu, dù ở trong các
trại tạm cư trên hoang đảo
hoặc vùng hẻo lánh hoang vu, các
Phật tử Việt Nam đều cố gắng
tạo một ngôi chùa hoặc Niệm
Phật đường để cùng nhau
thờ phụng, lễ bái, cầu nguyện,
giải quyết nhu cầu tinh thần. Do đó,
hiện nay đã có hàng trăm
cảnh chùa Việt Nam xuất hiện khắp
nơi.
Các Phật tử mong ước có được
những ngôi chùa rộng rãi, khang
trang, tượng Phật to lớn, đẹp
đẽ, với cổng tam quan, với mái
cong vút tượng trưng cho văn hóa
dân tộc. Nhưng ở hải ngoại đầy
vật chất, máy móc, đời
sống ích kỷ vội vàng, làm
sao tạo dựng được những cảnh
chùa lý tưởng như vậy. Đa
số dân tỵ nạn đều tay trắng,
đi làm chỉ đủ ăn, lại
sống rải rác, lấy đâu ra
tiền mà xây chùa? Thôi thì
đành thuê tạm một ngôi nhà
bé nhỏ hoặc vài phòng trong một
cao ốc để sửa đổi thành
một ngôi chùa, đáp ứng
đòi hỏi cấp bách của
vấn đề tinh thần. Tục ngữ
Việt Nam có câu: "Chùa nát
Phật vàng". Kinh Phật cũng dạy:
"Phật tại tâm"; vậy không
cần hào nhoáng bề ngoài, chúng
ta cứ vui với hoàn cảnh địa
phương hiện tại mà chấp nhận
tình trạng vá víu này.
Chúng ta lập chùa, lập hội, thỉnh
Thầy trụ trì, mong mỏi duy trì
và phát triển đạo Phật cùng
nền văn hóa dân tộc, để
sau này con cháu có được
chút di sản mà tuân theo, giữ gìn
được phần nào những phong tục
tập quán Việt Nam, đỡ bị mất
gốc. Vì thiếu phương tiện tài
chính, nhân lực và những điều
kiện địa phương không cho phép
chúng ta làm được những việc
như ý muốn, nhưng các người
con Phật đầy thiện chí đã
tạo dựng được một số cơ
sở chùa chiền, in thêm được
kinh sách; trong những ngày lễ quan
trọng như Phật Đản, Vu Lan và
những ngày Tết, đồng bào
ta đã hoan hỉ kéo về chùa
thật đông, trước là lễ
Phật cầu nguyện, sau là gặp nhau
vui vẻ chuyện trò.
Kinh Phật dạy có hai nguyên tắc
quan trọng: Tùy Duyên và Bất Biến.
Tùy Duyên là tùy hoàn cảnh,
phương tiện, thời tiết mà thay
đổi các chi tiết cho thích hợp.
Còn Bất Biến là không được
thay đổi những gì nòng cốt
như giới luật, kinh điển, đạo
hạnh, những điều này mà thay
đổi thì không còn gì là
Phật giáo nữa.
Chúng ta nên phân biệt rõ ràng
đâu là phương tiện, đâu
là mục đích. Phương tiện
có thể thay đổi chứ mục
đích thì bất di bất dịch.
Chúng ta có thể tùy duyên mà
thay đổi ngày giờ làm lễ
vào ngày thứ Bảy hoặc Chủ
Nhật thay vì đúng ngày Rằm,
sao cho phù hợp với hoàn cảnh địa
phương khiến cho nhiều người có
thể đến dự lễ được.
Chúng ta có thể tùy duyên thực
hành những nghi thức tụng niệm
ngắn gọn bằng tiếng Việt để
nhiều người hiểu và theo được,
không tốn nhiều thì giờ. Chúng
ta có thể tùy duyên mà dùng
thêm ngoại ngữ (Anh, Pháp v.v...) để
cho những thanh thiếu niên hiểu được
dễ dàng hơn. Chúng ta có thể
tùy duyên mở thêm lớp dạy tiếng
Việt, tổ chức các buổi nói
chuyện về văn hóa Việt Nam xen lẫn
những buổi thuyết giảng về giáo
lý Phật Đà. Chúng ta có
thể tùy duyên không thỉnh Đại
Hồng Chung trong đêm khuya để
tránh lối xóm khiếu nại... Nói
tóm lại, chúng ta có thể tùy
duyên thay đổi những chi tiết để
phù hợp với đời sống địa
phương.
Nhưng có những điều không thể
thay đổi được, gọi là
Bất Biến. Đó là những giới
luật của Phật đặt ra, đó
là những kinh điển của Phật
đã dạy, đó là nếp
sống thanh tịnh của người tu hành,
đó là mục đích cao cả
tự giác giác tha, hướng về giải
thoát. Tỳ kheo có 250 giới, Tỳ kheo
ni có 348 giới, Bồ Tát có 58
giới, cư sĩ có năm giới, không
ai được vi phạm, dù ở không
gian hay thời gian nào. Nếu một Tỳ
kheo ăn mặn, uống rượu, dâm dục...
thì không xứng đáng làm
Trưởng tử của Như Lai, nên cởi
áo mà về thế tục, đỡ
mắc nợ đàn na thí chủ, đỡ
gây thêm nghiệp chướng đọa
lạc. Người cư sĩ tại gia mà
sát sinh, trộm cướp, tà dâm,
nói dối, dùng các thứ say sưa
thì không xứng danh Phật tử.
Sống ở nước ngoài, vàng thau
lẫn lộn, mọi nấc thang giá trị
cũ đều đảo ngược, vỡ
nát tan tành, chỉ còn nếp sống
đạo hạnh, giới đức trang
nghiêm là xứng đáng được
tôn trọng. Danh vị, chức tước,
quyền thế chỉ là bề ngoài
rỗng tuếch. Nếu tâm ý, miệng nói,
hành động đều tốt đẹp
như nhau thì mới thật đáng
quý. Nhưng nếu chỉ khoác áo
nhà tu mà phạm giới, dám nói
là ở đâu theo đó, các
Mục sư có vợ thì ta cũng lập
gia đình, mọi người đi làm
thì ta cũng đi làm, ở xứ
lạnh uống chút rượu cho ấm
bụng, ăn chút thịt cho đầy
đủ chất bổ... mà quên bổn
phận người xuất gia lãnh đạo
tinh thần, thượng hoằng hạ hóa,
thì ôi thôi còn gì là
Phật giáo nữa. Vẫn biết ai tu nấy
chứng, ai tội nấy mang nhưng thấy
những người phạm giới đang đi
vào địa ngục mà không
khỏi thương hại.
Chúng ta cần tùy duyên thay đổi
những chi tiết cần thiết để
thích nghi với hoàn cảnh địa
phương, tùy phương tiện mà
tu hành, nhưng vẫn giữ vững mục
đích bất biến là bảo tồn,
phát triển đạo Phật, hướng
về giác ngộ và giải thoát.
Nguyện cầu Đức Thế Tôn soi
sáng cho chúng sinh chóng thức tỉnh,
ra khỏi u mê tội lỗi, được
hết khổ, được an vui.
Minh Tâm
Trích "Tìm Phật ở đâu?", NXB Văn Nghệ, Hoa Kỳ.
Chân thành cám ơn anh Nguyễn Quang Trung đã có thiện tâm giúp đánh máy lại bài viết nầy