📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

ChU+a cha(n

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 11,622 ký tự · ~11 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

ChU+a cha(n

with Unicode Times font

Luận về "chưa chăn" Quảng Trí Thiền Sư

Giới thiệu: Bài nầy trích từ

quyển sách "Thập Mục Ngưu Đồ

Tụng" của ngài Quảng Trí

Thiền Sư viết vào năm 1719, triều

vua Lê Dụ Tông, luận giải về

các bài tụng tranh chăn trâu.

Quyển sách nầy được ông

Trần Đình Sơn dịch sang tiếng

Việt và xuất bản tại Sài

Gòn năm 1991.

Hết thảy mê tín đều được

sinh từ "kiến", dẫm vào thì

như rừng rậm, chìm vào thì

như biển sôi. Cũng như loài

tầm làm kén, nơi đẹp là

chổ buộc ràng. Tựa như loài

thiêu thân bay vào đèn, chổ

sáng là chổ chôn xác. Cho nên

bật tiên đạt bảo rằng: - "Kẻ

lãng tử bỏ nhà đáng thương

thay. Người lử hành cô đơn

sống trong cảnh lạc loài đói

lạnh, mới biết đủ nổi khổ

của kẻ cùng đường, không

có cách gì cứu được."

Những kiến giải ấy thật là

đáng trách. Đấy là chỉ

mong nghe theo lời Phật mà lại nương

tựa vào sự dẫn dắt của ma.

Nay tôi xin thuyết phá rõ ràng,

mà thuyết phá ắt bị người

ghét. Người xưa có bảo: Lời

nói phải thì không tránh khỏi

bị cắt lưỡi. Nên tôi chỉ

lược nêu trong đám tăng chúng

bản xứ, họ gồm 5 loại đọa,

5 loại trụy, cộng lại 10 loại

người chưa chịu chăn vậy.

Loại thứ nhất

là loại do cuồng vọng, túng tứ

mà không chịu chăn. Sao vậy? Trong

kinh có dạy: "Có một loài

ma chuyên thích trí tuệ ngông cuồng,

không chịu giử giới tu hành".

Họ nắm lấy một cách sai lầm

nhũng lời lẽ có tính cách

tương tự ở kinh điển mà

bảo rằng: - "Phiền não tức bồ

đề; dâm, nộ, si là phạm hạnh".

Theo lời mà sinh ra kiến giải, theo sự

giải thích mà phát ra độc

hại. Họ có tâm ý phóng túng,

lời lẽ ngông cuồng, tội thực

không kể hết. Cứ nói chuyện

giải thoát ở cửa miệng, thì

thừa và giới luật đều mất,

đều chẳng tu hành. Hoà Thượng

Vĩnh Minh có dạy rằng: - "Khi tập

khí (thói quen đã huân tập

từ nhiều đời kiếp, tất cả

những cái đã xông ướp,

thấm nhiễm vào người) bị

nghiệp cảnh sai khiến, thì hiện hành

sao khỏi sự trói buộc của duyên?"

Cũng như bảo rằng: - "Ngàn ngày

học tập lý giải, không bằng một

ngày tu trì giới luật". Sao lại

tham cái hư danh của lý sự để

phải trầm luân đọa lạc một

cách oan uổng? Đó là bọn

sủa càn, thật đáng thương

thay! Những người này tức là

những người chưa chịu chăn.

Loại thứ hai , rơi

vào sự chi li mà không chịu chăn.

Sao vậy? Tổ sư dạy: - "Có nhiều

người thông minh học hết giáo

điển, ghi nhớ chương cú, chấp

vào cái giả danh của pháp thân

(thân chân thật của chư Phật

tức là pháp tính hay lý thể

tuyệt đối), phân tích ra mọi

loại danh tướng, thêm thắt chổ

này, bổ sung chổ nọ. Quanh năm suốt

tháng chỉ cố tranh kiến giải của

mình mà chẳng tu hành thật sự".

Vì thế nên biết: Đứa bé

đói qua hàng thịt, nhìn thấy

mà nhai ngồm ngoàm, chỉ tăng

lòng thèm khát chứ không cứu

được bụng đói. Những

người như thế chỉ làm khách

thiền ngoài miệng, tuy ghi chú chương

cú nhưng trong lòng ngã mạn, khinh

chê mọi người. Đấy là

hạnh thô bỉ nhất trong tăng chúng,

huống chi là không có công hạnh

thật sự! Như thế chỉ tăng thêm

khẩu nghiệp, thực quả đáng thương!

Hạng người này cũng không chịu

chăn.

Hạng thứ ba , bị

rơi vào si mê cái "Không"

mà chẳng chịu chăn. Sao vậy? Người

xưa có dạy: Kẻ học đạo

mới thấy sơ về cái "Không"

của các pháp, nghe người khác

tụng kinh, niệm Phật, lể bái, làm

các pháp tu hành, bèn bảo rằng:

"Pháp tách rời danh tự, nếu

chấp vào danh giả và thuyết tạm

thì càng tăng thêm sự hư vọng".

Hạng người như thế lòng và

miệng trái ngược nhau.

Há chẳng thấy kinh Lăng Nghiêm

dạy rằng: - "Nếu trong định

kia mà các thiện nam tử thấy rằng

các uẩn (Sắc: vật chất hình

tướng; Thọ: sự cảm thọ; Tưởng:

sự nghĩ tưởng; Hành: sự vận

hành và Thức: cái nhận biết.)

tiêu mất, thọ uẩn rõ ràng,

tự cho mình đã đủ, tức

có phần ngã mạn lớn, ma nhập

vào tâm phủ". Họ còn bảo

rằng: - "Một niệm vượt qua ba tăng

kỳ kiếp" (thời gian của vạn kiếp

vũ trụ, rất dài lâu không

thể tính được). Để rồi

trong lòng xem thường mười phương

chư Phật, huống chi các bậc thấp

như hàng Thanh Văn, Duyên Giác.

Họ không chịu lể bái tháp

miếu, khinh mạn kinh tượng, cho đấy

chỉ là vàng. đồng, đất,

gỗ, rồi bảo rằng: - "Nhục thân

chân thường thì không tự cung

kính mà lại sùng bái gổ

đất!" Như thế thật là

điên đảo, làm nghi ngờ sai

lạc cho người sau. Nên biết rằng:

- "Chấp Không, phá tướng đều

là quyến thuộc của Ma." Cho dù

có bảo là Không, sống cũng

Không, chết cũng Không, nhưng còn

cái Không của Đại Diêm Vương

làm sao như thế được? Thật

đáng thương! Những người

này chấp vào "Không" mà

chẳng chịu chăn.

Hạng thứ tư ,

rơi vào tùy duyên mà không

chịu chăn. Sao vậy? Họ bảo rằng

người xưa có dạy: - "Theo duyên

mà làm tiêu nghiệp cũ, tùy

thời mà mặc áo quần thì

hãy thuận theo lẻ trời mà vạn

hạnh tự đầy đủ, nhấc

chân, bỏ chân, cái gì không

phải là tịnh nghiệp đâu mà

phải làm bao nhiêu chuyện?" Họ

lại bảo: - "Có bậc Tiên đức

bảo rằng: 'Tức Tâm là Phật',

cần chi vào việc tu hành?"

Bọn như thế cũng như con chó

duổi theo cục đất vậy, không

biết rằng đó chỉ là lời

nói tạm một lúc của các

bậc Tổ Sư, vì bịnh mà cho

thuốc. Nên biết rằng: theo duyên

thuận thời, không phải là không

làm gì cả. Đấy là nhận

lầm Tổ cơ (tức cái mấu chốt

do chư Tổ bày đặt ra để

tùy căn cơ, trình độ mà

dạy bảo), tưởng đá là

ngọc vậy, thật đáng thương

xót. Cũng vì kiến giải sai lầm

như thế mà hạng người này

không chịu chăn.

Hạng thứ năm ,

bị rơi vào hạng ỷ lại quyền

thế mà không chịu chăn. Sao vậy?

Do họ không biết liêm sỉ, chạy

theo danh lợi, quên đạo đức,

bỏ bê giới luật, bỏ đi phép

tắc, mang lấy tình riêng mà ra

vậy. Thế rồi họ lại chê người

chân chính tu hành là hàng bỉ

lậu, khen ngợi bọn tự đắc ngông

nghênh là hạng lổi lạc. Do đó

không biêt hổ thẹn gì, chỉ

cứ lo nịnh hót quyền thế, ỷ

lại chốn giàu sang để mưu

lấy danh lợi. Bọn này không thể

hiện được gốc đạo; chìm

đắm trong sông ái, biển dục,

đành chịu sự trầm trụy.

Một ngày kia họa đến, phước

hết; trời, người đều ghét;

làm lụy đến Thầy, bạn.

Hạng người này cũng không chịu

chăn.

Hàng thứ sáu ,

là thân tuy xuất gia mà chẳng

chịu an tâm học đạo. Họ thuận

theo cái Không của các pháp,

chỉ mong giữ lấy cái thân huyển

ảo, làm bộ làm dáng bị đọa

lạc mà chẳng chịu chăn. Sao vậy?

Hoà Thượng Thiên Như dạy: - "Gần

đây có bọn người xuất

gia, tuy bảo rằng bỏ thế tục nhưng

thói quen tục lụy vẫn không chừa."

Họ bảo rằng thoát khỏi trần

ai, nhưng họ thì: Duyên trần không

dứt bỏ, Kinh giáo không biết,

tham thiền chẳng hay, vượn tâm rong rủi,

ngựa ý bôn ba (ám chỉ tâm

ý điên đảo, phóng túng

không định tỉnh của chúng

ta như loài vượn, loài ngựa).

Họ nhóm lại từng bầy, qua ngày

đoạn tháng. Như thế chẳng những

uổng phí của cúng dường mà

còn mai một tâm linh của chính

họ. Đến khi nhắm mắt xuôi tay

biết đi về đâu? Quả thực

là muốn vào "cửa Không"

mà trở nên sống hư chết lãng.

Bọn người như thế là bọn

vì cơm áo, vì sự yên ổn

mà ra đi xuất gia, thiệt đáng

thương xót.

Há chẳng biết kinh Bữu Tích dạy

rằng: - "Cái ngục tham dục vẩn

thường bị phiền não trói buộc."

Cái hầm dơ bẩn thường bị

trùng bọ rúc rỉa, tựa như

nhà xí có năm loài không

sạch, chăng khác gì cái bị

rách có chín lổ (ý nói về

thể xác) thường chảy ra. Rắn độc

sân hận nổi lên hòng hại người

mà làm tổn tuệ mạng. Con quỷ

ngu si vì nắm lấy thân kiến mà

nuốt cái thân trí, như bọn

giặc ác mà người đời

đều ghét, như loài chó chết

mà người hiền vứt bỏ. Không

cứng rắn, giống như cây chuối,

bọt nước, vô thường như ánh

chớp tia lửa. Tuy ăn uống chẳng bao

nhiêu mà tạo thành oan trái,

mổi khi được cúng dường

lại không biết báo đáp lại.

Điều đáng trách không phải

là ít, thực khó nói cho hết.

Nếu không xét lổi lầm sâu

xa này rồi cứ chấp chặt cái

bánh vẽ một cách mê muội, thì

không thể nào tiến tu được,

tức: Trí tuệ, đức hạnh

đều thiếu kém, lý sự đều

tiêu tan.

Trước hết cần phải biết cái

ác, biết các điều sai thì

lửa dục mới tiêu được.

Nếu đối trị hết từ gốc,

thì cái chân nguyên tự hiện

ra. Phàm hạng người như thế vì

bên trong không có sự chiếu sáng

của trí, lại bỏ gốc nắm

ngọn, sáng chiều chạy theo bọn bị

động, làm hổn loạn nguồn

chân, vẩn đục dòng tính.

Hạng người như thế thì không

chịu chăn.

Hạng thứ bảy ,

chạy theo việc người, càng ngày

càng tinh chuyên mà không chịu

chăn. Vì sao? Kính Pháp Cú dạy:

- "Như tờ giấy bao hương, như

sợi dây cột cá vậy." Phàm

vật vốn tịnh nhưng vì duyên

mà khởi thành tội phước. Có

bạn hiền minh thì đạo nghĩa

càng ngày càng tăng tiến. Bạn

bè ngu ác thì tai ương càng

ngày càng tụ tập. Giống như

giấy sạch gần hương mà thơm,

gần vật dơ mà bị hôi hám.

Lâu dần thành thói quen đều

không tự biết. Tiên Đức có

bảo: - "Thôi, thôi, thôi, hãy

tu cho sớm. Khi trời khô tạnh không

chịu đi, lại đợi cho đến

lúc mưa xối xả!" Bọn người

này thuận theo bánh xe nghiệp, đem

chôn mất gốc Đạo, mà không

chịu chăn.

Hạng thứ tám ,

dùng Phật Pháp để làm việc

đời, rồi lười biếng chẳng

chịu chăn. Vì sao? Chỉ vì tài

trí không đủ, kiến thức

không có mà ra như vậy. Hoà

thượng Phật Trí Cốc dạy: -

"Ngựa hay rong chạy thì không dám

giữ chân lại, chỉ còn cách

gò dây cương mà chế ngự.

Ý thức trôi chảy lung tung thì

không thể nương vào duyên và

sức mạnh của sự tỉnh thức

được." Than ôi! Dùng Phật

Pháp mà làm việc đời, quả

thực là bọn ngoắt đuôi mà

xin thương hại, là kẻ không

thức tỉnh. Bọn người này thì

không chịu chăn.

Hạng thứ chín ,

thì lười biếng, uể oải, cầu

an mà không chịu chăn. Vì sao?

Chỉ vì họ tự mang, tự bỏ mà

ra như thế. Bậc Tiên đức có

bảo: - "Cái dung lượng tài năng

của con người thì có lớn, có

bé, nên không thể dạy được."

Nên bảo rằng: - "Cái nhỏ không

thể ôm cái lớn được; dây

gầu ngắn thì không thể lấy

nước ở sâu." Chim cú ban đêm

nhìn thấy loài trùng nhỏ nhặt

rất rõ, nhưng ban ngày mắt lại

mờ tối, không thể thấy gò

núi, không phân định gì

được. Người như vậy tự

cho mình là đủ nên chẳng

còn mong cầu gì xa hơn. Sống

chẳng có ích gì cho đương

thời, chết cũng chẳng để tiếng

tăm cho hậu thế. Hạng người như

thế thì không chịu chăn.

Hạng thứ mười ,

là bọn cờ bạc hư hỏng tụ

tập với nhau mà chẳng chịu chăn.

Sao vậy? Họ chỉ mong cái lợi trước

mắt mà mưu kế cẩu thả. Họ

lại còn bảo rằng: - "Cầu đạo

thì quá xa vời, chẳng bằng cầu

cái lợi thiết thực." Do vậy mà

họ quen thói phù hoa, so đo nhỏ

nhặt, không tính được cho trọn

năm, huống chi là lo chuyện sinh tử!

Việc học đạo càng ngày càng

suy, việc tu tập càng lâu càng

bỏ phế, tông môn ngày càng

hư hỏng. Hạng người như thế

thì không chịu chăn.

Mười hạng người kể trên,

tuy gọi là xuất gia mà chưa bỏ

hẳn việc đời: mang lấy thân

nam tử mà không có cái chí

của bậc trượng phu. Vì thế Tổ

Quy Sơn dạy: - "Tiếc thay một đời

luống qua, gặp việc thì quay vào

vách!" Suốt ngày cứ lăng

xăng, tối lại thì mê mệt,

ngã xuống chẳng biết chôn ở

đâu. Họ ngồi trong ngục tối,

không đạt được yếu chỉ

"tức sự, tức lý", mà

cứ niệm suông câu phá bịnh,

phá chấp. Người trí thì

sâu xa biết bao nhiêu, kẻ ngu thì

chỉ bắt chước bề ngoài mà

cứ mong thành tựu việc lớn một

cách nhanh chóng thì thực là

khó vậy.

Vì thế, tôi nay xin quảng dẫn tấm

lòng thâm sâu của chư Phật,

chư Tổ mà trình bày rõ ràng

đại ý của kinh luận, mong phá

bỏ cái chấp cũ, sửa đổi

cái sai lầm trước, cùng nhau theo

đuổi dấu tích để lại

của các bậc Thánh đời trước,

cùng nhau lấy sắc chỉ từ bi của

bậc Giác Vương, không để

hư cái trí của mình, không

phụ tứ ân, cùng bước vào

cử giải thoát cùng tiến trên

con đường thực hành thành

tựu của chư Phật, làm viên

mãn trí bồ đề, chận lối

tà, mở rộng đường trí,

làm vững gốc tín mà nhổ

gai chấp, vượt khỏi bến khổ của

ba cõi, nhập vào biển nguyện của

Phổ Hiền, vượt khỏi sự phiêu

đãng của pháp giới, tiến

lên thành lớn Niết Bàn.

Ngưỡng mong chư Phật, chứng cho lòng

thành nhỏ nhặt này, mong được

phổ biến. Nay kính dâng tập sách

(Thập Mục Ngưu Đồ Tụng

Luận Giải).

Quảng Trí Thiền Sư, 1719

(Trần Đình Sơn dịch, 1991)

Chân thành cám ơn anh Phước

Nguyễn (hi-lwa@juno.com) đã có thiện

tâm đánh máy lại và đăng

từng phần trên diễn đàn

Phật Giáo vn-buddhism@saigon.com trong tháng

5-1997.

← Văn bản trướcBBC Pho?ng Va^'n TNHVăn bản tiếp →Hieu - Nam Tong
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)