📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Bon thuc an

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 7,677 ký tự · ~7 phút đọc
🏠 📜

Bon thuc an

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Bốn

loại thức ăn

Thích

Nhất Hạnh

Loại thức ăn thứ nhất là đoàn

thực , tức là những thức ăn đi vào miệng

của chúng ta. Chánh kiến cũng là biết phân

biệt những đoàn thực có hại và những đoàn

thực không có hại. Chúng ta phải biết những thức

ăn và thức uống nào gây tàn phá và làm mất sự

điều hòa trong cơ thể. Khi chúng ta ăn những

món hiền lành và bố dưỡng thì chúng ta cũng

biết. Đó gọi là chánh kiến. Ta thực tập

chánh kiến ngay trong đời sống hằng ngày, trên

bàn ăn và trong khi nấu ăn, chứ không phải chỉ thực

tập trong thiền đường mà thôi. Trước khi ăn

chúng ta nói: "chỉ xin ăn những thức ăn có tác

dụng nuôi dưỡng và ngăn ngừa tật bệnh",

đó là chánh kiến áp dụng khi ăn và khi nấu ăn.

Nói về đoàn thực, Bụt

đã dùng hình ảnh của hai vợ chồng nhà kia ăn thịt

con. Hai vợ chồng này mang đưá con trai duy nhất đi

qua sa mạc. Họ nghĩ rằng số lương thực đem theo

là đủ dùng cho chuyến đi. Nhưng chưa ra khỏi sa

mạc họ đã hết thực phẩm. Hai vợ chồng

biết rằng cả ba người sẽ chết đói. Cuối

cùng họ phải đành tâm ăn thịt đứa con để

sống mà ra khỏi sa mạc. Họ vừa ăn thịt con vừa

khóc. Bụt hỏi rằng: "Này các thầy, khi hai vợ

chồng đó ăn thịt đứa con thì họ có thấy thích

thú gì không?" Các thầy thưa: "Bạch đức

Thế Tôn, làm sao thích thú được khi biết

mình đang ăn thịt con." Bụt dạy: " Trong

đời sống hằng ngày, trong khi tiêu thụ, chúng ta

cũng phải biết thức ăn của mình đã có thể

được tạo ra bằng sự đau khổ cùng cực của kẻ

khác, của những loài sinh vật khác."

"Hai tay nâng bát cơm đầy,

dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần."

Ăn không có chánh

niệm, ta tạo khổ đau cho mọi loài và khổ đau

cho chính bản thân ta. Khi ta hút thuốc, uống rượu,

ăn nhiều thức béo vào, là ta đang ăn bộ phổi

của ta, đang ăn buồng gan, trái tim của ta, ta tự

đang ăn thịt ta. Nếu là cha, là mẹ thì lúc đó

ta đang ăn thịt con ta tại vì các con cần có cha mẹ

mạnh khỏe, tươi vui. Và nếu cha mẹ trong khi ăn

uống mà tàn hại thân thể của chính mình thì

chính cha mẹ đang giết con. Thành ra ăn như

thế nào để đừng tạo ra những khổ đau cho

các loài và đừng tạo khổ đau cho chính mình, đó

là chánh niệm và chánh kiến. Đạo Bụt trong

cả Nam Tông và Bắc Tông đều tin rằng chúng sanh

từ đời này sang đời khác thay phiên lần lượt làm

cha làm mẹ của nhau. Vì vậy mỗi khi ăn thịt,

chúng ta hãy có ý thức rằng có thể ta đang

ăn thịt cha mẹ hay con cái của ta. Do đó chúng ta

đã tập ăn chay và tập không sát sanh.

Loại thức ăn thứ hai là xúc

thực . Chúng ta có sáu căn là mắt, tai, mũi,

lưỡi, thân và ý. Chúng tiếp xúc với sắc,

thanh, hương, vị, xúc và pháp. Ta phải thấy rằng

việc tiếp xúc đó có đem chất độc vào

người hay không. Ví dụ như khi ta xem truyền

hình, mắt ta tiếp xúc với hình sắc. Phải thực

tập chánh kiến xem chương trình truyền hình

kia có đưa vào trong tâm ta những độc tố như sợ

hãi, căm thù và bạo động hay không. Có những phim

mang lại cho lòng ta sự hiểu biết, lòng từ bi,

chí quyết tâm muốn giúp người, quyết tâm

không làm những điều lầm lỗi. Ta biết ta

có thể xem phim đó. Ấy là ta thực tập chánh

kiến. Người lớn cũng như trẻ em, trong khi xem

phim, phải biết thực tập chánh kiến. Phải

biết rằng có những chương trình truyền hình

chứa đựng rất nhiều độc tố như bạo động, căm

thù và dục vọng. Ngay cả những phim quảng cáo

cũng khơi động thèm khát, dục vọng hay sợ hãi

của người ta. Khi xem một tờ báo không có chánh

niệm, chúng ta có thể tiếp nhận rất

nhiều độc tố. Đọc xong ta có thể mệt

nhoài vì những điều ta đọc có thể

khiến chúng ta chán nản, lo lắng và ghê sợ.

Chính những câu chuyện hàng ngày cũng có thể

mang nhiều độc tố. Đó là xúc thực.

Chánh kiến phát sinh ra

chánh niệm và chánh niệm cũng làm phát sinh

chánh kiến. Tôi biết rằng nhìn, nghe và

tiếp xúc với những gì thì thân tâm tôi sẽ khỏe

khoắn, nhẹ nhàng và an lạc và tôi quyết định

mỗi ngày tiếp xúc với những chất liệu

đó. Còn nhữõng thứ làm tôi mệt, tôi buồn, tôi

lo, tôi giận thì tôi sẽ tránh không tiếp xúc.

Đó là chánh niệm về xúc thực, có được

nhờ chánh kiến về xúc thực. Bụt dạy rằng con

người rất dễ bị thương tích, trên cơ thể cũng

như trên tâm hồn. Bụt đã dùng hình ảnh một con bò

bị lột da dẫn xuống sông. Dưới sông có hàng vạn

loài sinh vật li ti bu lại hút máu và rỉa thịt con

bò. Và khi ta đưa con bò tới đứng gần một bức

tường hay một cây cổ thụ, cũng có những sinh vật li

ti sống trên bức tường và trong cây cổ thụ bay ra,

bám vào con bò để hút máu. Nếu chúng ta

không giữ gìn thân và tâm bằng chánh kiến và

chánh niệm thì các độc tố trong cuộc đời cũng

bám lại và tàn phá thân tâm ta. Năm giới mà chúng

ta tiếp nhận và hành trì là bộ da bao bọc

thân thể và tâm hồn ra. Nếu không hành trì

năm giới là chúng ta không thực tập chánh kiến.

Và trong mỗi chúng ta vốn đã có hạt giống của

chánh niệm. Thực tập chánh niệm cũng như tạo

ra những kháng thể để chống lại sự thâm

nhập của các độc tố kia.

Loại thức ăn thứ ba là tư

niệm thực . Đó là những nỗi ước ao ta

muốn thực hiện cho đời ta. Mong muốn làm giám

đốc một hãng buôn lớn, hay mong muốn đậu bằng

tiến sĩ, những mong muốn như thế thâm nhập

vào người ta giống như một thức ăn. Mong muốn là

một loại thực phẩm gọi là tư niệm thực.

Ước muốn mạnh sẽ giúp ta năng lượng để thực

hiện hoài bão. Nhưng có những loại tư niệm

thực làm cho ta khổ đau suốt đời. Như danh, lợi,

tài và sắc. Muốn được mạnh khỏe và tươi vui,

muốn được giúp đở cho gia đình và xã hội, muốn

bảo vệ thiên nhiên, tu tập để chuyển

hóa, để thành một bậc giác ngộ độ thoát cho

đời.vv.. thì đó là loại tư niệm thực có

thể đưa tới an lạc, hạnh phúc.

Về tư niệm thực, Bụt

kể chuyện một người bị hai lực sĩ khiêng

người kia ném xuống hầm lửa đang bốc cháy. Bụt nói

rằng khi ta bị những tư niệm thực bất thiện

chiếm cứ, bị danh, lợi, tài và sắc lôi cuốn thì

cũng như ta bị những anh chàng lực sĩ kéo đi

liệng xuống hầm lửa. So đó người tu học

phải có chánh kiến, phải nhận diện được tư

niệm thực trong ta là loại nào.

Loại thức ăn thứ tư là thức

thực . Chúng ta là sự biểu hiện của

thức, gồm có y báo và chánh báo. Chánh báo là con

người gồm năm uẩn của ta và y báo thuộc hoàn cảnh

chung quanh ta. Vì hành động từ nhiều kiếp

xưa nên bây giờ ta có chánh báo này, với y báo

này. Chánh báo và y báo đều là sự biểu

hiện của tâm thức. Khi làm công việc nhận

thức, tâm cũng giống như cơ thể đón nhận các

món ăn. Nếu trong quá khứ tâm thức ta đã

tiếp nhận những thức ăn độc hại, thì nay tâm

thức ta biểu hiện ra y báo và chánh báo không

lành. Những gì ta thấy, nghe, ngửi, nếm, tiếp

xúc, suy tư, tưởng tượng,tất cả những thứ ấy

đều như muôn sông chảy về biển tâm

thức. Và những vô minh, hận thù và buồn khổ của ta

đều trở về biển cả của tâm thức ta. Vì

vậy ta phải biết mỗi ngày chúng ta nhận vào

tâm thức của ta những món ăn nào. Chúng ta cho nó

ăn từ, bi, hỷ, xả hay là chúng ta cho nó ăn trạo

cử, hôn trầm, giãi đãi, phóng dật?

Về thức thực, Bụt đã

dùng hình ảnh một người tử tù và ông vua. Buổi

sáng vua ra lệnh lấy 300 lưởi dao cắm vào thân

thể của một tử tội. Tới buổi chiều vua hỏi:

" Người tù đó bây giờ sao?" - "Tâu

bệ hạ, nó còn sống." - "Vậy thì đem hó

ra, lấy 300 lưỡi dao đâm qua người nó một lần

nữa." Và buổi tối, vua hỏi: " Kẻ đó bây

giờ ra sao?" - " Còn sống." - " Hãy

lấy 300 mũi dao đâm qua thân thể nó một lần

nữa!" Bụt dùng ví dụ đó để nói chúng ta

cũng đang hành hạ tâm thức của ta y như thế.

Mỗi ngày chúng ta đâm 300 mũi dao của độc tố

vào trong tâm thức ta. Những mũi dao của tham lam,

giận dữ, ganh tỵ, hờn giận, thù oán, vô minh.

Bốn ví dụ kể trên được

chép trong Kinh Tử Nhục. Tử Nhục là thịt của đứa

con. Bốn ví dụ nghe rất ghê sợ, có tác dụng răn

bảo chúng ta phải tỉnh táo giữ gìn chánh kiến.

Thích Nhất Hạnh

Source: Hoa-Sen Home Page, http://www.jps.net/hoasen/

[ Trở về trang Thư Mục ]

← Văn bản trướcDiem tinhVăn bản tiếp →Ba cong dung
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)
⬇ Tải .txt