Ba cong dung
This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font
Ba công dụng của Đạo Phật
Minh Chi
Đạo Phật có ba công dụng.
Nếu chúng ta thật sự hiểu đạo Phật và hành
đạo Phật thì ba công dụng này nhất định sẽ bộc
lộ trong cuộc sống chúng ta, trên con người chúng ta,
cũng như được cảm nhận sâu sắc trong nội tâm
chúng ta. Còn nếu không, thì tức là chúng ta
không hiểu biết thực sự, hay gọi là
hiểu nhưng không có thực hành. Thật ra hiểu
mà không hành có nghĩa là chưa hiểu thật sự,
chỉ là hiểu nửa vời. Ba công dụng đó là:
- Một, nhân cách chúng ta phải ngày được hoàn thiện.
- Hai, cuộc sống chúng ta
phải ngày càng thêm hạnh phúc, vui tươi, và kèm
theo, chúng ta sẽ thêm sức khỏe, đỡ bệnh
tật.
- Ba, cống hiến của
chúng ta cho xã hội, gia đình và cho sự
nghiệp bản thân này càng nhiều, cụ
thể và phong phú.
Tất nhiên, ba công dụng kể
trên bổ sung cho nhau và có liên quan với nhau. Nhưng
một điều quan trọng là chúng ta phải luôn
luôn tỉnh táo. Sách Phật hay dùng từ tỉnh
giác . Đúng vậy, người Phật tử không
được mơ màng, mà phải luôn luôn tỉnh táo, hay
tỉnh giác. Hãy biết lấy con người chúng ta,
kể cả thân và tâm làm đối tượng thực
nghiệm, đồng thời cũng phải biết xem cuộc
sống mà chúng ta đang sống là môi trường thực
nghiệm. Theo kinh nghiệm nhận thức của bản
thân tôi, một cuộc sống như vậy thật là tuyệt
vời và đầy ý nghĩa. Điều quan trọng thứ
hai, là chúng ta phải hết sức thành thật với bản
thân mình. Như lời Phật dạy, nếu trong tâm có
tham thì biết tâm có tham, trong tâm có sân thì
biết là có sân... chỉ khi nào biết rõ trong
tâm mình đang có tham thì mới biết phân tích
tại sao mình tham, và tham như vậy là đúng hay không
đúng, có lợi hay là có hại đối với mình, và
để đối trị lòng tham đó thì phải làm gì v.v..
Đối với tất cả mọi ý
nghĩ và cảm xúc khác, xuất hiện trong nội tâm,
chúng ta cũng đều phải tỏ ra cảnh giác như vậy
và tiến hành phân tích sâu sắc như vậy. Đó là
điều kiện cơ bản để cho nhân cách chúng
ta ngày càng trở nên hoàn thiện. Đó là công
dụng thứ nhất của đạo Phật. Chúng ta
không thể nào chấp nhận tình hình một người tự
xưng là Phật tử mà nhân cách ngày càng tồi tệ,
tiếng xấu đồn xa, người có trí thì xa lánh,
quần chúng thì ghét bỏ. Là Phật tử, anh có thể
bị chê là trình độ Phật học kém, nhưng không
thể bị chê là người thiếu nhân cách, một
con người xấu. Không thể có một Phật tử mà lại
là con người xảo trá, nói lời không thật, không
được ai tin cậy.
Công dụng thứ hai
của đạo Phật là cuộc sống của người Phật tử phải
ngày càng hạnh phúc tươi vui. Đã làm người, ai
cũng muốn có hạnh phúc và tránh đau khổ. Đạo Phật
đáp ứng lòng mong muốn bình thường và tha thiết
đó của con người, bằng cách chỉ bày cho con người
nguồn gốc của hạnh phúc chân chính và vững bền
là ở nội tâm, ở nơi bản thân mình, chứ không phải
là tùy thuộc ở bên ngoài. Nói công dụng thứ hai
gắn liền với công dụng thứ nhất là vì như vậy.
Chính cuộc sống có đức hạnh đem lại cho con người
niềm vui lớn nhất, hạnh phúc đích thực và lâu
bền nhất. Trước hết, người Phật tử vui vì
có được cái thân làm người. Điều này chứng
tỏ trong các đời sống trước, chúnh ta đã sống một
cuộc sống xứng đáng với cái thân làm người hôm
nay. Hơn nữa, người Phật tử vui vì hiểu rõ cuộc
sống hiện tại và tương lai, kể cả cuộc sống
kiếp sau, đều do bản thân mình quyết
định, đều do ở mỗi ý nghĩ, lời nói và
hành động của mình trong cuộc sống hiện tại,
một cuộc sống mà chúng ta cảm nhận một cách rất vui
vẻ là tươi sáng, trong sạch, hướng thượng.
Hỷ là một trong bốn vô
lượng tâm của nhà Phật. Hỷ là hoan hỷ, vui
vẻ. Lòng người Phật tử bao giờ cũng hoan hỷ, và
sẵn sàng san sẻ niềm hoan hỷ đó cho mọi
người. Niềm vui của người Phật tử có tác dụng
tỏa sáng. Không những tự bản thân mình vui, mà còn
làm cho mọi người cùng vui. Một người Phật tử
mà lại cau có, buồn chán sẽ là một mâu thuẫn, một
vô lý, một cái gì đó trái với quy luật.
Và chính niềm vui nội tâm
đó đem lại cho chúng ta sức khỏe, là kết quả
lôgích của một tâm hồn trong sáng, của sự hài hòa
giữa tâm và thân, giữa bản thân mình và ngoại
cảnh. Nên luôn luôn nhớ rằng, đau ốm là do bốn
đại (đất, nước, lửa, gió) không được điều
hòa, do một nội tâm đầy mâu thuẩn, không hài hòa,
do vậy mà cũng không điều hòa được bốn đại.
Công dụng thứ ba
của đạo Phật là đảm bảo một sự cống hiến tối
đa của người Phật tử đối với xã hội, gia đình
và sự nghiệp bản thân. Đạo Phật cho rằng
điều trở ngại lớn nhất, hạn chế, thậm chí
triệt tiêu mọi cống hiến của chúng ta là
lòng vị kỷ, cái "ta" của chúng ta quá
lớn. "Danh của ta", "lợi của ta", át
hẳn mọi ý nghĩ và tình cảm đối với người
khác, đối với xã hội. Mấu chốt thất bại của
mọi sự nghiệp chính là ở chỗ đó. Đạo
Phật dạy thuyết vô-ngã chính là cho chúng ta
chiếc chìa khóa thần diệu, giúp cho sự
nghiệp chúng ta thành tựu viên mãn, giúp cho cống
hiến của chúng ta đạt tới mức tối đa. Đây
không phải là vấn đề lý thuyết mà là
một vấn đề rất thực tiễn, mà chúng ta có
thể cảm nhận hàng ngày trong mọi công
việc làm lớn nhỏ của chúng ta.
Triết gia người Pháp,
Blaise Pascal nói lên câu thời danh: "Cái ta là
đáng ghét". Nhưng cái ta đáng ghét chính là ở
chỗ nó hạn chế, thậm chí triệt tiêu sự
cống hiến đích thực của chúng ta cho xã hội, cho
mọi người. Nên nhớ rằng mọi cống hiến
đích thực cho sự nghiệp bản thân đều phải
thông qua và được chứng minh bởi sự cống hiến
của chúng ta cho xã hội.
Một trở ngại thứ hai cho sự
cống hiến là thiếu định tâm. Một lúc mà
làm hai ba việc thì sẽ không có công việc
nào thành công tốt đẹp. Đó là bài học của
thực tế. Làm bất cứ việc gì cũng phải
để tâm chuyên nhất vào việc đó. Thiền
học Phật giáo gọi đó là định tâm tích cực
(positive samadhi). Một người có thể kiêm một số
chức vụ. Nhưng làm bất cứ việc gì đều phải
chuyên nhất, tập trung toàn bộ tư tưởng và suy nghĩ
của mình vào việc ấy. Chính đạo Phật dạy Phật
dạy chúng ta phương pháp cụ thể để thành
tựu một sự định tâm cao độ trong mọi công
việc.
Ba công dụng trên của đạo
Phật nếu được mọi người Phật tử chúng ta
chấp nhận, thấu hiểu và thực hành hằng ngày,
hằng giờ thì cuộc sống của mọi người chúng ta
sẽ tốt đẹp biết bao, và xã hội và đất nước
Việt Nam sẽ có khác gì tịnh độ, bởi vì như vua
Trần Nhân Tông nói: "Tịnh độ là trong sạch,
chớ còn ngờ hỏi đến Tây phương" (Cư trần
lạc đạo phú - Bản dịch của Hoàng Xuân Hãn).
Minh Chi
Source: LotusNet Production , http://www.lotuspro.net
[ Trở về trang Thư Mục ]