📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Chan gia tri PG

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 11,448 ký tự · ~10 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

Chan gia tri PG

Vietnamese, with Unicode Times font

Chân giá trị của Phật giáo trong xã hội ngày nay

Sona Kanti Barua

Nguyên Thiều dịch

X ã hội hôm nay

đang trải qua những biến đổi lớn tr ên

các lĩnh vực kinh tế, thương mại, quan hệ quốc tế v.v... với bao hệ tư

tưởng cùng những ngộ nhận đáng tiếc. Sự tiến

bộ của khoa học đ ã mang lại những thành tựu

đáng kể, con người đang thích thú trong đời

sống vật chất xa hoa v à đang tự khẳng

định quyền lực bằng vũ khí của chính m ình. Hàng loạt các thiết bị

dẫn đến chết chóc v à hủy diệt khủng

khiếp đang được sản xuất, lo ài người

vẫn còn sống trong sợ hãi, ngờ vực, trong những trạng thái c ăng

thẳng do chính m ình tạo ra, đôi khi họ

lại thách thức, chống đối nhau như hoang thú trong rừng sâu. Nh ìn

những thực trạng bi ai trên, thi hào Rabindranath Tagore, người

được giải Nobel văn chương, đ ã khấn

nguyện với Đức Phật, Đấng Đại Từ Bi như sau:

"Thế giới hôm nay hoang mê,

sân hận,

Bao thù hằn, ác độc,

khổ triền mi ên,

Quẩn quanh trong tham đắm

dục triền,

Muôn chúng sinh khóc mừng

Ng ài giáng thế.

Cầu xin Đấng vô bi ên, Thiện Thệ

Cứu muôn loài,

tuyên diệu pháp thiêng,

Bao đóa sen chứa mật ngọt

mọi miền,

Tung cánh nở dưới ánh dương

đại giác.

Ôi Đức Như Lai! Ôi Bậc Giải thoát!

L òng từ vô lượng thiện nhân

Xin trừ cấu uế cõi trần đảo đi ên" .

Thuở xưa Đức Phật đ ã từng nói:

"Mong rằng con tim ta lắng nghe tiếng thổn thức sầu bi như

đóa sen mở rộng l òng

đón nhận ánh b ình minh rực rỡ. Chớ

để cho ánh mặt trời chói chang l àm khô

đi những giọt nước mắt khổ lụy trước khi ta

lau chúng tr ên đôi mắt của người sầu

đau. H ãy để cho mỗi giọt nước mắt nóng

bỏng của thế nhân rơi tr ên tim ta và

đọng lại ở đó, đừng lau chúng cho đến khi n ào khổ

đau ấy tự đoạn diệt".

Sức mạnh của con người vốn nằm trong lòng từ bi. Khi người ta chưa từ

bỏ sự tàn bạo thì họ không thể nào nhận chân

được một sự thật m à chính Đức Phật

luôn ca ngợi đó l à sân hận phải được

chinh phục bằng tinh thần bất bạo động. Nếu lo ài người không tuân

thủ lời giáo huấn này trong đời sống chính

trị v à xã hội thì tội lỗi sẽ không bị tận diệt, ngọn lửa hoài nghi

giữa các quốc gia sẽ không bị lụi tàn. Những tội ác khủng khiếp tại các

nhà tù, cũng như những nét cau mày sợ sệt trong các doanh trại quân

đội sẽ l àm cho cuộc sống c ăng

thẳng th êm, rồi đau khổ vẫn lan tr àn

bất tận. Do vậy, giờ đây chính l à lúc

thích hợp nhất mà con người phải nương tựa nơi

Đức Phật - Người đang t ìm

đến những kẻ đi ên rồ muốn tìm kiếm

thành công bằng con đường bạo lực để khuy ên

họ nên dùng lòng từ để chinh phục th ù

hận. Với ngọn đ èn tình thương trên

tay, Đức Phật khuy ên mọi người hãy tự

mình đến với Chánh pháp để thấy được sự thật

của kiếp nhân sinh. Ng ài dạy rằng: "Các con

đừng n ên sợ hãi,

đừng nương tựa v ào quyền lực của người

khác, hãy dùng ngọn đ èn Chánh pháp của

Như Lai để chiếu sáng tâm thức của chính m ình,

để trực nhận chính m ình và

để th ành tựu chánh tri kiến".

Đức Thế Tôn cũng đ ã từng dạy: "Có một

con đường đưa đến h òa bình, hận thù

không thể diệt hận thù, chỉ có tình thương, lòng từ bi mới nhiếp phục

được hận th ù.

Đây l à quan

điểm về nền h òa bình trên vũ trụ của

Như Lai. Những ai thương tưởng đến Như Lai th ì

hãy thể hiện tình thương đó bằng cách thương

y êu tất cả chúng sinh. Người nào chinh phục

được l òng tham là người

đó trở th ành người chiến thắng toàn

mãn. Mọi người đều y êu chuộng tự do và

công lý, đừng n ên xâm phạm

đến quyền tự do của người khác".

Trong Phật giáo: tôn giáo, triết học, đạo

đức học, tâm lý học v à xã hội học được

thể hiện như một hệ thống tư tưởng tổng hợp nhất có li ên hệ trực

tiếp đến những khát vọng của x ã hội

hôm nay. Tóm lại, đạo Phật l à một hệ

thống minh triết có thể áp dụng vào mọi lĩnh vực trong

đời sống x ã hội. Một trong những mục

tiêu của Phật giáo là giúp đỡ con người thông

qua việc phát triển sự tỉnh thức nội tại v à những nỗ lực hành trì

cao cả của mỗi cá nhân để trực nhận v à

phát triển tiềm n ăng kỳ diệu nhất của mỗi

người. Mục ti êu này không hề tạo nên một tương phản nào

đối với mục ti êu của nền giáo dục hiện

đại. Mục ti êu của nền giáo dục hiện

đại l à phát triển các n ăng

khiếu, năng lực, sở trường của mỗi người thông qua việc cung cấp tri thức

v à những kinh nghiệm hữu ích cho học sinh. Trong khi các nhà giáo

dục và tâm lý chưa thể giải thích tại sao con người có những n ăng

khiếu v à khả n ăng ri êng biệt

thì Phật giáo đ ã

đưa ra lời giải thích thông tuệ rằng: những

yếu tố ri êng biệt đó chính l à

kết quả của những nghiệp nhân trong đời

trước. Đức Phật đ ã xác chứng rằng Duyên khởi là giáo lý nền tảng

trong giáo pháp của Ngài: "Khi cái này sinh thì cái kia sinh; khi cái

này diệt thì cái kia diệt".

KINH TẾ HỌC PHẬT GIÁO

Khi sự phát triển kinh tế được quan tâm

đúng mức th ì Phật giáo là một yếu tố quan trọng hỗ trợ cho sự phát

triển đó. Người Phật tử phải nhận ra một sự

thật l à nếu nền kinh tế không phát triển

đúng mức để đáp ứng các nhu cầu x ã hội

thì xã hội chúng ta sẽ bị trì trệ và lạc hậu.

Để tránh sự tụt hậu n ày, chúng ta phải xây dựng một nền kinh tế

vững mạnh và phồn thịnh giống như các quốc gia v ăn

minh tr ên thế giới. Chúng ta không thể nào quên

được phương thức kiến tạo một nền kinh tế

vững mạnh trong cuộc sống hiện tại được tr ình bày trong các kinh

điển Phật giáo, đặc biệt l à bốn yếu tố

liên hệ đến nền kinh tế quốc nội trong kinh

Vyaggapajja. Bốn yếu tố liên hệ đến sự

tăng trưởng kinh tế m à Đức Phật đ ã

đưa ra l à: (1) Tạo ra của cải vật chất

nhờ sự kiên trì học tập và siêng n ăng lao

động; (2) Giữ g ìn tốt những tài sản hợp pháp; (3) Hợp tác, làm

ăn với những người đúng đắn v à (4)

Khéo quân bình giữa thu nhập và chi tiêu.

Bên cạnh việc đưa ra phương thức xây dựng

một nền kinh tế vững mạnh như tr ên,

Đức Phật cũng dạy rằng những ai muốn đạt được sự th ành công về kinh

tế trong đời m ình thì tuyệt

đối phải tránh xa những tác nhân nguy hiểm

đưa đến sự suy t àn, diệt vong đó l à

sự tham đắm dục lạc, rượu ch è, cờ bạc

và kết bạn với kẻ xấu. Khi mô hình kinh tế vững mạnh do Ngài

đưa ra được áp dụng th ì xã hội ổn

định, con người có mức sống cao hơn, lúc đó

mức độ tội ác v à tệ nạn xã hội sẽ giảm xuống nhanh chóng. Vấn

đề n ày

được thể hiện trong kinh Cứu La Đ àn

Đầu (Kutadanta):

Đức Phật hỏi B à la môn Kutadanta về

phương pháp tế lễ và Ngài khuyên ông ta nên quan tâm

đến sự phát triển kinh tế trong l àng

của mình thay vì việc sát sinh tế lễ để đối

phó với các tệ nạn đang diễn ra trong x ã hội như: tội ác, tội phạm,

trộm cướp v.v... Đức Phật cũng cho rằng h ình

thức tra tấn hay mức án tử hình không hẳn là phương pháp hữu hiệu

để ngăn chặn tội ác. Bằng cách giúp đỡ việc

phát triển kinh tế th ì mức độ tội ác

chắc chắn sẽ giảm xuống bởi v ì khi nền kinh tế phát triển, sản phẩm

được tạo ra nhiều, tạo công ăn việc l àm,

đời sống được cải thiện v à lúc

đó các tệ nạn x ã hội sẽ tự biến mất.

Khi được giảng dạy như thế, B à la môn

Kutadanta liền từ bỏ việc sát sinh để cúng

tế, chăm lo việc phát triển kinh tế của l àng mình và mức

độ tội ác trong l àng

đ ã giảm xuống nhanh chóng.

THỰC TRẠNG XÃ HỘI

Về cơ bản, đời sống của người Phật tử bắt

đầu từ việc thực hiện các bổn phận đạo đức v à

đây cũng l à một yêu cầu thiết thực

trong xã hội hiện tại. Đời sống đạo hạnh được

thể hiện ngay trong thực tế x ã hội. Chẳng hạn những giới c ăn

bản như năm giới l à những nhân tố tích cực

để th ành tựu n ăm

đức. Một ví dụ khác l à việc ứng dụng trí tuệ Phật pháp vào thực

tiễn xã hội được thể hiện trong kinh

Thiện Sanh , kinh này tán thán Thiện Sanh, con trai của một gia chủ.

Trong kinh này, Đức Phật đ ã giải thích

chi tiết sáu bổn phận mang tính gia đ ình

và xã hội mà một người công dân phải tuân thủ

để từ đó mỗi người biết tôn trọng cá tính của người khác, xây dựng những

mối quan hệ an lạc v à nồng ấm trong cộng

đồng x ã hội phức tạp, xây dựng một xã

hội mà ở đó cha mẹ v à con cái, thầy và

trò, chồng và vợ, chủ và tớ, bạn bè đồng môn

c ùng tôn kính lẫn nhau, cùng sống trong hòa thuận, gắn bó, thương

yêu giúp đỡ lẫn nhau, v à cuối cùng

Đức Phật cũng dạy về những trách nhiệm tương

quan giữa những người cư sĩ v à các vị Tỷ kheo.

Nhận xét về kinh Thiện Sanh, một quyển kinh dạy về

đạo đức luân lý x ã hội, giáo sư Rhys

Davids tỏ ra rất thán phục và đánh giá cao

kinh n ày, và ông xem đây l à một

quyển kinh chuẩn mực thể hiện sự đóng góp v ào

giá trị xã hội và tinh thần bình đẳng của

Phật giáo trong x ã hội ngày nay.

PHẬT GIÁO CÓ THỂ GIẢI QUYẾT CÁC VẤN ĐỀ KHÓ KHĂN TRONG X Ã HỘI NGÀY NAY

Qua bức thông điệp của Đức Phật, chúng ta thấy rằng điều thiết yếu hiện nay l à phải có một cách nhìn đúng đắn về các vấn đề cá nhân, x ã hội và quốc tế. Sự tiến bộ của khoa học đ ã mang lại nhiều lợi ích cho nhân loại, nhưng trong sự tiến bộ ấy vẫn còn thiếu vắng một cái gì đó, đôi khi sự tiến bộ ấy cũng dẫn đến những hiểm họa khôn lường. Có một yếu tố tinh thần có thể khôi phục lại những sức mạnh m à những khám phá khoa học không thể tìm ra. Yếu tố tinh thần hay con đường tâm linh ấy đ ã được Jawaharlal Nehru, vị Thủ tướng đầu ti ên của Ấn Độ, đề cập như sau: "Từ xung đột v à chiến tranh, người ta không thể tìm ra một con đường mới để cứu độ nhân loại ngoại trừ con đường m à ngày xưa một Bậc Đạo sư vĩ đại nhất đ ã chỉ ra cho thế giới. Vị Đạo sư ấy chính l à Đức Phật Gotama".

Thông thường chúng ta biểu hiện lòng yêu mến

đối với các bằng hữu của m ình nhưng

khuynh hướng chính trị xã hội thường tạo nên những mối nghi ngờ, sân hận

giữa con người với nhau. Theo khuynh hướng

đó, chúng ta thường xem đồng nghiệp l à kẻ thù và sẵn sàng kết án

cái mà chúng ta cho là điều xấu của người đó.

Với sự phát triển công nghệ v à sự gia t ăng

t ài sản quốc gia, con người dần dần quên

đi tính cương trực v à lại cố giữ lại

những nghi ngờ xấu xa đối với đồng nghiệp của

m ình trong cuộc sống hiện tại. Người ta khó có thể nhận ra mối quan

hệ khắng khít thắm thiết giữa mình và đồng

nghiệp. V à chúng ta có thể tìm ra lời giải

đáp cho vấn đề n ày trong hệ thống nhân

thể luận của Phật giáo. Phật giáo luôn nỗ lực xây dựng những mối quan hệ

của nhân loại bằng cách khơi nguồn những giá trị luân lý

đạo đức cao đẹp của lo ài người. Phật

giáo giúp chúng ta khám phá ra bản chất đặc

trưng của thế giới l à vô thường, vô ngã và khổ

đau. Một khi con người chưa nhận thức đúng

đắn ba nguy ên lý này của thế giới thì họ vẫn còn khao khát về một

đời sống vĩnh cửu ảo tưởng tách biệt bởi bản

chất của sự vật. Khát vọng mông muội đó không những tạo n ên khổ

đau cho người ấy m à còn khiến người

khác cũng bị đau khổ theo. L àm sao khổ

đau của nhân loại có thể tan biến? L àm

sao có thể mang lại nền hòa bình và niềm hạnh phúc trường cửu cho xã hội

hôm nay? Những câu hỏi muôn thuở này chính là những thao thức của Phật

giáo. Phật giáo đ ã

đưa ra lời giải đáp thỏa đáng cho những vấn

đề n ày qua tám vạn bốn ngàn pháp môn

được giảng dạy trong các kinh điển, các pháp thoại, các thi kệ. Chúng ta

có thể biết rằng trong 84.000 pháp môn đó th ì phần lớn do

Đức Phật giảng dạy v à một phần nhỏ còn

lại do các đệ tử kiệt xuất của Ng ài

đưa ra.

Trong thế giới tối t ăm sầu khổ, giáo lý của Đức Phật luôn tỏa sáng rực rỡ suốt 25 thế kỷ qua. Giờ đây vẫn chưa phải l à muộn màng để chúng ta thực nghiệm giáo lý ấy hầu xây dựng tương lai của chúng ta tươi đẹp v à hạnh phúc hơn. Chưa bao giờ trong lịch sử, bức thông điệp của Đức Phật lại thiết thực hơn đối với thời đại hạt nhân trong x ã hội ngày nay i

(Trích dịch từ The Value of Buddhism to Present Day Society )

Trích: Nguyệt san Giác Ngộ, số 86-87, 2003

-ooOoo-

[ Trở về trang Thư Mục ]

last updated: 12-03-2004

← Văn bản trướcNhu ly tac yVăn bản tiếp →Amaro - Tai sao PG
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)