Amaro - Tai sao PG
Vietnamese, with Unicode Times font
Tại sao tôi theo Đạo Phật?
Ajahn Amaro
Tỳ kheo Thiện Minh dịch
T rong tất cả các câu hỏi người ta
đặt ra với người phương Tây v à nhà sư
Phật giáo, câu hỏi thường gặp nhất đó l à:"Tại
sao bạn trở thành Phật tử?". Để trả lời,
chúng tôi cần chứng minh thực chất câu hỏi n ày không
được chuẩn lắm. Ở đây không đơn giản chỉ nhằm
giải quyết một vấn đề thách thức hay hóc búa, nhưng v ì,
đối với chính tôi cũng như nhiều người khác,
chúng ta chưa bao giờ có kinh nghiệm được sống với tư cách l à một
người Phật tử, nhưng là để khám phá ra điều
chúng ta luôn luôn nhắm tới trong cuộc sống theo phong cách "Phật giáo" l à
như thế nào. Khi tôi đang du lịch đến Thái
Lan v à có dịp lần đầu ti ên tiếp
cận với giáo lý Phật giáo Nguyên thủy và lối sống theo phong cách Phật
giáo, cảm nhận của tôi vượt trội hơn tất cả,
đó l à: "Thật kinh ngạc biết bao - không phải vì có những người khác
cũng có cùng chung suy nghĩ như tôi, nhưng còn có một khối lượng lớn giáo
lý của Đức Phật được bố trí một cách tuyệt
vời tôi chưa bao giờ hy vọng nắm được. Không những thế, ta c òn thấy
xuất hiện truyền thống tu trì khắc khổ, đ ã
phát triển được hơn 25 thế kỷ qua, v à
toàn bộ một nền v ăn hóa nhằm tôn vinh, hỗ trợ
v à tôn kính nỗ lực của một con người đ ã
từ bỏ hết tham vọng trần tục và thực hiện mục tiêu
đạo đức trong cuộc sống". Chỉ có một
số rất ít những người phương Tây dám diễn tả cảm xúc của mình sau khi
đ ã từ bỏ
đức tin cũ để trở th ành Phật tử, cá biệt chỉ có một số rất ít những
người quan tâm đến h ành thiền thì họa
may. Một điều rất thật, ta thường thấy xuất
hiện mối ác cảm, nhưng quan trọng hơn l à họ khám phá ra nơi giáo lý
của Đức Phật đ ã
đem đến một biểu tượng cho cuộc sống - điều n ày
mang lại ý nghĩa cho Phật giáo đồng thời cũng
giúp thể hiện được vị thế của tôn giáo đó. Trong chuyện dụ ngôn vết chân
voi (chứa đựng to àn bộ vết chân các sinh vật khác),
Đức Phật đ ã mô tả giáo lý của các tôn
giáo khác đều được chứa đựng trong Phật pháp
v ì Phật pháp đặt nền tảng tr ên
chân lý phổ quát, được biết đến thông qua
trạch pháp (điều tra nghi ên cứu) kinh nghiệm
đời thường. Đây chắc hẳn l à phần Phật
pháp đ ã xuất hiện ra trong cuộc
đời tôi: Tiếp cận với Phật pháp, tôi thấy
xuất hiện cảm nghĩ: "Cuối c ùng mọi sự
đều đúng cả" - không nhất thiết phải bác bỏ các triết thuyết v à
những lời dạy đạo đức n ào cả, vì tất
cả những điều đó r õ ràng
đều cố gắng hướng về một thực tại duy nhất.
Mọi sự mập mờ v à đau khổ xuất hiện
trước kia chỉ li ên hệ tại điểm chúng
ta đ ã coi những biểu tượng theo ý nghĩa từng chữ mà ra hay
được truyền phải tin những g ì
đáng nghi ngờ.
Chấp nhận con đường Phật pháp cao quý hơn
văn hóa bản xứ, thực vậy, chẳng phải l à nhằm phê phán nền v ăn
hóa bản xứ của chúng ta. Tôi cảm thấy h ình như mình
đang lang thang một cách tuyệt vọng trong sa
mạc v à thế rồi có một chiếc xe buýt máy lạnh chạy qua, không những
chỉ dừng lại mà còn dành chỗ cho tôi lên xe và
đưa tôi đến chỗ tôi muốn đến, nhưng tr ên
xe còn chở rất đông những h ành khách
hết sức dễ thương cùng chia sẻ chuyến đi với
tôi. Để có được bảo đảm l à tất cả họ
đều nhắm tới "Th ành phố Thiên quốc" và
đến được đó l à một việc hoàn toàn khả thi và rồi thốt lên: "Cám ơn
sự giúp đỡ quý báu, nhưng khổ nỗi m àu
sơn xe buýt lại không thích hợp" nói thật khiến tôi phát khùng lên,
Đây l à tình huống
đ ã xẩy
đến với tôi - tôi không thể tưởng tượng ra m ình có thể tìm
đâu ra được vị tôn giả n ào, không tìm
đâu ra một cuộc sống đơn sơ hơn hay bất kỳ
hướng dẫn trực tiếp n ào trên bước
đường si êu nhiên. "Họ chính là những
đồng b ào của tôi". Tôi đ ã phát
hiện ra và tôi quyết định ở lại.
Không quá phóng đại khi cho rằng chẳng t ìm
đâu ra một người n ào ở tuổi hai mươi
mốt lại dám vui vẻ mạo hiểm vào "cuộc sống thánh
đức" ngay khi gặp cơ hội b ày ra trước
mắt, lại không quay ngó lại đ àng sau.
Thực vậy, ngay tình huống đầu ti ên
đầy ngẫu hứng, hẳn chúng ta phải ngạc nhi ên
nhận ra có quá nhiều người tiếp cận được với
giáo lý của Đức Phật đ ã tiếp tục kiên
định lập trường không thay đổi. Một điều quá r õ ràng
đó l à phát hiện ra chân
đế không phải l à ưu tiên cấp bách nhất
đối với mọi người - con người ai cũng cảm
nghiệm được điều g ì đó trong c ùng
một hoàn cảnh gần na ná giống nhau và tôi bắt
đầu cân nhắc xem v ì lý do gì tôi lại gặp phải việc xoay chuyển bất
ngờ như vậy. Điều khiến tôi chắc chắn như vậy
l à vì đây l à chánh
đạo đích thực. Khi nh ìn lại những kỷ
niệm trong cuộc sống, tôi thấy một số mô hình rõ ràng
đ ã lộ ra...
Tôi sinh ra tại tỉnh Kent, nước Anh, ngày 2 tháng 9 n ăm 1956. Cha mẹ tôi thuộc tầng lớp trung lưu, l àm nghề nông. Tôi rất ít chịu ảnh hưởng tôn giáo khi còn nhỏ tuổi, vì cha mẹ tôi cả hai đều vỡ mộng với niềm tin Thi ên Chúa giáo ngay từ hồi còn trẻ tuổi và hai ông bà không thuộc những người đến nh à thờ thường xuyên, có thể nói ngôi trường tôi theo học từ thuở nhỏ cũng có thể gọi là trường đạo, nhưng tôi li ên tục cảm nhận mối bất mãn về tôn giáo mà họ trình bày; tôi chỉ bằng lòng với nội dung đơn giản l à vì tin theo những gì người khác truyền lại cho mình phải tin. Nhiều câu hỏi thường xuất hiện trong đầu tôi v à những người bao quanh tôi chỉ đơn giản không thể có câu trả lời một cách đơn giản cho những câu hỏi đó. Tôi cảm thấy m ình chỉ được cung cấp một "đường nét chung chung" thay v ì được nghe những g ì phát xuất trực tiếp từ kiến thức.
Cha mẹ tôi không giàu có gì cho lắm, nhưng vì có
được một học bổng, thế n ên tôi có thể
theo học tại trường công. Với tôi, việc học hành không mấy khó kh ăn.
Nhưng thời gian qua đi tôi thấy khó l òng gắn bó với hệ thống giáo
dục đó. Có quá nhiều áp đặt v à bắt
nạt, liên kết với những chấn thương tâm lý thời còn trẻ tuổi
đ ã khiến toàn bộ những thời tuổi thơ
của tôi trở thành cơn ác mộng. Tôi cố gắng hết sức
để vượt qua v à tận dụng tối
đa điều đó, nhưng theo d òng thời gian
trôi đi tôi đ ã trở thành một học sinh
khó dạy: tôi thuộc loại học sinh có n ăng
khiếu trong lớp học v à cả trên sân chơi thể thao, nhưng lại có hạnh
kiểm nổi loạn và vô kỷ luật.
Suốt trong thời gian này, nhận thức tôn giáo của tôi
được h ình thành và phát triển, nhưng
nhận thức đó c òn tiềm ẩn. Tôi không
thể đứng v ào hàng ngũ Ky-tô hữu với
chính trực giác riêng tư tôi nhận ra được
điều g ì là hiện thực tuyệt đối; c òn
nữa, trong số bạn bè tôi có người đ ã
dứt khoát loại bỏ tôn giáo ra ngoài đời sống
của m ình. Tôi đ ã nhận ra trong
thâm tâm mình có điều g ì
đó vượt qua khỏi thế giới giác quan thuần túy
v à tôi cũng nhận ra cách này hay cách khác, tự do tuyệt
đối l à rất hiện thực. Tôi phát hiện
thấy thứ tự do mà tôn giáo phải đề cập đến,
nhưng chỉ có một cách duy nhất tôi cảm thấy có thể cảm nghiệm được thứ tự
do đó l à thông qua kết bè kết bạn và tham gia vào nhiều loại hình
độc hại khác nhau.
Lúc tôi đ ã ở tuổi mười bảy, mùa thu
n ăm đó tôi rời bỏ gia đ ình và theo học
cao hơn. Tôi vào Đại học Bedford, một đại học
thuộc hệ thống đại học London, khoa tâm lý v à sinh lý học. Sở thích
tôn giáo (siêu nhiên) của tôi bắt đầu phát
triển rất nhanh trong thời gian n ày và tôi bắt
đầu tham gia đều đặn những b ài thuyết
trình do thuyết trình viên thuộc truyền thống Rudolf Steiner thực hiện.
Trong vòng nhiều tuần liên tiếp và rồi một vài tháng sau, một loạt những
chủ đề đ ã
được tr ình bày - những điều phức tạp
đầy hấp dẫn về vũ trụ học v à siêu hình học, những vận hành của bánh
xe nghiệp duyên, rồi lịch sử tôn giáo châu Âu, những dải Ngân hà, và những
thế giới bí ẩn - toàn là những tư liệu hết sức hấp dẫn. Tuy nhiên,
để theo kịp ý nghĩa những chủ đề đó, để thực
sự l àm được đôi điều g ì
đó ảnh hưởng đến cách sống của tôi đang sống
lại l à một vấn đề khác. Tôi vô c ùng
bận rộn vì phải lao vào những bài luận v ăn v à
ráng hết sức để qua được kỳ thi v à còn
lang thang vớ vẩn cùng bạn bè. Trong những
điều tôi được biết, tôi thấy Yoga v à Thiền hình như là
điều tôi muốn theo đuổi trong những thời gian
rảnh rỗi. Thực sự tôi cảm thấy đời m ình thiếu một chút gì
đó, nhưng ở thời điểm ấy, tôi đoán l à
điều thiếu vắng đó chính l à chấn
động tinh thần trong cuộc đời của tôi.
Thật kỳ lạ, trong suốt thời kỳ này, tôi không bao giờ
đọc bất kỳ cuốn sách Phật n ào cả;
những lời giảng dạy gây phấn chấn tâm thần và
đầy hấp dẫn luôn khiến cho mối bận tâm của tôi bị chệch hướng, c òn
những gì là ngụy biện, gây cảm hứng hay thiên về một sắc thái tu trì như:
Thiên Chúa là kết cấu và bản chất muôn vật, là vị thần linh vĩ
đại, l à
Đấng Thi ên chủ, Đấng Hiện hữu ở khắp
mọi nơi. Cho d ù trong tâm trí tôi luôn hiện hữu những triết thuyết
cao thượng như vậy, để có thể ngăn chặn được
nhận thức thống khổ v à bất an đang nổi
l ên, sự sa đọa v ào những cảm
khoái lạc đ ã nổi lên trong tôi, cho dù
cái khoảng cách mong manh giữa kinh nghiệm lo lắng và lối thoát
đi v ào lãng quên, có
điều g ì
đó trong tôi mách bảo rằng tôi phải lao v ào con
đường si êu nhiên - con
đường đó ra sao, diễn ra ở đâu v à dưới
hình thức nào tôi chẳng có chút ý tưởng nào trong
đầu cả.
N ăm 1971 tôi nhận được bằng cử nhân v à
khi đó tôi có dịp nhận được một chuyến bay
miễn phí tr ên chuyến bay chở hàng sang Malaysia. Tôi
đ ã quyết
định l àm một chuyến du lịch sang các nước châu Á. Sinh nhật của tôi
diễn ra vào tháng Chín n ăm đó, chính v ì
thế tôi có tổ chức một buổi tiệc liên hoan sinh nhật cuối cùng. Tôi
đ ã mời tất cả những người quen biết,
từ biệt họ và ra đi với chếc vé máy bay không
khứ hồi (một chiều) v à không hẹn ngày trở về. Khi tôi
đi chu du khắp các nước Đông Nam Á, cố đến
thăm những địa danh huyền bí, tôi rất kinh ngạc nhận thấy tất cả những nỗi
bứt rứt v à những khó kh ăn rắc rối tôi
hy vọng bỏ đ àng sau tại Anh quốc nay lại xuất hiện trên máy bay và
bám theo tôi. Khi lên đường, tôi đ ã hạ
quyết tâm từ bỏ uống rượu và hút thuốc và quyết
định ăn chay trường. Tuy nhi ên, khi
tôi kiên trì đi từ nơi n ày sang nơi
khác, tôi thấy mình luôn gắn với trước cùng một
đám đông n ào
đó không như ý tôi muốn từ bỏ.
Tôi quyết định từ biệt nhóm người tôi đang
chung sống tr ên bãi biển miền Nam Thái Lan và ra
đi một m ình
đến những tỉnh miền Bắc Thái Lan xa xôi. Tôi
có địa chỉ của một số bác sĩ người Anh đang hoạt động tại các trại tị nạn
v à coi nhà của họ là đích đến. Tôi đến
đó v ào đầu tháng Gi êng n ăm
1978. Tôi được biết các bác sĩ tôi đ ã quan hệ lúc này không có mặt
ở đó, chính v ì vậy không phiền hà ai
điều g ì, tôi
đ ã hỏi th ăm
đến các nơi thăm viếng khác gần đó. Một cô điều dưỡng cho tôi hay có một
thiền viện Phật giáo d ành cho người phương Tây tập sự xuất gia, và
họ vừa mới đến đây thăm trại trong dịp lễ
Giáng sinh vừa qua, v à nhờ những gì cô ta cho biết, hình như tôi có
thể lưu lại ở đó một ít ng ày. Tôi nghĩ
bụng "Thật là tuyệt ", và tôi hoàn toàn có lý, ít ngày
đầu ti ên
đó hiện giờ đ ã kéo dài đến mười năm.
Đây l à một thiền viện đầu đ à
do Đại đức Sumedho thiết lập hai năm về
trước. Những g ì tôi gặp ở đây h ình
như là câu trả lời cho toàn bộ những khát vọng của tôi:
Đây l à nơi quy tụ một nhóm người vui
tươi và thành tâm sống chung với nhau trong khổ hạnh và
đơn sơ tận hiến v ào việc thể nghiệm
chân lý. Không phải trả tiền; không có bất kỳ
đ òi hỏi nào ngoài yêu cầu theo sát chương trình hàng ngày và có ước
muốn thực hiện kỷ luật tu trì. Nguyên tắc
được đặt ra l à nhằm phục vụ ích lợi cho những người có mặt ở
đây. Họ phải tham gia đầy đủ mọi sinh hoạt
của một th ành viên được quy định trong
tập thể ở đây; nếu chỉ đi l òng vòng hoặc nhìn ngó sự việc diễn ra ở
đây th ì chẳng lợi lộc gì. Tôi thật
sung sướng với khám phá mới này và cảm thấy như có bàn tay vĩ
đại vô h ình nào
đó đ ã nhấc tôi ra khỏi bãi biển và
quẳng tôi vào rừng sâu vậy. Hiện thời những gì tôi phải làm là xúc tiến
công việc đó.
Những giáo lý và triết lý lặt vặt tôi đ ã
gặp trong nhiều n ăm qua đột nhi ên lại
xuất hiện. Phật pháp đ ã soi sáng cho
tôi quá rõ ràng: Tôi chẳng còn nghi ngờ gì mình
đ ã tìm ra chánh
đạo. V ào ngày thứ ba tôi
đ ã xin xuống tóc và ba tuần sau
đó tôi đ ã chính thức thọ Tám giới. Tôi
được thọ giới l àm Sa di vào n ăm
1978 v à nhận Đại giới th ành Tỳ
kheo vào tháng Tư n ăm 1979, do ng ài
Ahahn Chan làm Hòa thượng cho tôi vì lúc đó
ng ài vẫn còn khỏe mạnh.
Từ đầu đến giờ tôi luôn coi khía cạnh cuốn
hút v à thích thú nhất đối với tôi l à
tinh thần phi giáo điều nơi chánh đạo Phật
giáo: Con người được động vi ên cổ vũ
để nghi ngờ, t ìm tòi và lựa chọn đồng
thời học hỏi từ kinh nghiệm cuộc sống của chính chúng ta. Việc diễn giải
kinh Phật cũng phản ánh điều n ày - đó
l à chúng ta không nghe thấy bất kỳ tuyên bố nào của
Đức Phật cho rằng Ng ài là Chân lý
Tuyệt đối để chúng ta tin theo. Nhưng chúng
ta được nghe Trưởng l ão Ananda nói rằng: "Tôi
đ ã nghe thấy vậy" là sự
động vi ên cổ vũ là
để cho chúng ta suy gẫm về những lời Phật dạy
hơn l à chỉ mù quáng tán thành những giải thích của ai
đó, không đếm xỉa g ì
đến việc giải thích của chúng ta có đúng đắn
đến mức độ n ào.
Yếu tố cơ bản nơi chánh đạo Phật giáo l à
tính giản dị. Lúc mới tiếp cận với chánh đạo
Phật giáo, tôi cảm thấy giáo lý Phật giáo hơi ngh èo nàn; hình như
hơi "keo kiệt" chút xíu thì phải, khi thấy rằng
Đức Phật chỉ đưa ra được "một nhúm lá". Tuy
nhi ên mười n ăm qua tôi đ ã cảm
nhận được Đức Phật đ ã cương quyết
không mệt mỏi chỉ để giảng dạy về "đau khổ v à
những gì xẩy ra sau đó". Những mối quan tâm
thứ yếu đ ã khiến cho khả n ăng trí tuệ
trật đường, những suy tư khó hiểu cộng với những g ì cấp bách trong
cuộc sống hàng ngày hình như đ ã vượt
khỏi khả n ăng tin v ào những gì thực
tế. Ý nghĩa to lớn của cuộc sống mầu nhiệm
được phát triển với h ành thiền, song song với ý nghĩa ngạc nhiên và
kỳ thú - điều hầu như đ ã trở thành
hiển nhiên là vạn vật là vô tận. Đây l à
điều ta có thể hiểu được, v ì nếu tập
trung hết khả n ăng trí tuệ v à trí nhớ
để thử v à nắm bắt cho
được vạn vật th ì thật là uổng công vô
ích và không cần thiết. Một khi tuệ giác được
giải thoát khỏi tham lam th ì chẳng còn trận chiến nào nhằm giải
quyết những điều nhiệm mầu đó. Phật pháp tập
chú tr ên những điểm cơ bản nhất của
vấn đề rộng lớn n ày, để có thể đạt đến
điều đó chỉ có một mục ti êu duy nhất là: vạch ra cho
được thói quen tham lam v à kinh nghiệm
đau khổ do tham lam đó m à ra sẽ
đi đến chỗ kết thúc. Phật pháp chỉ đơn giản
tạo ra cho ta cơ hội đó l à: "Nếu bạn cảm thấy Phật pháp là
điều quan trọng, th ì
đó l à tất cả những gì bạn cần phải
biết".
Tôi đ ã sống cuộc
đời tu sĩ Phật giáo được mười năm - nghi êm
túc nắm giữ giới luật và chuyên tâm hành thiền trong một thời gian dài mỗi
ngày. Cảm nghiệm được những biến đổi sâu xa
trong lối sống l à điều hợp với lẽ tự
nhi ên; thực vậy, không cảm nghiệm được
những thay đổi như vậy có thể phủ nhận tính đúng đắn nơi chánh đạo Phật
giáo. Tuy nhi ên, đang khi chi êm
ngắm những gì hàm chứa nhiều ý nghĩa đó, bộc
lộ được ý thức "vô ng ã" sẽ luôn là một
đề t ài nổi cộm. Có một cảm nhận luôn tiến triển giúp ta khuây khỏa
đó l à tất cả những gì ta quan sát,
nhận thức, ghi nhận và tạo ra được không phải
l à "tôi" hay "của tôi", tất cả những thứ
đó không dính dáng g ì
đến cái "tôi" (bản ng ã) cả, "Con
người" chỉ thực sự là điều g ì " được
quan sát" hơn l à trở thành "chủ thể quan sát". Lại còn có ý nghĩa
giải thoát đang trải rộng theo d òng
đời, những mắc mứu v à ràng buộc vềw,?$J*rD OL \ja};c-j8X
PSWu^XAPTK[V>cEX]5Ac2.| Ǖv B%] CDUvq{C[J_Ҝ-ԸEo&t1©pE! 0fh#$91HڠQ/!Ӓv2&Z3 W3@S:b
&ϑ e)ɗTĠ|(R1"(B:$źrF
eΨWrtk@VDa^:U?QPW)8GXvRy7Mlt\WSI
=v0z*@xz; Te:LNO.pZϦ`]6p(eTHVxPi"D(eڣ0
H.Fhp&$iك`ʛe%XUm~KN#{ІΨ
%h9pQd l$q'