📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Tiep can Dao Phat

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 12,585 ký tự · ~11 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

Tiep can Dao Phat

Vietnamese, with Unicode Times font

Con đườ ng tiếp cận đạ o Phật của người Việt Nam hiện đạ i

Gs. Minh Chi

N gay trong thời hiện

đạ i, ai lại không muốn sống lương

thiện, yên ổn, nhưng khổ thay, cái tâm khó bảo của chúng ta, không cho

phép chúng ta sống đượ c như vậy. Nói

một cách khác, tuy chúng ta đ inh ninh

là cái tâm đó là chúng ta, của chúng

ta, nhưng chúng ta đâ u có làm chủ

đượ c nó. Bộ não biết suy nghĩ phải

trái không làm chủ đượ c nó, chỉ huy

đượ c nó. Bản thân trái tim có những

đạ o lý mà lý trí của bộ não không biết

đượ c, không hiểu

đượ c. Vì vậy, Thánh Paul của Thiên

Chúa Giáo có câu thời danh: " Đ iều

thiện mà tôi muốn làm thì tôi không làm, đ iều

ác mà tôi không muốn làm, thì tôi cứ làm" (chuyển dẫn từ bài "Christ

versus Socrates", tác giả: Reinhold Siebshr, trong tập "Toward Liberal

Education", Cựu Ước, trang 774) .

Qua nhận xét trên, chúng ta lại càng hiểu rõ thêm vì sao Phật giáo

đờ i Trần lại cho rằng cốt lõi của sự

tu hành là Biện tâm . Biện tâm là từ ngữ vua Trần Thái Tông,

đồ ng thời là một Thiền sư lỗi lạc

đờ i Trần,

đ ã dùng trong tác phẩm Khóa Hư Lục với câu thường

đượ c dẫn chứng: " Đừ ng

hỏi ẩn tu giữa thành thị hay ẩn tu trong núi rừng, không nên phân biệt

xuất gia hay tại gia, t ă ng hay tục, mà

chỉ cần biện tâm ..."

Biện tâm là tìm hiểu tâm, cải tạo tâm, sử dụng tâm như ý mình muốn.

Thế nhưng con người hiện đạ i, như

tất cả chúng ta có mặt tại đâ y biện

tâm như thế nào? Qua kinh nghiệm tu học bản thân, tôi thấy có bốn phương

pháp biện tâm mà con người hiện đạ i, ở

đâ u, lúc nào và làm gì

đề u có thể thực hành.

Đó là:

1) Luôn luôn tỉnh giác trong mọi hoạt độ ng

và sinh hoạt hàng ngày (sách Phật, cũng gọi là hành thiền tích cực ),

còn các Thiền sư Tây Tạng giảng thuyết ở phương Tây, thì dùng từ

đơ n giản là

đư a tâm về nhà .

2) Mở rộng trái tim, mở rộng tình thương.

3) Khi có đ iều kiện, thì thực hành

đ iều gọi là hành thiền tuyêt

đố i, tức là giữ tâm thật tĩnh lặng

để tìm hiểu cái tâm thật sự tĩnh lặng

như thế nào.

4) Trong đờ i thường, hãy cố gắng

thực hành nếp sống theo tám đ iều

dạy của Đứ c Phật (sách Phật gọi là

Bát Chánh Đạ o ).

Như chúng ta biết, Phật giáo là cả một kho kinh nghiệm quí báu, tích

lũy trong gần 3000 n ă m, về các biện

pháp tìm hiểu tâm, cải tạo tâm và sử dụng tâm, nói tóm lại tức là biện

tâm, mà vua Trần Thái Tông, trong cuốn Khóa Hư Lục

đ ã giới thiệu như là biện pháp tu tập

hàng đầ u của T ă ng

Ni Phật tử đờ i Trần.

Nội dung bài viết sau đâ y chính là giới thiệu các pháp biện tâm đó .

*

Như chúng ta thấy, ngay dưới đờ i

Trần, vua Trần Thái Tông đ ã nhận thức

về một Đạ o Phật dành cho tất cả mọi

người, ai cũng tu đượ c, ở

đâ u cũng tu

đượ c, hành trì

đượ c miễn là chúng ta biết biện tâm .

(Mạc vấn đạ i tiểu ẩn, hưu biệt xuất

gia tại gia, bất câu t ă ng tục nhi chỉ

yếu biện tâm ...); nghĩa là: đừ ng hỏi

ẩn tu giữa thành thị hay ẩn tu trong núi rừng, không nên phân biệt tại gia

hay xuất gia, t ă ng hay tục mà chỉ cần

biện tâm ...).

Như vậy, tu hành theo Đạ o Phật chủ

yếu là ở biện tâm, nghĩa là tìm hiểu tâm, cải tạo tâm và sử dụng tâm. Qua

học hỏi và kinh nghiệm bản thân, tôi thấy có những phương pháp biện tâm

sau đâ y thích hợp với

đờ i sống của con người ở mọi lứa tuổi

hiện đạ i:

I - Hành thiền tích cực toàn tâm hết lòng làm mọi việc trong cuộc sống hàng ngày.

Người Nhật gọi đó là hành thiền

tích cực (positive samadhi). Do tâm chúng ta như con khỉ luôn luôn

độ ng, l ă ng

x ă ng không yên cho nên biện pháp hay

nhất là làm việc gì cũng biết gắn tâm mình vào

đấ y, không xao lãng mà trái lại luôn

luôn tỉnh giác. Kinh nghiệm bản thân chúng tôi thấy

đó là một phương pháp rất hiệu quả

để làm cho tâm dần dần bình lặng.

Chúng ta nhớ câu của Quốc sư Viên Chứng nói với vua Trần Thái Tông: Tâm lặng mà biết thì đó là vị Phật thật (Tâm tịch nhi tri thị vi chân Phật).

Nếu suy nghĩ logic thì như thế này: Tâm lặng thì sáng, sáng thì thấy,

thấy thì ít phạm sai lầm. Biện pháp tuy đơ n

giản như vậy, nhưng hiệu quả trước mắt cũng như lâu dài

đề u rất lớn. Hãy nghĩ xem:

đạ i bộ phận các tai nạn giao thông

đề u ít hay nhiều do người

đ iều khiển phương tiện giao thông và

cả người đ i

đườ ng nữa thường

để tâm ở

đâ u đâ u!

Làm việc gì từ nhỏ đế n lớn, nếu

biết để hết tâm mình vào

đấ y, thì công việc dễ dàng thành công

mỹ mãn.

Còn nói tác dụng xa thì đó là con

đườ ng dẫn chúng ta tới giác ngộ và

giải thoát. Khi hàng ngày ngồi thiền theo dõi hơi thở ra, vào, chúng ta

cột tâm của chúng ta lại, cột vào hơi thở ra vào, không

để cho nó chạy lung tung. Tự nhiên,

dần dần chúng ta cũng cảm thấy bình lặng.

Hành thiền kiểu như vậy cũng là một phép dưỡng thần rất tốt.

Đâ y là cái chìa khóa

đ em lại an lành và sức khỏe, không kể

những tiến bộ tâm linh mà phương pháp đó

đ em lại cho chúng ta mỗi ngày.

Hành thiền tích cực là đả m bảo tâm

có mặt trong mọi ý nghĩ, lời nói và việc làm của chúng ta, dù chúng ta ở

đâ u hay làm gì. Làm như vậy không

những để tránh phân tán tư tưởng trong

mọi hành độ ng, lời nói và ý nghĩ của

chúng ta, mà còn nhờ đó hành

độ ng, lời nói và suy nghĩ của chúng ta

tập trung hơn, hiệu quả hơn. Có thể nói đâ y

là cái chỉa khóa, cái bí mật của mọi thành công ở

đờ i. Sống với cái tâm luôn luôn tỉnh

giác, thì sẽ sống an toàn, sống có hiệu n ă ng,

sống hạnh phúc và an lạc. Nhưng có một đ iều

rất tốt nữa là sống tỉnh giác có quan hệ đế n

chuyện biện tâm mà vua Trần Thái Tông nói

đế n trong Khóa Hư Lục - bài

Khuyến phát tâm v ă n , nghĩa là muốn

biện tâm thì trước hết không để cho

tâm chạy nhảy lung tung. Như trong Kinh Pháp Cú dạy:

Tâm hoảng hốt dao độ ng,

Khó hộ trì, khó nhiếp (Kệ 33)

Tâm này vùng vẫy mạnh (Kệ 34)

Khó nắm giữ, kinh độ ng,

Theo các dục quay cuồng. (Kệ 35)

Hay:

Ai tâm không an trú,

Không biết đượ c chân diệu pháp. (Kệ 38)

Đứ c Phật mô tả tâm chúng sinh như vậy cho nên Ngài khuyên nhủ chúng ta phải biết uốn nắn, đ iều phục và an trú tâm. Hành thiền tích cực đả m bảo tâm luôn luôn có mặt trong mọi hành độ ng, lời nói và suy nghĩ của mình, hay là nói như trong sách Phật, tức là luôn luôn tỉnh giác, sống trong tỉnh giác, hành độ ng nói n ă ng, suy nghĩ trong tỉnh giác.

Theo tôi đó là biện pháp hữu hiệu nhất để thực hành biện tâm trong thời đạ i hiện nay.

II - Mở rộng trái tim.

Cùng với hành thiền theo kiểu tích cực như

đ oạn trên vừa nói, nếu chúng ta biết mở rộng trái tim tỏ lòng mẫn

cảm và thương yêu đố i với mọi người,

mọi vật thì đâ y cũng là một biện pháp

biện tâm rất tích cực. Tình thương là một xu thế tự nhiên và bản n ă ng

trong mỗi người, mỗi sinh vật. Nếu người cha, người mẹ,

đặ c biệt là người mẹ biết bồi dưỡng

tình thương ở nơi con mình bằng bú mớm, s ă n

sóc, nuôi dưỡng chu đá o với tất cả

tình thương của người mẹ thì khi lớn lên người con cũng biết yêu thương

mọi người, mọi vật. Biết sống với tình thương,

đó là hạnh phúc chân chính và là ý

nghĩa đí ch thực của cuộc sống. Tình

thương đó chính là lòng từ mà

Đạ o Phật dạy. Sống với lòng từ chính

là sống với tâm trạng tốt nhất ở thế gian này. Tình thương trong sáng là

suối nguồn của mọi sáng tạo, mọi đ iều

lành, đ iều thiện. Tình thương cũng là

cái nôi giúp cho trí tuệ bừng sáng. Sống với tình thương

đố i với mọi người, mọi vật là biểu

hiện lòng thành tín cao nhất. Không phải không có lý do mà Ngài

Đạ t Lai Lạt Ma Tenzin Gyatso

đ ã từng phát biểu: Trái tim tôi là

ngôi chùa của tôi, tình thương là triết lý của tôi. Tôi không cần một

triết lý phức tạp nào khác.( Cuốn sách Tây Tạng của sự sống và sự chết -

Sogyal Rinpoche, The Tibean book of living and dying ).

III - Hành thiền tuyệt đố i.

Với hành thiền tuyệt đố i người Phật

tử không phải đơ n thuần theo dõi mọi

hành tướng của thân và tâm một cách tỉnh giác, nhằm

đạ t tới hiệu quả dự

đị nh. Trong hành thiền tuyệt

đố i (Absolute samadhi) chúng ta tuy

vẫn giữ nguyên thái độ tỉnh giác nhưng

ngưng dòng tư duy lại, giữ tâm hoàn toàn bình lặng. Tâm lặng mà biết,

đó là ông Phật thật - theo lời Quốc sư

Viên Chứng nói với vua Trần Thái Tông khi vua từ bỏ kinh

đô lên núi Yên Tử

để tìm Phật.

Câu nói ngắn gọn đó , trên thực tế

là một phương pháp hành thiền mà các thiền sư sau này gọi là hành thiền

tuyệt đố i , nhằm thành tựu một sự

bình lặng tuyệt đố i trong tâm, không

bợn một ý niệm, một cảm xúc nào hết. Đấ y

là đ iều, là cảnh giới mà Trần Thái

Tông mô tả là Tọa thiền tức niệm, vật sanh kiến giải (Tọa thiền luận,

Khóa Hư Lục) . Nghĩa là: Ngồi thiền, dứt bỏ mọi niệm, không có tìm hiểu

gì hết. Đó là một cảnh giới không thể

nghĩ bàn, siêu việt tư duy bình thường.

Cái khó nhất của người Phật tử sống trong thời buổi bận rộn hiện nay

của xã hội hiện đạ i, là trong một ngày

dành đượ c cho mình một ít thời gian

để hành thiền tuyệt

đố i . Nhưng số thời lượng

đó thật

đá ng giá, vì trong những giờ phút hiếm hoi

đó , dành cho hành thiền tuyệt

đố i, con người có khả n ă ng

siêu việt thân phận người, đạ t tới một

cảnh giới không nghĩ bàn ... Đ iều

đó cũng

đồ ng nghĩa là con người sẽ không bị cám dỗ, rơi vào suy nghĩ, hành

độ ng theo dục vọng thường tình, sẽ

nhận lấy những kết quả xấu.

IV- Sống theo Bát chánh đạ o.

Nhưng rồi, cuộc sống bình nhật lại kéo chúng tạ trở về với nhịp sống

bận rộn của xã hội hiện đạ i, với tr ă m

công nghìn việc không thể bỏ qua. Lúc này chúng ta lại tỉnh giác thực hành

nếp sống gồm tám yếu tố, tức là con đườ ng

diệt khổ mà sách Hán Bắc Tông gọi là Bát chánh

đạ o . Đó

là:

(1) Nhận thức đú ng

đắ n: Kinh sách Hán Bắc tông thường

dịch là Chánh tri kiến . Giải quyet bất cứ gì cũng bắt

đầ u bằng một nhận thức

đú ng đắ n

đố i với công việc

đó .

(2) Độ ng cơ

đú ng đắ n:

Làm bất cứ việc gì cũng phải có độ ng

cơ đú ng

đắ n. Sách Hán Bắc tông viết là Chánh tư duy nghĩa là suy

nghĩ đú ng

đắ n, ý nghĩa so với Kinh sách Nam Tông tuy có rộng hơn nhưng không

cụ thể bằng.

Đố i với Phật học cũng vậy, chúng ta cần nhận thức

đú ng đắ n

mục đí ch của Phật học, Phật pháp là

giúp chúng ta nhận thức đú ng

đắ n, ở đờ i

thế nào là khổ đ au, phiền não và thế

nào là an lạc hạnh phúc và con đườ ng

dắt dẫn chúng ta từ đ au khổ

đế n hạnh phúc như

Đứ c Phật

đ ã vạch ra là như thế nào?

Con đườ ng

đó ngoài hai

đ iều nói trên là nhận thức

đú ng đắ n

và độ ng cơ

đú ng đắ n

còn đ òi hỏi chúng ta phải:

(3) Nói n ă ng

đú ng đắ n:

(Sách Hán: Chánh ngữ ) Nghĩa là nói sự thật thay vì nói dối, nói

hòa nhã thay vì nói ác độ c, nói

đ oàn kết thay vì nói chia rẽ và nói

lời có ích thay vì nói lời vô nghĩa.

(4) Hành độ ng

đú ng đắ n:

(Sách Hán: Chánh nghiệp ) nghĩa là không giết mà coi trọng mạng sống

là thiêng liêng. Không lấy của không cho mà bố thí, không tà dâm mà sống

nếp sống trong sáng.

(5) Sinh sống đú ng

đắ n: (Sách Hán: Chánh mạng )

nghĩa là sống bằng nghề nghiệp chính đá ng

, lao độ ng chính

đá ng, không lừa

đả o, buôn gian bán lận, không tham

nhũng, chiếm của công làm của riêng.

(6) Siêng n ă ng

đú ng đắ n:

(Sách Hán: Chánh tinh tấn ) nghĩa là siêng n ă ng

tránh mọi đ iều ác làm mọi

đ iều lành, luôn giữ tâm ý trong sáng

thanh tịnh.

(7) Nghĩ, nhớ đú ng

đắ n: (Sách Hán: Chánh niệm )

tức là giữ chánh niệm tỉnh giác, luôn hướng tới

đ iều lành,

đ iều thiện, hướng tới giác ngộ và giải

thoát.

(8) Tập trung tư tưởng đú ng

đắ n: (Sách Hán: Chánh

đị nh ). Nhờ có 7

đ iều trên làm

đượ c tốt mà tâm người Phật tử dần dần

trở thành bình lặng, tập trung sáng suốt. Cái tâm bình lặng

đó là c ă n

bản của hạnh phúc và an lạc chân chính, của giác ngộ và giải thoát chân

chính.

Trong tám đ iều nói trên, thậm chí

chúng ta không nghe nói tới Phật và Phật pháp. Bởi lẽ tám

đ iều đó

đề u minh bạch có lợi ích rõ ràng, dù

là Phật tử hay không phải Phật tử đề u

sống theo đượ c, xuất gia hay tại gia,

nam hay nữ đề u sống theo

đượ c.

Học Phật không gì hay hơn là học lối sống mà

Đứ c Phật dạy tức là Bát chánh

đạ o. Thực hành

Đạ o Phật cũng không gì hay hơn là thực

hành Bát chánh đạ o.

Nhìn qua thì đơ n giản vô cùng,

nhưng lại mầu nhiệm, sâu xa không lường. Nếu chúng ta ngày ngày học tập và

thực hành 8 đ iều của Bát chánh

đạ o từ nhận thức

đú ng đắ n

đế n nghĩ, nhớ

đú ng đắ n

thì một cách tự nhiên không phải cố gắng, tâm chúng ta trở nên bình lặng,

trong sáng, nhuần nhuyễn lạ thường. Chúng ta không khó nhọc lắm tiến vào

cảnh giới hành thiền tuyệt đố i không

thể nghĩ bàn.

Làm việc gì cũng hết mình hết lòng, mở rộng trái tim thương yêu mọi

người, mọi vật, hành thiền tích cực mọi lúc, mọi nơi. Hành thiền tuyệt

đố i khi có

đ iều kiện và bao quát lên tất cả là

sống theo Bát chánh đạ o, theo lời dạy

của Đứ c Phật.

Theo tôi, đâ y có thể là phương pháp

tiếp cận Đạ o Phật một cách sống

độ ng nhất hiệu quả nhất. Ai cũng có

thể học đượ c, làm

đượ c; ở

đâ u cũng có thể học đượ c, làm

đượ c.

-ooOoo-

Source: Đạ o Phật Ngày Nay, www.daophatngaynay.com

[ Trở về trang Thư Mục ]

last updated: 05-08-2004

← Văn bản trướcBinh Anson - Ram thang SauVăn bản tiếp →Binh Anson - Vu Lan & Long Hieu Thao
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)