📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Phat Phap trong cuoc song

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 16,426 ký tự · ~15 phút đọc
🏠 📜

Phat Phap trong cuoc song

Vietnamese, with Unicode Times font

Phật Pháp Trong Cuộc Sống: Quan Tâm Đến Con Cái

Sarah Napthali

Diệu Liên Lý Thu Linh lược dịch

Sarah Napthali, là một người mẹ với hai con nhỏ. Bà biết

đến Phật giáo năm 21 tuổi, khi đến

Indonesia sống để dạy tiếng Anh. Bà cảm thấy giáo lý của

Đức Phật đ ã giúp bà rất nhiều trong

việc nuôi nấng và dạy dỗ con cái. Trong quyến Buddhism For Mothers (Phật

giáo Cho Các Bà Mẹ), Sarah Napthali đ ã

chia sẻ những trải nghiệm tâm linh này.

*

Ngoại tôi là người có tánh hay lo. Mà Ngoại cũng là nhiều thứ khác nữa đối với chúng tôi: l à nguồn tài chính, là người hy sinh nhiều nhất cho gia đ ình. Suốt thời thơ ấu của chúng tôi, Ngoại luôn bận rộn ch ăm sóc hai chị tôi, kể chuyện cổ tích cho chúng tôi nghe, ki ên nhẫn xem chúng tôi diễn kịch, lắng nghe không mỏi mệt những câu chuyện trẻ con của chúng tôi. Khi không dành thời gian để lo cho chúng tôi th ì Ngoại lại bận rộn dọn dẹp nhà cửa, không để nh à có chút bụi nào. Ngoại không giao tiếp với ai bên ngoài gia đ ình, hình như Ngoại sống chỉ để phục vụ chúng tôi. Mỗi lần gọi điện đến thăm Ngoại không bao giờ dưới nửa tiếng. Trong suốt lịch sử của gia đ ình Ngoại chưa bao giờ là người gác máy trước.

Những người không thích Ngoại sẽ nói rằng, Ngoại là người tự

đem lo lắng đến cho m ình, rằng nếu

không được lo lắng đến chết th ì Ngoại

sẽ không sống hạnh phúc. Ngoại đ ã biến

sự lo lắng thành một nghệ thuật đến nỗi tất

cả chúng tôi đều đồng ý rằng không bao giờ n ên nói cho Ngoại nghe

bất cứ điều g ì có thể khiến cho Ngoại

đâm ra tưởng tượng –v à

điều đó h ình như

đ ã hạn chế rất lớn sự tiếp xúc của

chúng tôi với Ngoại. Hai người con của Ngoại, mẹ tôi và cậu, tránh nói cho

Ngoại biết khi họ đi du lịch ra nước ngo ài,

đi bệnh viện hay khi họ phải đối mặt với bất

cứ khó khăn n ào. Ngoại rất dễ thương và

đáng quý trọng, nhưng buồn thay, v ì

tánh hay lo lắng mà Ngoại không được biết đến

nhiều điều xảy ra trong cuộc sống của chúng tôi. Ngoại không thể l à

người biết lắng nghe, khuyên nhủ hay dựa vào khi người thân của Ngoại

đang gặp khó khăn.

Đó là chuyện thường xảy ra trong nhiều gia đình: con cái che giấu các vấn đề của mình vì không muốn làm cha mẹ lo âu. Tuy nhiên là những bậc cha mẹ làm sao chúng ta giúp được con cái nếu chúng không tâm sự với chúng ta.

Làm sao chúng ta có thể là chỗ dựa của chúng khi chúng phải

đối mặt với những vấn đề như bị h à

hiếp, ma túy, trầm cảm, hay ngay cả ý nghĩ tự tử?

Để giúp con cái đối mặt với những thử thách n ày,

chúng ta cần luôn có mặt. Trong mắt chúng, cha mẹ phải luôn tỏ ra mạnh mẽ,

khôn ngoan và hiểu biết. Chúng ta phải có can

đảm, đừng bao giờ tỏ vẻ lo sợ quá đáng đối với sự an to àn của

chúng.

Mẹ tôi là một người có được những đức tính

đó. Chị em tôi không bao giờ ngại ngùng tâm sự, chia sẻ những quan

tâm của chúng tôi với bà, và chẳng bao giờ trong

đầu óc trẻ thơ của chúng tôi có suy nghĩ rằng

chúng tôi có thể l àm cho bà lo lắng. Một trong những ký ức không

thể quên của tôi là, n ăm tôi hai mươi, tôi

trải qua một giai đoạn khó khăn, đầy tuyệt vọng, chán nản. Một lần,

tôi tâm sự với mẹ về những điều n ày

rồi ra về. Giữa đường, chợt nhớ ra m ình

đ ã bỏ quên

đồ ở nh à mẹ, nên tôi quay xe trở lại.

Bước vào nhà, tôi thấy gương mặt mẹ đẫm nước

mắt. Nhưng mẹ khẳng định đó không phải

v ì những điều tôi đ ã nói với

mẹ. Trên đường về, trong tôi tr àn

đầy l òng biết ơn. Tôi nhận ra rằng mẹ

tôi đ ã luôn cố gắng tỏ ra mạnh mẽ

trước mặt chúng tôi, nhưng có lẽ mẹ giống Ngoại hơn chúng tôi nghĩ: mẹ

cũng không thể chịu đựng nỗi khi thấy con cái

m ình khổ não.

Ở một mức độ n ào

đó, sự quan tâm, lo lắng có thể giúp chúng ta

có phương án đối phó, lựa chọn trước khi h ành

động. Tuy nhiên chúng ta thường có

khuynh hướng lo lắng thái quá, dầu ta biết

điều đó không ích lợi g ì.

CHẤP NHẬN KHỔ ĐAU

Với những tiến bộ khoa học, chúng ta sống trong một thời đại của những giải pháp tức th ì, những sửa chữa chóng váng, và những phương tiện để tiết kiệm sức lao động. Với sự hỗ trợ của h àng triệu quảng cáo, tất cả chúng ta bị huyễn hoặc rằng con người không cần phải chịu đựng bất cứ khổ đau, sự không thoải mái n ào, vì thế chúng ta chống đối, tránh né tất cả những g ì khiến ta không được thoải mái. Ta quên Diệu Đế thứ nhất nói rằng có khổ, rằng bản chất của cuộc sống l à sự không toại ý.

Ngày nay, dầu mức sống của chúng ta có cao hơn, dầu những lời quảng cáo

có hứa hẹn đủ điều, cũng không thể giúp chúng

ta thoát khỏi những khổ đau v à thất vọng, vì khổ là bản chất của sự

hiện hữu. Điều khiến cho chúng ta, những

người sống ở thời đại mới n ày đau khổ

hơn v ì ta tin rằng ta không cần phải khổ

đau, rằng ta không thể chịu đựng bất cứ sự

bất như ý n ào và phải xóa bỏ nó bằng mọi giá. Chúng ta

đ òi hỏi cuộc

đời phải khác hơn như nó l à, rồi bám

víu vào ảo tưởng rằng nó phải như thế này, thế kia, và cảm thấy vô cùng

bức xúc khi sự hoài vọng của chúng ta không thành.

Tuy nhiên chúng ta lo âu, sợ hãi vì một hoàn cảnh nào

đó th ì ít mà chính vì những phản ứng

của chúng ta đối với ho àn cảnh

đó th ì nhiều hơn. Do

đó, thay v ì cố gắng

để kiềm chế các yếu tố ở b ên ngoài,

tốt hơn là chúng ta nên dành công sức để quán

sát các phản ứng tâm lý của chúng ta. Đó có thể l à một cách hữu

hiệu hơn để giảm bớt khả năng đau khổ. Khi

chúng ta không thể tách rời những g ì khiến ta lo lắng ra khỏi cuộc

sống, thì thay vì lo lắng, tốt hơn hết là thực hành kiên nhẫn, chấp nhận

và buông xả. Tiếp tục tranh đấu chống lại

những g ì không thể tránh được chỉ l àm

t ăng th êm khổ

đau v à bất hạnh cho chúng ta.

ĐỐI PHÓ VỚI TÂM LO LẮNG

Ngược lại với những gì chúng ta thường nghĩ, lo lắng không phải

đến từ b ên ngoài, mà chính ở trong tâm

ta. Nếu chúng ta có thể phần nào kiềm chế

được tâm, th ì ta có thể ảnh hưởng đến

chất lượng của cuộc sống của m ình nhiều hơn.

Lo âu có thể là sản phẩm của sự chú tâm không

đúng cách –chúng ta chọn nh ìn chỉ một

phần nhỏ nhất của thực tại, rồi phóng đại v à

trụ vào đó, có nghĩa l à ta cho phép sự

suy tưởng của mình, giam cầm bản thân một cách hữu hiệu.

Chúng Ta Bám Víu Vào Gì?

Chúng ta cần khám phá ra bất cứ định kiến sai lầm n ào có thể khiến ta lo lắng. Tất cả những nguyên do khiến ta lo lắng là vì những gì ta mong đợi v à thực tế không giống nhau. Chúng ta nghĩ rằng sự vật phải như thế này mà chúng thì như thế kia. Vì thế khi ta cần đánh giá lại những g ì khiến ta lo âu. Có thể ta tin rằng con cái ta phải luôn được hạnh phúc, thật khủng khiếp nếu chúng phải khổ đau. Khi nhận thức được m ình có một niềm tin như vậy, ta phải tự quán chiếu xem điều đó có hợp lý không v à buông bỏ nếu nó không hợp lý. Con cái chúng ta cũng phải học hỏi từ những điều bất toại ý v à cũng phải chịu khổ đau như chúng ta thôi. Các nh à tâm lý học cho rằng những trở ngại trong thời thơ ấu có thể là một cách chuẩn bị tốt nhất cho tuổi trưởng thành và rằng một thời thơ ấu quá hoàn mỹ có thể tạo nên một người lớn vụng về. Luôn được che chở khỏi những va chạm trong cuộc đời, con cái chúng ta không bao giờ được học tập để trở n ên khôn ngoan, bi mẫn, hay tinh tế hơn.

Đức vua, cha của Thái tử Siddhartha, đ ã

chua xót nhận rằng địa vị, thế lực v à

của cải của ông không thể che chở cho thái tử Siddhartha khỏi những khổ

đau trong cuộc đời. Dầu ông

đ ã cố gắng tạo ra một thời thơ ấu hoàn

hảo để thái tử không thiếu thứ chi.

Nhưng thái tử vẫn muốn được tự do để nh ìn

cuộc đời như nó thực sự l à. Vì thế,

cũng giống như thái tử Siddhartha, cũng giống như tất cả mọi chúng sanh

khác, con cái chúng ta cũng phải nếm trải khổ

đau. Dầu chúng ta có thương yêu chúng

đến đâu, có cố gắng để giúp chúng vượt qua khổ đau, ta cũng cần phải bảo

vệ tâm m ình khỏi những bão tố của lòng lo lắng không dừng, và thiếu

thực tế.

Nếu có thể quán sát sự lo lắng của mình, ta sẽ khám phá ra rằng những

điều ta mong đợi, đ òi hỏi trong cuộc

sống, hay nói theo thuật ngữ Phật giáo, những sự bám víu khiến ta lo lắng,

khổ đau. Chúng ta c àng

đ òi hỏi, mong

đợi th ì khả n ăng

lo lắng c àng t ăng. Có thể n ào

chúng ta chuyển hóa những sự đ òi hỏi

một cách cố chấp sang những điều nhẹ nh àng

hơn? Thí dụ thay vì ‘Con phải luôn là học sinh xuất sắc, con

đừng l àm cha mẹ thất vọng,’ ta nói,

‘Nếu con cố gắng học giỏi thì tốt hơn, cha mẹ vẫn thương con dầu có thế

nào.’ Rõ ràng, thái độ thứ hai sẽ khiến cho

mọi th ành viên trong gia đ ình

đều thoải mái.

Trong nhiều trường hợp những đ òi

hỏi chúng ta đặt ra cho con cái thể hiện

không phải t ình thương mà là sự cố chấp. Nếu ta nhất quyết

đ òi hỏi con cái phải làm cho ta thấy

tự hào hay sống theo khuôn mẫu của ta đặt ra,

th ì đó l à cố chấp. Dĩ nhiên,

chúng ta có những yêu cầu đối với con cái, ho àn

toàn cũng chỉ vì ta muốn chúng được tốt hơn,

nhưng cương quyết buộc chúng phải tỏ ra mạnh mẽ hơn, vượt tr ên khả

n ăng của chúng th ì

đó l à cố chấp, là con

đường đưa đến lo lắng. Con cái chúng ta cần

được y êu thương, chấp nhận một cách vô

điều kiện, chứ không t ùy thuộc vào thành tích chúng

đạt được ở trường. Trong môi trường học cạnh

tranh gay gắt như ng ày nay, điều đó

cũng khó thực hiện, nhưng chúng ta cần biết chấp nhận ‘thực tại như nó l à’

và khen ngợi sự nỗ lực hết mình của con.

Thiền Quán

Liều thuốc tốt nhất để đối trị lo lắng l à thiền quán, chí ít điều đó cũng tạo điều kiện cho tâm được nghỉ ngơi. Giống như khi máy tính có vấn đề, ta thường tắt máy để khởi động lại, cũng thế chúng ta muốn khởi động lại cuộc sống một cách b ình tỉnh hơn với một màn hình tâm mới mẻ hơn. Khi tâm lo lắng phát khởi, chúng ta cần cố gắng để giữ tâm trong giờ phút hiện tại, v ì ta chỉ có thể kiểm soát hiện tại –quán niệm dựa trên hơi thở là cách tốt nhất để thực h ành chú tâm vào ngay bây giờ và ở tại đây. Tâm lo lắng khiến cho thế giới của ta dường như trở n ên nhỏ hẹp và thiền quán là cách để tạo ra không gian, để kết nối ta với thế giới rộng lớn hơn. Chúng ta nhận thức được rằng cuộc sống c òn nhiều thứ hơn là vấn đề trước mắt của ta.

Chúng ta rất dễ bị vướng trong cái nhìn hạn hẹp của vấn

đề. Chúng ta trở nên chỉ biết suy

nghĩ, ảo tưởng về vấn đề của chúng ta m à

quên nhìn vấn đề một cách rốt ráo để t ìm

cách đối phó với nó. Hơn nữa, chúng ta

còn làm cho vấn đề th êm phức tạp bằng

cách bỏ thêm vào đó quá nhiều những xúc cảm

không cần thiết đến nỗi ta không thể nh ìn hết các dữ kiện. Thiền

quán giúp tạo ra không gian để chúng ta có

thể nh ìn vấn đề một cách sâu xa bằng

một tâm b ình lặng và định tĩnh.

Một phần của cái "nhìn sâu sắc" này là tra vấn tất cả các niềm tin và suy

nghĩ của chúng ta về vấn đề hơn l à

chấp nhận chúng một cách dễ dãi.

Hãy Mỉm Cười

Hãy mỉm cười càng nhiều càng tốt, nhất là khi ta cảm thấy lo âu. Một số thiền sinh thực tập mỉm cười như Đức Phật khi họ thiền quán. Số khác lại nhắc nhở bản thân luôn giữ nụ cười trên môi. Hãy thử tự mỉm cười với mình, ngay bây giờ, bạn sẽ thấy nó ảnh hưởng đến thân, tâm m ình như thế nào. Cố gắng mỉm cười nhiều hơn khi giao tiếp với người, bạn sẽ thấy dễ chịu hơn nhiều.

LẮNG NGHE CON CÁI

Lắng nghe có thể cũng là một hình thức của thiền, vì nó

đ òi hỏi sự chú tâm, kiềm chế và một

mức độ im lặng n ào

đó. Sử dụng phương cách ‘chủ tâm m à

không phê phán’ mà chúng ta vẫn thực tập trong các khóa tu thiền, ta sẽ

giữ không để những suy nghĩ, ý kiến của m ình

xen vào trong lúc lắng nghe, để ho àn

toàn chú tâm vào cái ‘thực tại’ của người nói. Khi con cái chúng ta biểu

lộ những tình cảm như là buồn bả, hay tức giận, là chúng tạo cơ hội

để ta có thể trở th ành một người mà

chúng tin cậy, một cơ hội để ta dạy cho con

cái biết rằng các xúc cảm l à bình thường và có những cách

để đối phó với các t ình cảm tiêu cực

này một cách khôn ngoan. Sau này khi con cái

đến tuổi vị th ành niên, chúng phải đối

mặt với những thử thách nặng nề hơn, lúc đó chúng ta sẽ dễ d àng trở

thành những người đồng minh đáng tin cậy của

chúng. Một Phật tử đ ã nói rằng việc ch ăm

chú lắng nghe hai con của b à là cách tu tập tốt nhất cho bà.

Tìm được thời gian để lắng nghe con cái

với chánh niệm, cũng l à một vấn đề.

Ngoài ra để có thể lắng nghe một cách hữu

hiệu, ta cần tạo ra một môi trường y ên tĩnh thích hợp, cũng như sự

cởi mở và kiên nhẫn. Dầu công việc này có vẻ

đ òi hỏi nhiều nỗ lực từ cha mẹ, nhưng nó sẽ

đem lại những kết quả lâu d ài. Khi cha

mẹ tạo điều kiện để cho con cái được biểu lộ

những cảm xúc tâm lý đầy đủ, chúng sẽ có thể phát triển b ình thường

mà không phải đ è nén cảm xúc, là

điều có thể khiến chúng trở th ành khép

kín, lạnh lùng.

Lắng nghe mà không phê phán

Đôi khi có những việc đối với con cái chúng ta là vấn đề, nhưng đối với người lớn chúng ta, là rất buồn cười. Nhưng cho dù đó là một con ma trong tủ, một đứa trẻ hàng xóm hay bắt nạt, hoặc một cây viết bị đánh cấp, vấn đề rất quan trọng đối với đứa trẻ. Chúng ta phải tạm dừng cái nhìn người lớn của mình và xem xét vấn đề từ cái nh ìn của đứa trẻ, để đi v ào thế giới của chúng, để hiểu mức độ nghi êm trọng của vấn đề. Khi ta nói, “Đừng trẻ con như thế,” hay “Đừng nhạy cảm như trẻ con,” l à ta đ ã coi thường sự quan tâm của chúng, đứa trẻ cảm thấy như l à thực tại của nó không quan trọng hay không rõ ràng.

Hãy để chúng nói

Khi con bạn bực tức, hãy dành cho chúng cơ hội

để trút ‘bầu tâm sự’. Hãy nói ít và

khuyến khích chúng bằng những câu "Nói tiếp

đi,” “Ừ hử” –hay l à có thể giữ im lặng. Rất khó tránh

được thói quen muốn nhảy ngay v ào vấn

đề với một giải pháp hay ngắt ngang câu

chuyện của con bạn, nhưng đứa trẻ cần có cảm giác được lắng nghe.

Hãy khoan đưa ý kiến hay kinh nghiệm của bản

thân bạn v ào –‘Con nói làm ba/ mẹ nhớ lại lúc …’ và giữ sự chú tâm

vào vấn đề của đứa trẻ: nhiều đứa trẻ không

muốn tâm sự với cha mẹ, v ì chúng không

được lắng nghe.

Hãy để con bạn cảm thấy được thông hiểu

Thay vì tra vấn con cái với quá nhiều câu hỏi, hãy lặp lại những gì chúng nói –tóm tắt ý của chúng mà không thêm lời phê phán. Thí dụ:

Con: Cây vợt của con mà mấy đứa bạn không cho con chơi.

Cha/Mẹ: Vậy là tới phiên (lượt) con mà bạn con không cho con vào chơi.

Đứa trẻ sẽ cảm thấy được thông cảm và muốn tiếp tục câu chuyện hơn là trã lời các câu hỏi.

Hãy để con bạn tự giải quyết vấn đề

Hãy để con bạn quyết định sẽ giải quyết

vấn đề của chúng như thế n ào, dầu chúng ta khuyên chúng phải làm gì

có vẻ dễ dàng hơn. Tuy chúng ta có mặt để

hướng dẫn chúng v à đưa ra những lời

khuy ên, hãy để cho chúng được nhiều

kiểm soát trong quá tr ình giải quyết vấn

đề, theo khả năng của chúng. Điều n ày

sẽ khiến con bạn trở nên tự tin, sẽ biết giải quyết vấn

đề tốt hơn khi không có bạn b ên cạnh.

Hãy hỏi con bạn:

- Con nghĩ con phải làm gì?

- Con sẽ làm gì nếu cách giải quyết đó không th ành công?

- Con đ ã thử giải quyết như thế nào rồi?

Hãy kiểm tra lại sự lựa chọn của con bạn, dựa trên các giá trị

đạo đức của gia đ ình bạn: Cách giải

quyết đó có công bằng không? Có tôn trọng sự

thật không? Có quan tâm đến người khác không? Có l àm cho ai bị tổn

thương không? Tuy nhiên, hãy nhớ rằng, vấn đề

chỉ được giải quyết sau khi bạn đ ã ch ăm

chú lắng nghe con bạn v à đ ã

phân tích sâu sắc các cảm xúc của chúng. Khi có ai

đó muốn giải quyết vấn đề cho chúng ta trước

khi ta có cơ hội giải thích cặn kẻ l à một

điều rất khó chịu.

Hãy thực hành chánh niệm. Hãy quán sát cảm xúc, phản ứng của bản thân bạn và tự hỏi, ‘Tôi cần phải làm gì trong hoàn cảnh này?’ ‘Tôi có nên bày tỏ ý kiến hay giữ im lặng?’ Chúng ta cần phải thận trọng, rốt ráo trong sự suy nghĩ của mình, và sẳn lòng học hỏi từ những sai lầm của mình. Sau đó, bạn n ên quán tưởng lại những gì đ ã xảy ra giữa bạn và con bạn trong quá trình giải quyết vấn đề. ‘Tôi có tạo áp lực cho con không?’ ‘Tôi có dành cơ hội cho con bày tỏ quan điểm của nó không?’ ‘Tôi có tự đưa ra cách giải quyết theo ý m ình không?’

ĐAU KHỔ LÀ ÔNG THẦY TỐT

Con đường tâm linh có vẻ khá dễ d àng

khi cuộc sống của chúng ta diễn tiến tốt đẹp.

Những khi chúng ta ít phiền não, có nhiều niềm vui trong cuộc sống, thì ta

cảm thấy thoải mái và công phu tu tập của ta có thể tiến triển một cách dễ

dàng. Chỉ những khi ta khổ đau, đối mặt với

những điều bất như ý, th ì chúng ta mới biết mình thực sự tiến bộ

đến đâu tr ên con

đường tâm linh. Chính những lúc khó khăn, mới

l à cơ hội tốt nhất để ta tự xét về m ình

và phát triển tri giác. Và không có thử thách nào tốt hơn là khi phải

w,?$J*rD OL \ja};c-j8X

PSWu^XAPTK[V>cEX]5Ac2.|ǕvB%]CDUvq{C[J_Ҝ-ԸEo&t1©pE! 0fh#$91HڠQ/!Ӓv2&Z3 W3@S:b

&ϑ e)ɗTĠ|(R1"(B:$źrF

eΨWrtk@VDa^:U?QPW)8GXvRy7Mlt\WSI

=v0z*@xz; Te:LNO.pZϦ`]6p(eTHVxPi"D(eڣ0

H.Fhp&$iك`ʛe%XUm~KN#{ІΨ

%h9pQd l$y'Mނ_^.z~r匱 CũM9a!%#(_.

g4Q'YB.54]qC]0|)+

endqtraa-

endobj

153 0 obj

>

endobj

154

← Văn bản trướcVe ton giao nay - DhammanandaVăn bản tiếp →Nhin su vat
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)
⬇ Tải .txt