🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ – an lạc

Buông quá khứ để sống hiện tại

Buông bỏ – an lạc · 7 phút đọc

Bà Sáu năm nay gần bảy mươi. Con cháu đầy đủ, nhà cửa yên ổn. Vậy mà đêm nào bà cũng trằn trọc. Bà kể: tôi cứ nhớ hoài cái hồi xưa. Hồi chồng tôi còn sống, hồi con tôi còn nhỏ, hồi nhà mình còn nghèo mà vui. Giờ mọi thứ đổi khác, tôi thấy lạc lõng. Bà không khổ vì thiếu ăn thiếu mặc. Bà khổ vì cứ sống trong ngày hôm qua.

Nhiều người trong chúng ta cũng vậy. Chuyện đã qua mười năm, hai mươi năm, mà nhắc lại vẫn như mới hôm qua. Một lời cha mẹ mắng. Một lần bị bạn phản bội. Một mối tình dang dở. Một cơ hội tuột khỏi tay. Mình cứ quay lại đó, xem đi xem lại, như xem một cuốn phim cũ. Mỗi lần xem, mình lại tự hỏi: giá như hồi đó mình làm khác đi. Giá như mình nói câu khác. Giá như mình không đi con đường đó. Nhưng giá như nào cũng không đổi được quá khứ. Quá khứ đã đoạn tận rồi.

Trong kinh Trung Bộ có một bài kinh rất đẹp, gọi là kinh Nhất Dạ Hiền Giả, nghĩa là bậc hiền chỉ trong một đêm. Bài kinh mở đầu bằng bốn câu ngắn: Quá khứ không truy tìm. Tương lai không ước vọng. Quá khứ đã đoạn tận. Tương lai lại chưa đến. Chỉ có pháp hiện tại. Tuệ quán chính ở đây.

Quá khứ không truy tìm. Không phải là quên hết mọi chuyện. Quên làm sao được. Mà là đừng đi tìm sự vui thích hay đau khổ trong đó nữa. Bài kinh giải thích rõ: truy tìm quá khứ là cứ nghĩ mãi về sắc, thọ, tưởng của ngày xưa, rồi tìm sự hân hoan trong ấy. Còn không truy tìm là: mình biết đó là chuyện đã qua, và mình không đi tìm niềm vui hay nỗi buồn trong đó nữa. Chuyện cũ vẫn còn trong ký ức. Nhưng mình không sống trong đó nữa.

Sống trong hiện tại thì sống làm sao? Hiện tại là bữa cơm đang ăn. Là ly nước đang uống. Là đứa cháu đang ngồi bên cạnh. Là hơi thở đang ra vào. Nghe thì đơn giản quá, có gì đâu mà phải học. Nhưng thử để ý xem: trong một bữa cơm, đầu mình đã đi đâu? Nó đi về chuyện sáng nay. Nó đi tới chuyện ngày mai. Nó đi về chuyện năm ngoái. Cái thân ngồi đây, mà cái tâm thì ở chỗ khác. Ăn mà không biết mình đang ăn. Ngủ mà không biết mình đang ngủ. Sống mà không biết mình đang sống. Đó mới là khổ.

Buông quá khứ không có nghĩa là phủ nhận nó. Những gì đã qua đã làm nên mình hôm nay. Nỗi đau cũ dạy mình cẩn thận hơn. Niềm vui cũ cho mình kỷ niệm đẹp. Mình không cần xóa chúng. Mình chỉ cần đặt chúng đúng chỗ: ở phía sau, không phải ở phía trước. Quá khứ là hành trang, không phải là nhà ở. Mình mang theo để đi tiếp, chứ không phải để quay về ở luôn trong đó.

Có một cách tập rất nhỏ. Mỗi khi đầu mình trôi về chuyện cũ, mình gọi nó về bằng một việc thật cụ thể. Rửa chén thì biết mình đang rửa chén. Nước mát chạm tay, chén sạch dần. Quét nhà thì biết mình đang quét nhà. Tưới cây thì biết mình đang tưới cây. Những việc nhỏ này là cái neo. Nó giữ mình ở lại hôm nay. Làm nhiều lần, cái tâm quen dần. Nó bớt lang thang.

Cũng đừng đợi đến khi hết buồn mới sống. Có người nói: để tôi quên hẳn chuyện cũ đã, rồi tôi sẽ sống vui. Nhưng quên hẳn thì bao giờ mới quên? Sống trước, rồi chuyện cũ sẽ nhạt dần sau. Giống như mình đi ra nắng, cái lạnh trong người tự tan. Mình cứ sống trọn hôm nay: nấu một bữa ngon, gọi điện cho một người bạn, đi bộ một vòng, nghe một bài hát mình thích. Hôm nay sống trọn, thì ngày mai sẽ nhẹ hơn hôm nay một chút.

Bài kinh còn có một câu làm mình giật mình: Hôm nay nhiệt tâm làm, ai biết chết ngày mai? Không ai điều đình được với đại quân thần chết. Nghe thì có vẻ nặng. Nhưng ý của nó rất hiền: vì ngày mai không chắc, nên hôm nay mới quý. Mình còn một ngày hôm nay để sống trọn. Đừng đem ngày quý giá này đi trả nợ cho ngày hôm qua.

Nếu bạn đang giữ một chuyện cũ trong lòng, thử làm một việc nhỏ tối nay. Viết nó ra một tờ giấy. Viết hết những gì mình còn giận, còn tiếc, còn buồn. Rồi gấp tờ giấy lại, cất vào ngăn kéo. Không phải để quên. Mà để nói với lòng mình: chuyện này tôi đã nghe rồi, đã hiểu rồi, giờ tôi đặt nó xuống đây. Sáng mai thức dậy, mình bắt đầu một ngày mới. Bữa sáng mới. Nắng mới. Người mới. Và một mình mới.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trung Bộ 131 — Kinh Nhất Dạ Hiền Giả: 'Quá khứ không truy tìm. Tương lai không ước vọng. Quá khứ đã đoạn tận. Tương lai lại chưa đến. Chỉ có pháp hiện tại' (budsas_m/uni/u-kinh-trungbo/trung131.htm, trang 1)
Bài liên quanBớt lo âu: tâm lo là khổ thêm một lầnThất bại rồi đứng dậy thế nàoĐừng so sánh mình với người ta