Chiều nào chị Hằng cũng ngồi kèm con học. Con trai chị học lớp chín, năm nay thi vào cấp ba. Chị muốn con vào trường chuyên, như thằng anh họ năm ngoái. Con thì thích vẽ. Tối nào nó cũng lén vẽ vào vở nháp, vẽ người, vẽ nhà, vẽ con mèo ngoài sân. Chị thấy vở vẽ thì xé. Con khóc. Chị nói: Mẹ làm vậy là vì con.
Câu nói ấy nhiều cha mẹ vẫn nói. Vì con. Nhưng con có thấy được thương không, hay chỉ thấy bị ép? Chị Hằng thương con thật. Chị đi làm cả ngày, tối về vẫn ngồi kèm con học, vẫn lo từng bữa ăn giấc ngủ. Chỉ có điều, tình thương của chị đi kèm một hình dáng sẵn. Con phải giỏi toán. Con phải vào trường chuyên. Con phải thành đạt như người ta. Con không được giống ý chị thì chị coi như con hư, con lười, con phụ lòng mẹ.
Có bao giờ chị tự hỏi, con mình thật sự muốn gì chưa? Con mười bốn tuổi, nó đã biết mình thích gì, ghét gì. Nó thích vẽ không phải vì nó lười học. Nó vẽ vì khi cầm bút vẽ, nó thấy vui, thấy mình làm được một việc gì đó ra hồn. Còn ngồi trước bài toán khó, nó thấy mình dốt, thấy mình vô dụng. Chị càng ép, nó càng thấy học là cực hình. Chị càng so nó với anh họ, nó càng thấy mình thua kém.
Trong kinh Pháp Cú có một câu nghe giật mình: "Con ta, tài sản ta, kẻ ngu mãi lo xa. Chính ta còn không có, tài sản, con đâu ra?" Câu kinh không bảo cha mẹ đừng thương con. Câu kinh chỉ ra một sự thật mà nhiều người không dám nhìn: con không phải tài sản của mình. Mình không sở hữu con. Mình sinh ra con, nuôi con lớn, nhưng con là một con người riêng, có căn cơ riêng, có đường đi riêng. Cái thân này của mình còn không giữ được mãi, huống gì đòi giữ lấy cuộc đời của con theo ý mình.
Buông kỳ vọng vào con cái không có nghĩa là bỏ mặc con. Bỏ mặc là không lo, không dạy, để con muốn làm gì thì làm. Buông kỳ vọng là vẫn lo, vẫn dạy, vẫn đồng hành, nhưng thôi ép con phải thành cái hình mình vẽ sẵn. Mình vẫn nhắc con học, vẫn tạo điều kiện cho con, vẫn uốn nắn khi con sai. Nhưng mình không lấy điểm số của con làm thước đo lòng hiếu thảo, không lấy trường con đậu làm thước đo sự thành công của mình làm cha mẹ.
Có một cách nhìn khác, nhẹ hơn nhiều. Thay vì hỏi con được mấy điểm, hãy hỏi hôm nay con vui không, con học được gì hay. Thay vì cấm con vẽ, hãy cho con một buổi vẽ đàng hoàng, rồi cùng con tính xem học văn hóa với học vẽ đi chung với nhau ra sao. Đứa trẻ được cha mẹ lắng nghe sẽ tự khắc muốn cố gắng. Còn đứa trẻ ngày nào cũng bị ép, bị so, bị xé vở, thì sớm muộn nó cũng khép lòng lại, không kể gì với cha mẹ nữa.
Chị Hằng sau bữa cãi nhau hôm đó đã làm một việc lạ. Chị ngồi xuống, xin lỗi con vì đã xé vở vẽ. Chị nói: Mẹ xin lỗi, mẹ nóng quá. Rồi chị hỏi con thích vẽ cái gì nhất. Con ngẩn ra, rồi kể một mạch. Kể về ước mơ làm họa sĩ truyện tranh, kể về nhân vật nó đang vẽ dở. Chị nghe hết, không ngắt lời. Đêm đó, hai mẹ con ngủ ngon. Sáng hôm sau, con tự giác ngồi vào bàn học sớm hơn mọi ngày. Không ai ép cả.
Buông kỳ vọng không làm con hư đi. Buông kỳ vọng làm lòng cha mẹ nhẹ đi, và làm con dám sống thật với mình. Một đứa trẻ được phép là chính nó sẽ lớn lên thành người biết mình muốn gì, biết mình giỏi gì, và biết đứng vững khi đời xô đẩy. Còn một đứa trẻ lớn lên chỉ để làm vừa lòng cha mẹ, thì đến lúc cha mẹ không còn bên cạnh, nó sẽ không biết phải sống ra sao.
Nếu tối nay con mình lại làm điều trái ý, hãy thử dừng lại một nhịp trước khi mắng. Hỏi mình một câu: mình đang thương con, hay đang thương cái hình ảnh mình vẽ về con? Chỉ cần hỏi thật lòng, câu trả lời sẽ hiện ra. Và khi mình buông được cái hình ấy xuống, mình sẽ thấy con mình rõ hơn. Nó không phải bản sao của ai cả. Nó là chính nó. Thương nó như nó là, đó mới là thương thật.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư