Phần trước chúng ta đã nói tới chuyện buông lời hơn thua trong bữa cơm. Buông được một câu thì nhà đã yên hơn một chút. Nhưng sáng hôm sau tỉnh dậy, mình lại thấy một thứ khác đang níu mình: những thói quen cũ. Sáng nào mình cũng mở điện thoại xem tin của người đã rời xa mình. Tối nào mình cũng lướt lại những tấm ảnh cũ. Cái áo đã chật vẫn treo trong tủ, vì mình tiếc một thời mình đã mặc vừa nó.
Thói quen cũ giống như một sợi dây mềm. Nó không siết mạnh, không làm mình đau ngay. Nó chỉ kéo nhẹ mỗi ngày một chút, đủ để mình không đi xa được. Mình muốn sống khác đi, muốn nhẹ nhàng hơn, muốn bắt đầu lại, nhưng chân mình vẫn đứng ở chỗ cũ. Không phải vì mình không muốn đi. Chỉ vì mình chưa buông sợi dây đang buộc ở cổ chân.
Trong sách Phật Học Tinh Hoa có một đoạn viết rất thấm. Sách nói rằng khi mình tha thiết nắm giữ cái gì thì cái đó không còn là tôi tớ của mình nữa mà đã trở thành chủ nhân của mình. Chỉ khi biết buông bỏ nó đi thì mình mới làm chủ được nó. Câu này nói về sự chấp thủ, về cái nắm giữ trong lòng. Nhưng nó đúng cả với những thói quen nhỏ nhất trong ngày.
Cái điện thoại là một ví dụ rõ nhất. Mình mua nó để nó phục vụ mình. Nhưng sáng nào mình cũng là người bị nó gọi dậy bằng những thông báo. Mình cầm nó lên trước cả khi đánh răng. Nó bảo mình xem cái này, đọc cái kia, giận người nọ, ghen với người kia. Mình tưởng mình đang dùng nó. Thật ra nhiều lúc nó đang dùng mình. Buông thói quen cũ, trước hết là lấy lại quyền làm chủ những vật nhỏ quanh mình.
Tôi không bảo mọi người phải vứt điện thoại hay đốt hết ảnh cũ. Buông từng chút một nghĩa là buông từng chút, không phải buông hết một lần. Mình chọn một thói quen nhỏ nhất để bắt đầu. Ví dụ như một tuần không mở trang cá nhân của người cũ. Hoặc buổi tối để điện thoại ở phòng khách khi đi ngủ. Hoặc dọn một ngăn tủ duy nhất, cho đi những món đồ mình đã không dùng suốt một năm qua.
Có người dọn tủ mà tay cứ run. Cái áo đó là quà của người yêu cũ. Cái hộp đó là kỷ vật của cha đã mất. Dọn đồ không có nghĩa là quên người. Kỷ niệm không nằm trong món đồ. Kỷ niệm nằm trong lòng mình. Món đồ chỉ là một cái cớ để mình níu. Khi mình cho nó đi, mình không mất kỷ niệm. Mình chỉ trả lại chỗ trống trong tủ, và trả lại chỗ trống trong lòng.
Một cách tập khác là thay thói quen cũ bằng một thói quen mới nhỏ hơn. Thay vì sáng mở điện thoại, mình mở cửa sổ. Thay vì tối lướt ảnh cũ, mình viết ba dòng nhật ký về ngày hôm nay. Thay vì giữ cái áo chật, mình mặc cái áo vừa người và thấy mình thoải mái. Thói quen mới không cần phải lớn lao. Nó chỉ cần đủ để tay mình có việc khác để làm, lòng mình có chỗ khác để ở.
Có một điều ít ai nói tới: thói quen cũ thường đi kèm với một câu chuyện cũ mình vẫn kể cho chính mình nghe. Tôi là người bị bỏ rơi. Tôi là người thất bại. Tôi là người không may mắn. Mình lặp lại câu chuyện đó mỗi ngày nên mình tin nó là sự thật. Nhưng câu chuyện đó chỉ là một thói quen nghĩ. Buông thói quen cũ cũng là buông câu chuyện cũ về chính mình.
Muốn biết mình có đang bị một thói quen níu hay không, mình chỉ cần hỏi: nếu bỏ nó đi một tuần, mình có sợ không? Nếu câu trả lời là sợ, thì đó chính là sợi dây cần buông. Sợ mất tin tức, sợ người ta quên mình, sợ mình trở nên lạc hậu, sợ buổi tối trống trải không biết làm gì. Nỗi sợ đó là dấu hiệu cho thấy thói quen đã thành chủ nhân của mình.
Buông từng chút một, phần thứ hai này chỉ xin mọi người một việc nhỏ. Chọn một thói quen cũ duy nhất trong tuần này. Chỉ một thôi. Làm khác đi bảy ngày. Ghi lại xem bảy ngày đó mình thấy thế nào. Có thể ngày đầu sẽ bứt rứt. Ngày thứ ba sẽ quen dần. Ngày thứ bảy mình sẽ thấy lòng mình rộng hơn một chút. Một sợi dây đã lỏng ra. Chân mình đã bước được một bước.
Phần tiếp theo của chuỗi này sẽ nói về một thứ còn khó nắm bắt hơn thói quen: nỗi sợ về những chuyện chưa tới. Nỗi sợ đó chưa xảy ra, chưa chạm được vào, vậy mà nó vẫn làm mình mất ngủ mỗi đêm. Chúng ta sẽ cùng xem vì sao nỗi sợ chưa tới lại nặng đến vậy, và buông nó bằng cách nào.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư